Li Tirkiye û Bakurê Kurdistanê rêjeya anîna zarokan daketiye

kurdistan24.net

Diyarbekir (K24) – Saziya Amarên Fermî ya Tirkiyeyê (TUÎK), amarên li ser hanîna zarokan a li bajarên Tirkiye û Bakurê Kurdistanê yên 2023an ragihand. Li gorî van amaran, leza hanîna zarokan daketiye asta herî kêm. Her wiha bajarên ku zarok lê zêde çêbûne jî 3 bajarên Bakurê Kurdistanê hatin tomarkirin.

TUÎKê amarên hanîna zarokan a li Tirkiye û Bakurê Kurdistanê ragihand û diyar kir ku leza wê ya ku di sala 2001ê de 2,38 bûye, di sala 2023yan de daketiye 1,51ê ku ev daketin wekî asta herî kêm tê nirxandin. Li gorî civaknas diyar dikin, daketina vê rêjeyê herî zêde bi rewşa aborî û civakî ve girêdayî ye lewra kesên ku ji siberoja xwe bi guman in, naxwazin zarokan zêde bikin.

Civaknas Denîz Devrîm ji K24ê re got: “Serokomarê Tirkiyeyê Recep Tayîp Erdogan, berê bal kişandibû ser vê mijarê û di hemû mitîngên xwe yên li rojavayê Tirkiyeyê de digot; ‘herî kêm 3 zarokan bînin.’ Helbet wî ji aliyê xwe ve ev dixwest. Rast e, rêje daketiye lê cara yekem e li erdnîgariya me daketin çêdibe û tê rojevê. Ez wisa difikirim ku bandora aboriya civakî li ser zêde ye. Gumanên li ser aboriyê, kêmbûna zewacan a ji ber bargiraniyê û guherîna kevneşopiyan ku ciwan ji malbatan dûr dibin, wekî bandorên sereke ne. Helbet koçberî û guherîna demografiye jî pergala heyî dirûxîne. Bi rastî ev ji bo me cihê metirsiyê ye.”

Di nav bajarên ku leza hanîna zarokan herî zêde hatine tomarkirin de bajarên Bakurê Kurdistanê yên Rihayê 3,27, Şirnex 2,72 û Mêrdîn 2,40 hatine nîşandan. Her wiha bajarên ku leza wan herî kêm hatin nîşandan jî Bartin 1,13, Zonguldak û Karabuk 1,14 û Kutahya jî 1,16 hatine nîşandan. Welatiyên Diyarbekirê jî vêhevsengiya nav bajaran a li ser hanîna zarokan çavdêriyên xwe wiha radigihînin:

Welatî: “Sedema herî mezin helbet aborî ye. Debara jiyanê zehmet bûye. Ji ber vê jî her malbatek encax dikare 1 an 2 zarokan mezin bike. Helbet bandora perwerdehiyê jî heye ango xelk dixwaze zarokên xwe li dibistanên taybet, bi perwerdehiyeke baş bidin xwendin.”

Welatî: “Bi piranî ji ber xizaniyê ye. Lewra mezinkirina zarokan gelek zehmet bûye. Li Tirkiyeyê perwerdehî bi pêş neketiye û xelk jî nikare barê dibistanên taybet hilgire. Ango sedema sereke, zehmetiya debara jiyanê ye.”

Li Tirkiye û Bakurê Kurdistanê par nêzîkî milyonek pitik ji dayîk bûne lê pêrar ev rêje ji milyonekê zêdetir bûye. Li gorî pisporan, her çiqas li bajarên Bakurê Kurdistanê rêjeya hanîna zarokan zêde xuya bike jî li ber salên borî daketineke ber bi çav heye.