ده‌نگدان و چاره‌نڤیسێ ده‌ڤه‌رێن كوردستانی

Kurd24

ده‌ڤه‌رێن كوردستانیێن ده‌رڤه‌ی ئیداره‌یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ب گروڤه‌یێن دیرۆكی و جۆگرافی و جڤاكی و ئابوری و سیاسی ده‌ڤه‌رێن كورد و كوردستانی نه‌‌ دگه‌ل هه‌بوونا پشكه‌ك ل پێكهاتێن دیتر یێن نه‌ته‌وه‌ی و ئاینی و مه‌زهه‌بی، هه‌رده‌مێ ڕووپه‌لێن دیرۆكێ هه‌لدده‌ین دێ بینین د ژێده‌رێن سه‌ره‌كی و ڕه‌سه‌نێن جۆدا جۆدا و ل ده‌ف ڕۆژهه‌لاتناسان  ئاماژه‌ ب وان ده‌ڤه‌ران هاتینه‌ كرن وه‌ك ده‌ڤه‌رێن كوردی و پڕانیا خه‌لكێ وێ كورد بووینه‌ ل سه‌رده‌مێن دیرۆكیێن كه‌ڤن هه‌تا ناڤه‌ڕاست و نوی و هه‌ڤچه‌رخ ژی دا، سه‌ره‌ڕایێ وێ سیاسه‌ت و پیلانێن كو ل سه‌ر ڤان ده‌ڤه‌ران هاتینه‌ بجھ ئینانا بۆ وێ چه‌ندێ كورد بوونا وان لابده‌ن لێ سروشتێ ده‌ڤه‌رێ هێشتا هاتیه‌ پاراستن.  

د هه‌لبژارتنێن جڤاتێن پارێزگه‌هان دا گوتنێن جۆدا جۆدا ل سه‌ر ڤان ده‌ڤه‌ران هاتنه‌ كرن تایبه‌ت ل سه‌ر پێگه‌هێ كوردان، بێی ئاماژه‌ كرن ب وێ خالێ كو ڕۆلێ كوردان ل ده‌ڤه‌رێن كوردستانیێن ڤه‌قه‌تیایێ د چ ره‌وش دایه‌، گرنگ ئاماژه‌ ب خاله‌ سه‌ره‌كی و جه‌وهه‌ری بهێته‌ كرن ئه‌و ژی، ئه‌رێ كوردستانی بوونا ڤان ده‌ڤه‌ران بتنێ گرێدایی هه‌لبژراتنه‌ك عیراقی یه‌؟‌، یان شێوازه‌ك دیتر ل چاره‌سه‌ریێ هه‌یه‌ پێناسه‌یا ڤان ده‌ڤه‌ران دكه‌ت و كورد بوونا وان شڕوڤه‌ دكه‌ت؟ سه‌ره‌ڕایێ وێ چه‌ندێ د سیسته‌مێن دیموكراسی دا هه‌لبژارتنان گرنگیه‌ك زۆر هه‌یه‌ و خالا سه‌ره‌كیه‌ بۆ دیاركرنا شێواز و ئالیێن ده‌ستهه‌لاتێ دكه‌ن بۆ ده‌مه‌ك دیاركری. عیراق ژی وه‌ك وه‌لات كو درێزبه‌ندیێن داویێ یه‌ ل وه‌لاتێن په‌یره‌وكرێن دیموكراسیێ و مافێ مروڤ و ئازادیان دا، پێتڤی ب وێ چه‌ندێ گرنگیه‌ك زۆر ب پروسه‌یا هه‌لبژارتنان بده‌ت ل ده‌مێن خو دا، ژبه‌ركو عیراق ب دیركه‌فتن ل دیموكراسی و بجھ ئینانا ده‌ستوری بێ ئێك و دوو دێ به‌ره‌ف سیاسه‌تا تائیفی و ناڤبرن و لادانێ و پشتگوهاڤێتن و سزادانا ب كومه‌ل و سته‌مكاریی و نه‌دادیێ ڤه‌ چیت هه‌روه‌كی ل دیرۆكا سه‌د سالیا عیراقێ دا دهێته‌ دیتن، كو هه‌ر تشتێ ب ده‌ستێ ده‌ستهه‌لاتدارێن عیراقێ هاتی ئه‌نجامدایه‌ بۆ وێ چه‌ندێ ده‌ستهه‌لاتا خو پێ بپارێزن.

