ABD istihbaratından uyarı: Dünya felaketle karşı karşıya

ABD'li istihbarat uzmanları tarafından yayınlanan yeni rapora göre, Covid-19 salgını ve köklü kurumların karşı karşıya kaldığı sorunlarla mücadele eden dünyayı, önümüzdeki 20 yıl içinde “felaket” sayılabilecek daha da zor bir dönem bekliyor.
Foto: AP
Foto: AP

HABER MERKEZİ

Ulusal İstihbarat Konseyi tarafından her dört yılda bir hazırlanan Küresel Eğilimler 2040 (Global Trends 2040) başlıklı rapor, ABD gibi demokrasilerin güçlenmeye devam edeceğini kaydediyor, ancak bunun, giderek daha çok derinleşen ve sık sık ortaya çıkan sorunlarla mücadele yolunu bulamaması durumunda gerçekleşemeyeceğini vurguluyor.

Rapora göre istihbarat uzmanları, İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana küresel olaylara egemen olan kurum ve sistemlerin; iklim değişikliği, hastalık, mali krizler ve sürekli gelişen teknoloji gibi “arka arkaya gelen küresel zorluklara” yanıt vermekte zorlanacağını öngörüyor.

Raporda, “Bu zorluklar; toplumların, devletlerin ve uluslararası sistemin dayanıklılığını ve uyum sağlama becerilerini defalarca sınayacak, çoğu zaman mevcut sistem ve modellerin kapasitesi aşılacak” deniliyor.

İstihbarat uzmanları, yaşanacak bazı gelişmelerin “felaket” olabileceği tahmininde bulunurken, raporda, “Covid-19 pandemisi, dünyaya ne kadar kırılgan olduğunu hatırlattı ve karşılıklı bağımlılığın yüksek düzeyde olmasının beraberinde getirdiği riskleri ortaya koydu. Uluslararası sistem, giderek yoğunlaşan ve birbiri ardına gelen küresel zorluklara yanıt verme konusunda zayıf kalıyor” ifadelerine yer veriliyor.

“EN CİDDİ FELAKET İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ”

Raporda tanımlanan en kritik sorunlardan biri, iklim değişikliği. İklim değişikliği sorununun önümüzdeki 20 yıl içinde kademeli olarak yoğunlaşacağı ve tüm ülkelerde daha yüksek hava sıcaklıklarına, deniz seviyesinin yükselmesine, kasırga, hortum ve sel gibi aşırı hava olaylarının artmasına neden olacağı öngörülüyor.

Rapora göre yoksul ve gelişmekte olan ülkeler, iklim değişikliğinden en olumsuz etkilenecek ülkeler olacak. Bu ülkelerin hükümetlerinin meselelere yanıt verme ve uyum sağlama becerisi gösterememesi ise yeni göç dalgalarına yol açabilir. Bu durum, göç dalgalarının hedefi olan ülkelerin kaynaklarını ve kapasitelerini baskı altına alabilir.

TEKNOLOJİNİN ROLÜ ÖNE ÇIKACAK

Raporda sözü edilen bir başka kritik konu, ülkelerin, teknolojik olarak giderek daha çok ilerleyen bir dünya karşısında kendilerini tecrit etme yolunu seçmeleri.

“Dünya hem giderek daha birbiriyle bağlantılı hale geliyor hem de farklı yönlere doğru daha çok parçalanıyor” ifadelerine yer verilen raporda, “Toplumlar, insanların hem kurulu düzene hem de yeni oluşan ve öne çıkan kimliklere göre belirlenen gruplara katılarak güvenlik arayışı içine girmeleri nedeniyle giderek daha çok bölünüyor” deniliyor.

Raporda, “Gerçek zamanlı, imal edilmiş ya da sentetik medya gerçeği, gerçekliği daha da saptırabilir, toplumları, mevcut dezenformasyon eylemlerinin kapsam ve hızını aşan bir ölçüde istikrarsızlaştırabilir” değerlendirmesi yapılıyor.

“DEMOKRASİLERİN RÖNESANSI”

Uzmanlar, dünyayı önümüzdeki 20 yıl içinde şekillendirecek bir başka etkenin ABD ve Çin arasındaki küresel güç mücadelesi olduğuna işaret ediyor:

“ABD ve Çin arasındaki rekabet, önümüzdeki yıllarda jeopolitik ortamın geniş kapsamlı parametrelerini belirleyecek, başka ülkeleri daha katı ve sert seçimler yapmaya zorlayacak.”

İstihbarat uzmanları, en iyi senaryoya göre, ABD ve demokratik müttefiklerinin galip geleceği görüşünde. Bunun nedeni ise Çin ve Rusya gibi rakiplerin inovasyonu baskı altına alan toplumsal kontrollerin yoğunluğu.

Bu senaryoya göre, “Demokrasilerin Rönesans’ı” adı verilen olgu sayesinde Batı, gelişmiş teknoloji, ekonomik büyüme ve artan gelirler gibi toplumsal gerilimleri azaltan unsurlar sayesinde gelişecek.

Bununla birlikte, uzmanların öngördüğü başka senaryolar da var. Bunlara göre de, Çin dünyaya egemen olmasa da öncü gücü olma konumunu pekiştirecek. Yine uzmanlara göre dünya “kendi kendine yetmeye, direnç ve savunmaya odaklanan” bölgesel güçlerin hakimiyetinde ve bölünmüş olacak.

En kötü senaryolardan biri de gıda kıtlığı ve söylentilerin dünya genelinde liderleri ve rejimleri deviren şiddet dalgalarına yol açması, bunun da zenginlik ve kaynakların paylaştırılmasında radikal bir değişime neden olması olarak gösteriliyor.

EN KALABALIK AVRUPA ŞEHİRLERİ

Bu arada raporda yer alan, önümüzdeki 20 yıla ilişkin nüfus gelişim tahminlerine göre, nüfusun artacağı ve 2040’ta dünya nüfusunun 9 milyar 200 milyona ulaşacağı öngörüldü. Beklenen 1 milyar 400 milyonluk artışa karşın, nüfus artış oranının azalacağı tahminine yer veriliyor.

Raporda İstanbul’un 2035’te listede ilk sırada yer alacağı tahmin edilirken, İstanbul’u 12 milyon ile Paris takip ediyor. Üçüncü sırada 10 milyon 600 bin ile Londra geliyor. Londra’yı Madrid takip ederken, beşinci sırada ise 6 milyon 200 bine ulaşması beklenen nüfusuyla Ankara geliyor.

(Kaynak: VOA)