سووی قەرزەکانی فەرەنسا گەیشتە بەرزترین ئاست لە 2012ـەوە

رێژەی سووی سەر قەواڵە داراییەکانی حکوومەتی فەرەنسا (OAT) بۆ ماوەی 10 ساڵ بەرزبووەوە بۆ 4.94%، بەوەش جیاوازییەکەی لەگەڵ قەواڵە داراییەکانی ئەڵمانیا گەیشتە زیاتر لە 150 خاڵی بنەڕەتی، ئەمەش بەرزترین جیاوازییە لە دوای قەیرانی دارایی ساڵی 2012ـەوە تۆمار کرابێت.

بەگوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی فرانس پرێس (AFP)، ئەم جیاوازییە بەرچاوە لە نێوان قەواڵە داراییەکانی فەرەنسا و هاوتا ئەڵمانییەکەی کە پێوەری سەرەکیی متمانەی داراییە لە ئەوروپا، لە مانگی کانوونی دووەمی 2012ەوە وێنەی نەبووە؛ ئەو سەردەمەی کە ناوچەی یۆرۆ لە نێوەندی قەیرانێکی قووڵی قەرزدا بوو و بانکی ناوەندیی ئەوروپا ناچار بوو دەستوەردان بکات تاوەکوو رێگری لە بەرزبوونەوەی کۆنترۆڵنەکراوی تێچووی قەرزکردن بگرێت.

لە ماوەی چەند هەفتەی ڕابردوودا وەبەرهێنەران بە لێشاو دەستیان بە فرۆشتنەوەی قەواڵە داراییەکانی فەرەنسا کردووە، ئەمەش بەهۆی گومان و نیگەرانیی قووڵ لە توانای حکوومەتی پاریس بۆ کۆنترۆڵکردنی خەرجییەکان، کە بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی پێوانەیی قەرزی گشتی.

ئەم پاشەکشە داراییە هاوکاتە لەگەڵ شەپۆلێکی توندی ناڕەزایەتی و خۆپێشاندان لە فەرەنسا کە داوای زیادکردنی بودجەی کەرتی پەروەردە و خوێندنگەکان دەکەن؛ ناڕەزایەتیگەلێک کە تا ئێستا بووەتە هۆی دەستگیرکردنی لانیکەم 2400 کەس و زیانگەیاندن بە زیاتر لە 3000 کۆمپانیا لە سەرتاسەری ئەو وڵاتەدا.

شارەزایانی بازاڕە داراییەکان بە نیگەرانییەوە چاوەڕوانی رۆژی هەینی دەکەن، کە تێیدا ئاژانسی پۆلێنکردنی نێودەوڵەتیی "مۆدیس - Moody's" بڕیار لەسەر پلەی شایستەیی دارایی فەرەنسا دەدات. هەر دابەزاندنێکی پلەی متمانەی پاریس لەلایەن ئەم ئاژانسەوە، بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی تێچووی قەرزکردنی حکوومەت زۆر زیاتر بەرز دەکاتەوە.

ئەم شەپۆلە لە فرۆشتنی قەواڵەکان لە کاتێکدایە کە سێباستیان لۆکۆرنۆ، سەرۆکوەزیرانی فەرەنسا، لە هەوڵی ئەوەدایە پڕۆژەیاسای بودجەی ساڵی 2027 لە پەرلەمان تێپەڕێنێت، سەرەڕای ئەوەی حکوومەتەکەی زۆرینەی پەرلەمانیی نییە بۆ پەسەندکردنی ئەو پلانەی کە بڕیارە 43 ملیار یۆرۆ لە خەرجییە گشتییەکان کەم بکاتەوە.

بەپێی ئاژانسی فرانس پرێس، تەنانەت ئەگەر پڕۆژەیاسای بودجەی 2027 وەک خۆیشی پەسەند بکرێت، هێشتا رێژەی کورتهێنانی فەرەنسا تەنیا بۆ 5%ی بەرهەمی ناوخۆیی دادەبەزێت، ئەمەش ئاستێکە زۆر لە سەرووی ئەو سنوورەی یەکێتیی ئەوروپایە کە بۆ وڵاتانی ئەندام دیاری کراوە کە نابێت لە 3% تێپەڕ بکات.

لە هەمان کاتدا، کۆی گشتیی قەرزی فەرەنسا لە دەوروبەری 120%ی بەرهەمی ناوخۆیی دەمێنێتەوە، کە دەکاتە دوو هێندەی ئەو رێژە یاساییەی (60%) کە لە پەیماننامەکانی یەکێتیی ئەورووپادا رێگەی پێ دراوە.