د. سامان شاڵی
نووسەر
چى پێویستە کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست (MEPS 2023) باسی بکات
چوارەمین کۆڕبەندی ساڵانەی ئاشتی و ئاسایش لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە زانکۆی ئەمریکی کوردستان لە شاری دهۆک لە 20 تا 21ی 2023، لەژێر دروشمی (نوێبوونەوە، پێداچوونەوە و نەرمی: ئایندەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست) بەڕێوەدەچێت. کۆڕبەندەکە پێویستی بە چارەسەرکردنی کۆمەڵێک پرسی ئاڵۆز و بەیەکەوە گرێدراو هەیە بۆ ئەوەی بەشداری بکات لە سەقامگیری و ئاشتی ناوچەیی. لێرەدا چەند بابەت و بوارێکی سەرەکی دەخەینەڕوو کە ڕەنگە مەکۆیەکی وەها گرنگ لەبەرچاوی بگرن:
1. ململانێی ئیسرائیل و فەلەستین:
گفتوگۆ لەسەر چارەسەری دوو دەوڵەتی، لەوانەش دانوستان و ئاستەنگە ئەگەرییەکان.
دۆخی قودس و کاریگەرییەکانی لەسەر سەقامگیری ناوچەکە.
نیگەرانییە مرۆییەکان و خۆشگوزەرانی دانیشتوانی فەلەستین و ئیسرائیل.
2. هاوکاری هەرێمی:
دروستکردنی متمانە و پەرەپێدانی هاوکاری لە نێوان وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
چارەسەرکردنی ململانێ ناوچەییەکان و دۆزینەوەی چارەسەری دیپلۆماسی.
هاندانی هاوکاری و یەکگرتنی ئابووری.
3. دژە تیرۆر و ئاسایش:
هەوڵە هەماهەنگەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی گروپە توندڕەوەکان و تیرۆر.
ڕێکخستن و هاوکارییە ئەمنییەکانی هەرێم.
ڕێوشوێنەکان بۆ چارەسەرکردنی ڕەگ و ڕیشەی هۆکارەکانی توندڕەوی.
4. ڕۆڵی ئێران:
کاریگەرییە ناوچەییەکانی سیاسەتی دەرەوە و بەرنامەی ئەتۆمی ئێران.
هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەرکردنی نیگەرانییەکانی پەیوەست بە چالاکییەکانی ئێران.
هاندانی وتووێژ و هاوکاری لەگەڵ ئێران سەبارەت بە پرسە ناوچەییەکان.
5. پەیوەندی نێوان حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان:
دیالۆگ لەسەر فیدرالیزم و جێبەجێکردنی دەستور بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانی هەموو هەرێمەکان.
چارەسەرکردنی کێشەکانی پەیوەست بە بەڕێوەبردن و دابەشکردنی سەرچاوە نەوتییەکان.
چارەسەرکردنی دۆخی ناوچە جێناکۆکەکان و کارکردن بۆ چارەسەری ئاشتیانە.
هاندانی گفتوگۆی سیاسی نێوان بەغدا و هەولێر.
ئاسانکاری بۆ هەوڵەکانی ئاشتەوایی بۆ دروستکردنی متمانە و پەرەپێدانی یەکێتی نیشتمانی
6. مافی مرۆڤ و پەنابەران:
چارەسەرکردنی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە سەرانسەری هەرێمدا.
دۆزینەوەی چارەسەر بۆ پەنابەران و دانیشتوانی ئاوارە.
هەوڵی هاوبەش بۆ باشترکردنی دۆخی گشتی مافی مرۆڤ.
7. ئاسایشی ئاو و ژینگە:
چارەسەرکردنی کەمی ئاو و ئاستەنگە ژینگەییەکان.
پێشخستنی پراکتیکەکانی بەردەوام و بەڕێوەبردنی سەرچاوەکان.
پڕۆژەی هاوبەش بۆ پاراستنی ژینگە.
8. کۆنتڕۆڵکردن و بڵاونەکردنەوەی چەک:
گفتوگۆ لەسەر ڕێککەوتن و دەستپێشخەرییەکانی کۆنترۆڵکردنی چەک.
ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی چەکی کۆمەڵکوژ.
پێشخستنی ناوچەیەکی بێ ئەتۆمی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
9. ئاسایش و تەکنەلۆژیای ئەلیکترۆنی:
هەوڵی هاوبەش بۆ چارەسەرکردنی هەڕەشە ئەلیکترۆنییەکان.
پێشخستنی بەکارهێنانی بەرپرسیارانەی تەکنەلۆژیا بۆ گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی.
هاوبەشکردنی باشترین پراکتیزەکان لە ئاسایشی ئەلیکترۆنیدا.
10. گەشەپێدانی ئابووری:
بەرەوپێشبردنی گەشەی ئابووری و گەشەپێدان لە ناوچەکەدا.
چارەسەرکردنی نایەکسانی ئابووری و پەرەپێدانی گەشەی گشتگیر.
هاندانی وەبەرهێنان و بازرگانی.
11. ئاڵوگۆڕی ڕۆشنبیری و گەل بە گەل:
پەرەپێدانی تێگەیشتن و گفتوگۆی کولتووری.
پێشخستنی ئاڵوگۆڕی پەروەردەیی و خەڵک بە خەڵک.
دروستکردنی پرد لە نێوان کۆمەڵگاکان بۆ بەرزکردنەوەی لێکتێگەیشتنی یەکتر.
ڕێگایەکی گشتگیر کە هەوڵە دیپلۆماسییەکان و هەماهەنگی هەرێمی و چارەسەرکردنی هەردوو لایەنی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری لەخۆ بگرێت، گرنگە بۆ کاریگەرییەکی بەردەوام و مانادار لەسەر ئاشتی و ئاسایش لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. پێویستە کۆڕبەندەکە پلاتفۆرمێک بۆ دیالۆگی کراوە و بنیاتنەر لە نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکاندا دابین بکات، لەوانە حکومەتەکان، ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، کۆمەڵگەی مەدەنی و پسپۆڕانی بوارە جۆراوجۆرەکان.