بەغدا.. رێباز حەملان و ئانۆ جەوهەر پرۆژەی رێگەی گەشەپێدانیان تاوتوێ کرد
رێباز حەملان، وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و شارەوانییەکانی عێراق رایگەیاند، ئەمڕۆ پێشوازی لە وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان کردووە بە مەبەستی تاوتوێکردنی پرسە هاوبەشەکانی نێوان هەردوو وەزارەت.
پێنجشەممە، 22ی تشرینی یەکەمی 2026، ئانۆ جەوهەر، وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: "ئێمە بە مەبەستی پیرۆزبایی و تاوتوێکردنی چەند بابەتێکی هاوبەشی نێوان هەردوو وەزارەت سەردانی بەغدامان مان کردووە، هەروەها لەسەر راسپاردەی سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی، بە تایبەتی لەسەر بابەتی پرۆژەی ستراتیژیی رێگەی گەشەپێدان کۆبووینەتەوە."
وەزیری گواستنەوە و گەیاندن ئاماژەی بەوەش کرد، کۆبوونەوەکان لەگەڵ وەزارەتی گواستنەوەی عێراقیشدا دەبن بۆ ئەوەی پشتگیری لە دیدگای حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئەم پرۆژە ستراتیژییە بکرێت، هاوکات چەندین بابەتی دیکەش کە لە خزمەتی هاووڵاتییاندایە تاوتوێ کراون.
رێگەی گەشەپێدان (Development Road)، کە بە "پرۆژەی سەدە" لە عێراقدا دەناسرێت، پرۆژەیەکی گەورەی ئابووری و گواستنەوەیە و ئامانجییەتی خاکی عێراق لە رێگەی هێڵی ئاسنین (شەمەندەفەر) و رێگەی خێرای وشکانییەوە لە بەندەری گەورەی فاو لە بەسرەوە ببەستێتەوە بە سنووری تورکیا (لە ناوچەی فێشخابوور) و لەوێشەوە بۆ خاکی ئەوروپا.
پێکهاتە و ئامانجی پرۆژەکە
درێژی ڕێگەکە: نزیکەی 1200 کیلۆمەتر رێگەی خێرای وشکانی و هێڵی ئاسنینی خێرا لەخۆدەگرێت.
کات و تێچوو: کاتی گواستنەوەی کاڵا لە نێوان ئاسیا و ئەوروپا لە رێگەی دەریاییەوە (که پێشتر لە کەناڵی سوێسەوە تێپەڕدەبوو) بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەکاتەوە.
زیادکردنی داهات: دروستکردنی شارە دەستکردەکان، ناوەندەکانی لۆجستیی، و دروستکردنی هەزاران دەرفەتی کار لەسەر درێژایی رێگەکە لەخۆ دەگرێت.
رۆڵ و پێگەی کوردستان لە رێگەی گەشەپێداندا
پێگەی جوگرافیی نەپچڕاو: بەگوێرەی نەخشەی جوگرافی، رێگەکە بەرەو باکووری عێراق و سنووری تورکیا دەڕوات. تێپەڕبوونی ئەم رێگەیە بە ناوچە سنوورییەکان یان نزیک لە هەرێمی کوردستان، راستەوخۆ کوردستان دەبەستێتەوە بەم تۆڕە بازرگانییە نێودەوڵەتییەوە.
بەرژەوەندی ئابووری و بازرگانی: ناوچە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان (وەک ناوچەکانی پارێزگای دهۆک و دەروازەی ئیبراھیم خەلیل) دەبنە دەروازەی سەرەکیی بەستنەوەی ئەم رێگەیە بە تورکیا و ئەوروپاوە. ئەمەش دەبێتە هۆی گەشەکردنی کەرتی بازرگانی، ئاڵوگۆڕی کاڵا، و راکێشانی وەبەرهێنانی بیانی بۆ کوردستان.
بەرژەوەندی بەغدا و هەولێر: بەهۆی گرنگیی ئەم پرۆژەیە، حکوومەتی هەرێمی کوردستان (لە رێگەی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن) بەردەوام لەسەر هێڵە لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵ لە بەغدا، بۆ ئەوەی دیدگا و بەرژەوەندییەکانی هەرێمی کوردستان لە پرۆژەکەدا رەچاو بکرێت و کوردستان ببێتە بەشێکی سەرەکی و سودمەند لەم هێڵە ستراتیژییەدا.