ئه‌رێ بتنێ هه‌لبژارتن دێ چاره‌نڤیسێ ڤان ده‌ڤه‌ران دیاركه‌ن؟ ب دیتنا مه‌ وه‌ك چاڤدێره‌ك ل سه‌ر ڕه‌وشا عیراقێ، هه‌ر پرسه‌كا ل عیراقێ دا هه‌ولا وێ چه‌ندێ بهێته‌دان ب كت لایه‌نی و ب زۆرینه‌یا ده‌نگ و ڕه‌نگا بهێته‌ ب ڕێڤه‌برن وی ده‌می ل جهێ چێبوونا ڕه‌وشێ به‌رۆڤاژی دێ به‌ره‌ف خرابتر چیت و داویێ ئه‌وا عیراقیان قوربانی بوو دایی هه‌می دێ بیته‌ڤ ڕێسی و بێ به‌رهه‌م بیت. له‌وما زۆر گرنگه‌ بنه‌مایێن شه‌راكه‌ت و ته‌وافقێ ل بیرا هه‌می ئالیێن عیراقێ بیت ل هه‌ر پرسه‌كا ب به‌رژه‌وه‌ندیا گشتی ڤه‌ گرێدایی. بابه‌تێ كێم كرن یان زێده‌كرنا ده‌نگێن ئالیێن كوردی ل ده‌ڤه‌رێن كوردستانیێن ده‌رڤه‌ی ئیداره‌یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ سه‌ره‌ڕایێ وێ چه‌ندێ گرنگه‌ بۆ دیاركرنا كه‌س و لایه‌نێ ده‌ستهه‌لاتدار و شێوازێ سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل وه‌لاتیێن ده‌ڤه‌رێ، به‌لێ ئه‌ڤ ده‌نگه‌ نابنه‌ ئه‌گه‌ره‌ك ڕاستیا كوردستانی بوونا شه‌نگال و مه‌خمور و كه‌ركوك و خانه‌قینێ به‌رزه‌ بكه‌ن، ژبه‌ر ڤێ چه‌ندێ گرنگه‌ لایه‌نێن كوردستانی هه‌ڤركیا وه‌رگرتنا كورسیان بكه‌ن وه‌ك پڕۆسه‌یه‌ك دیموكراسی ل ده‌ڤه‌رێن كوردستانی لێ بابه‌تێ كوردستانی بوونا وانا ده‌ڤه‌ران هه‌ر ب هیچ شێوازه‌كێ جهێ گفتوگو و دانوستاندن و موساوه‌مه‌كرنێ نینه‌ ژبه‌ركو شوینه‌وارێن به‌ری زاینێ گروڤه‌نه‌ ب ده‌ستێن مه‌دا كو ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره‌ كوردستانی نه‌، ئه‌گه‌ر رۆژ و هه‌لبژاردن ل وان ده‌ڤه‌ران بهێته‌ ئه‌نجامدان ئه‌و ده‌ڤه‌ر كوردستانی بوونا خوه‌ ژ ده‌ست ناده‌ن.

ل داویێ دا گرنگه‌ حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ پتر كار بكه‌ت ل سه‌ر ئاستێن بلند بۆ وێ چه‌ندێ خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێن كوردستانی ب به‌رژه‌وه‌ندی و چاره‌نڤیسێ هه‌رێمێ ڤه‌ گرێبده‌ت و هه‌ولێن جدی بده‌ت بۆ بجھ ئینانا ماددێ سه‌د و چلێ ده‌ستوری كو بنه‌مایێ سه‌ره‌كیێ چاره‌سه‌ركرنا كێشه‌یا ده‌ڤه‌رێن كوردستانیێن ده‌رڤه‌ی ئیداره‌یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ یه‌، هه‌روه‌سا فه‌ره‌ كاره‌ك جدی بهێته‌ كرن بۆ ئێكرێزیا ئالیێن كوردستانی ل ڤان ده‌ڤه‌ران بۆ رێكگرتن ل به‌رده‌وامی دان ب بزاڤێن ته‌عریب و ته‌شه‌یوعێ.