دەبێت شێوەی خەباتمان بگۆڕین

خەباتی کوردان لەدوا سەد ساڵی ڕابردوو بە نەرمی و بە جوانی بەردەوامبوو. بەرزی و نزمی زۆری بینی، سەرکەوتن و داستانی گەورەی تۆمارکرد، کە هەندێکیان لە جیهان باسبکرێن، لە زانکۆکان بخوێندرێن و کورد بتوانی شانازی بەخەبات و تێکۆشانی خۆی بکا. لە هەموو ئەو نووسینانە و بە هەموو زمانەکان، یەک رستە، یەک وشە نابیندرێ، تێیدا کورد وەک گەلێکی ترسنۆک باسبکرێ، هەموویان کۆکن لەسەر ئەوەی کورد گەلێکی ئازا و چاونەترسە.

ئەگەر ئاوڕێکی خێراش بە مێژووی بزوتنەوەی رزگاریخوازی کورد بدەینەوە، هەڵوەستە لەسەر شۆڕش و خەباتە چەکدارییەکان بکەین، بە ئاسانی تێدەگەین، کە کورد توانیویەتی و بەردەوامیش دەتوانی بەرگری لەخۆی بکا، لە خاکی بکا و لە فەرهەنگی بکا. لەوانەیە هەر ئەو شێوە خەبات و ناڕازیبوونەش بە چەوسانەوەو ژێردەستی، کوردی لە تاوانەوە و لەناوچوون پاراستبی.

بۆ ئەوەی لە خەبات دانەبڕێین و بەردەوامبین لەسەری، دەبی لکێکی تازەی بۆزیاد بکەین، کە لەگەڵ هەڵومەرجی ئێستا بگونجێ و تەواوکەری لکەکانی دیکەی خەبات و تێکۆشانی کلاسیکی کوردن بێت. دەبی لە دەرگای تازە (ئەدەب و هونەر و فەرهەنگ) بچینە ژوور، دەبی ئەدەب و هونەر و فەرهەنگ بۆ وەدەستهێنانی ئازادی کوردستان بەکاربێنین و لە ڕێگایەوە دۆست و برادەر و پشتگیری بۆشۆڕشە کۆن و هەق و شارستانییەکەمان زیاد بکەین.

هەتا زووە، کتێبە باشەکانی نووسەرانی کورد (رۆمان، شعر، مێژوو، کۆمەڵناسی، ڕاگەیاندن، فۆلکلۆر، زمان...هتد) بۆ زمانەکانی تورکی و عەرەبی و فارسی وەربگێڕین و بەتیراژی زۆر و نرخی کەم لە وڵاتەکانی درواسێ بڵاویان بکەینەوە. دەبی تیپی شانۆی کوردی لە سەر شانۆ گەورەکانی تورکیا و وڵاتانی عەرەبی و ئێران نمایش بکرێت و شارە و شار بکا، کتێبەکانیش دەستاودەست بکەن. دەبی کارێک بکەین و پیشانی بدەین، کورد زمانێکی زیندوی هەیە، نووسەر و توێژەری باشی هەیە، مامۆستا و دکتۆری چاکی هەیە. دەبی پیشانبدەین، ئێمە نەتەوەیەکین وەک ئەوان، بۆیە دەبی وەک ئەوانیش بژین، کە دەکاتە هەبوونی هەمان ماف و ئازادی و ئاڵا و دەوڵەتی سەربەخۆی کوردی.

دیموکراتییەت لە تەواوی جیهان لەم سی ساڵەی ڕابردوو هەنگاوی باشی ناوە، زۆر وڵات لە چەوسانەوە و ژێردەستی ڕزگاریان بووە، ژمارەی دیکتاتۆر کەمیان کردووە، کە هەموویان لەبەرژەوەندی کورددان و یارمەتی باشن، کورد رۆژێک زووتر بە ئاواتی بگا. دەبی سوود لەو دیموکراتییەی ئەوان وەربگرین، سوود لە پێشکەوتنی ئامرازەکانی تەکنۆلۆژیای زانیاری وەربگرین و زووتر بگەینە ناو گەلانی خاوەن بەشێک لە خاک و وڵاتی کوردستان و رازییانبکەین، کە ئێمەش دەمانەوێ و مافی خۆمانە وەک ئەوان ئازاد بژین.

چەند دیموکراتی لە وڵاتانی عەرەبی و ئێران و تورکیا زیاتر گەشەبکا، هەنگاوێک لە سەربەخۆیی نزیکتر دەبینەوە، چونکە حکومەتەکان لە جەماوەر نزیکتر دەبنەوە و داوای پشتگیری لە هاوڵاتیانیان بۆ هەڵبژاردنەوەیان دەکەن، بۆیە ئەگەر ئێمە لەماوەی داهاتوو لە ڕێگای ئەدەب و فەرەهەنگ و ڕێکخراوە مەدەنییەکان بتوانین پشتگیری جەماوەری ئەوان بۆخۆمان بەدەست بهێنین، لەوانەیە لەگەڵ کات، پرسی ئازادی و ئازادی رادەربڕینی کورد بخرێتە بەرنامەی هەڵبژاردنی ئەوان، دەنگێک هەبێت داوای عەدالەت و ئازادی ڕادەربڕین و کۆمەڵگای یەکسان بکا.

