پارێزگەهبوونا دهوکا داسنیا، شارێ پێکڤە ژیانێ

به‌رى 56 سالان ل رۆژا 27 گولانا 1969ێ حكومه‌تا عيراقى ل ژێر فشارا دربێن پێشمه‌رگێن شۆرشا كوردستانێ بريارا ب پارێزگه‌هبوونا دهۆكێ دا. ب پارێزگه‌هابوونا دهۆكێ داخوازه‌ك نه‌ته‌وه‌يى ديرۆكيى يا خه‌لكێ كوردستانێ بوو، ژ رۆژا هه‌لوه‌شيانا ميرگه‌ها بادينان ل سالا 1842ێ ڤه‌ زڤراندنا سه‌روه‌رييا ديرۆكييا بادينان هزره‌كا به‌ربه‌لاڤ بوو ل جه‌م خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێ.

هەر د شۆرشا شێخ عه‌بدولسه‌لامێ بارزانى 1907- 1914 هزرا ب كورديكرنا خواندنى ل قه‌زايێن زيبار، ئاكرێ، دهۆك، ئامێدى، زاخۆ و دامه‌زراندنا به‌رپرسين كورد هاتييه‌ به‌رچاڤكرن. هەر ژ ده‌سپێكا گولانا 1921ێ هزرا دامه‌زراندنا ليوا (پارێزگه‌ها) دهۆكێ ژ قه‌زايێن كوردى يين مووسلێ هاتييه‌ به‌رچاڤكرن.

بەلێ ل 24 نيسانا 1929 شه‌ش ئه‌ندامێن كوردێن جڤاتا نوينه‌رێن عيراقێ داخوازا دامه‌زراندنا ليوا (پارێزگه‌ها) دهۆكێ كرييه‌، و ل 7/1/1944 د ده‌مێ دانوستاندنێن شۆرشا بارزان دگه‌ل حكومه‌تا عيراقێ ب ليوا (پارێزگه‌هكرنا) دهۆكێ يه‌ك ژ وان داخوازان بوويه‌ يێن هاتينه‌ پێشكه‌شكرن بۆ حكومه‌تا عيارقێ.

هەلبەت پشتى ده‌سپێكرنا شۆرشا كوردستانێ ل ئه‌يلوولا 1961ێ دهه‌ر دانوستاندنه‌كا دگه‌ل حكومه‌تا عيراقێ هاتييه‌كرن ب پارێزگه‌هكرنا دهۆكێ يه‌ك ژ داخوازێن شۆرشا كوردستانێ بوويه‌، و د پێكهاتنا 29 حزيرانا 1966ێ د ناڤبه‌را سه‌ركردايه‌تييا شۆرشا كوردستانێ و حكومه‌تا عيراقى پێكهاتن ل سه‌ر پارێزگه‌هكرنا دهۆكێ هاتييه‌كرن.

و لدوماهیێ وه‌ك بجهئينانا يه‌ك ژ برگه‌يێن پێكهاتنا 29 حزيرانێ ل 27 گولانا 1969ێ حكومه‌تا عيراقى بريار ل سه‌ر پارێزگه‌هكرنا دهۆكێ دايه‌ و دهوك بفەرمی بویە پارێزگەهـ. 

ئێکەم وێنە هاتیە گرتن ل 19/11/1969 ل دەمێ پێشوازی کرن ل ئێکەم پارێزگەهێ دهوکێ (عەگید سەدیق) ژ لایێ ئەندامێن جڤاتا پارێزگەها دهوکێ یا وی دەمی:

ژ راست بو چەپ: محەمەد حەسەن سلێمان - محەمەد مەلا دواود - جورج یوسف - فەتاح عەبان ئاغا دوسکی - حەنا مەنسور (ژمێریارێ باژێرڤانیێ) - رەئووف سالح - عەبدوللا مەلا داود - جەمیل ئیبراهیم.