ئەم هەنگاوەی سەرەوە بێگومان پێویستی بە بەرنامە و پلانی درێژ و پوخت هەیە، بەڵام لە کۆتاییدا سەرکەوتن هەر بۆ کورد دەبی، ئەگەر حکومەت و سەرکردایەتی کورد لە داهاتووێكی نزیک زیاتر بایەخ بەلایەنی فەرهەنگی بدا، پشتیوانی نووسەر و کەسانی بواری فەرهەنگ بکا، کێشە و گرفتەکانیان بۆچارەسەربکا، بێشک ئەنجامی باشی دەبی، چونکە دەزانین، ئەدەب و هونەر دەگاتە هەموو ماڵێک، باس لەوە هەرناکەم، بەدەگمەن ناوی سیاسەتمەدارێک دەچێتە مێژووی جوان و گەشی گەلان، بەڵام ژمارەی نووسەر و شاعر و کارمەندانی بورای فەرهەنگ و شانۆ، لە دەرگای هەموو ماڵێک دەدەن و بەردەوامیش بەگەرمی پێشوازییان لێدەکرێ.

بۆیە ئێمە وەک رۆژنامەنووس و نووسەر، وەک سەرکرایەتی و حکومەت، وەک داڕێژەری ستراتیژی حزبەکان، هەتا زووە دەبی شێوەی خەبات و تێکۆشانمان بگۆڕین، بەتایبەتیش لەوکاتەی ئەو فاکتە دەزانین و دەمێکە دەڵێین: کێشەمان لەگەڵ گەلانی تورک و عەرەب و فارس نییە، بەڵکو لەگەڵ حکومەتەکانی ناوەندی هەیە، کە بەشێک لە کوردستانیان داگیرکردووە و ئازادی بە کورد لەسەر خاکی خۆی بەڕەوا نابینن.

زۆر بەداخەوە، حکومەتەکانی ناوەندی لەسەرەتای هەزارەی سێیەم، جارێ وەک حکومەتەکانی سەدەی ناوەڕاست حکومەت و دەوڵەت بەڕێوەە دەبەن و هیچ لەگەڵ مافی مرۆڤ و دیموکراتییەتی سەردەم ناگونجێ. هەمووشمان کۆکین لەسەر ئەوەی، کە کێشەی کورد زیاتر لەگەڵ حکومەتە نەک لەگەڵ هاوڵاتییانی ئێراق، ئێران، سوریا یان تورکیا...

باسکردن لە ڕێگای خۆمان زۆر جیایە لەباسکردن لە ڕێگای ئەوان، هەروەها گەیاندنی پەیامی خۆمان لە ڕێگای قەڵەم و فەرهەنگی کوردی، دیسان زۆر جیایە لە باسکردن لە ڕێگای فەرهەنگ و قەڵەمی ئەوان، بۆیە ئەم دەرفەتە زێڕینە، ئەم لکە گرنگەی ژیان دەبی گەشەی پێبدەین و نابی لەدەست خۆمان بدەین.

دەبی کتێبە زانستییەکانی دکتۆر و توێژەرانی کورد بەسەر زانکۆ و ناوەندە ئەکادیمی و فەرهەنگی ئەوان دابەشبکەین، بۆئەوەی ئەوان سەیری کورد لە چاوی کوردەوە بکەن، نەک چۆن نووسەرێکی ناسیونالسیتی تورک، عەرەب یان فارس دەمانبینی و مێژوومان دەشێوێنی...

دەبی گۆرانیبێژەکانمان لە سەر شانۆکانی ئەوان ناوە ناوە گۆرانی بە زمانی ئەوان بڵێن، دەبی هەندێک لە بەرنامەکانی تەلەفزیۆنی، ئاراستەی جەماوەری ئەوان بکرێن، دەبی رۆژنامەی کوردی بە زمانی ئەوان دەربکەین و هەوڵبدەین، هێواش هێواش کار لەسەر جەماوەری ئەوان بکەین، لەخۆمانیان نزیک بکەینەوە، دۆست لەناو ئەوان دروست بکەین، پەیوەندی توند و تۆڵ لەگەڵ ناوەندە فەرهەنگییەکانی ئەوان دروست بکەین و لە کوردستان ساڵانە دەیان فێستیڤاڵ و چالاکی فەرهەنگی بۆ نووسەر و رۆژنامەنووس و کەسانی ئەوان ئەنجام بدەین، کە لەگەڵ کات بتوانن پشتگیری لە خەباتە ڕەواکەمان بکەن، یارمەتیمان بدەن، رۆلی خێریان هەبیت و لەشەڕ و ناخۆشی دوورمان بکەنەوە.

جگە لەوانەی سەرەوە، دەبی سەرکردایەتی کوردیش شیوەی خەباتی خۆیان بگۆڕن، خوتبەکانیان هەر ئاڕاستەی سیاسییەکان و حکومەتەکان نەکەن و بەشێکی زۆر بۆ جەماوەری ئەوان تەرخان بکەن، ڕوو لە جەماوەری ئەوان بکەن.