جەعفەر سمو
نووسەر
ئێزدی دسیاسەتا سەرۆک بارزانی دا
ددرێژاھیا دیرۆکێ دا ئێزدی تووشی گەلەک فەرمان و جینۆسایدان بوینە،و دیرۆکا وان پر بویە ژدەردەسەری و مالوێرانکرنێ, پرانیا ڤەکۆلەر و مێژوو نڤیسان ڤان جینۆسایدان بۆ ھەردوو ئەگەرێن ئۆلی و نەتەوەی ڤەدگەرینن،چونکی داب و نەریتێن خۆ ب زمانێ کوردی پاراستی نە و ئایدۆلۆژیا وان جودا بوویە ژ یا ئاینێن دەڤەرێ.
ئێزدی گەھشتینە وێ باوەریێ کو ل سەردەمێ شۆرەشێن کوردی وان ھەست ب ھەبوونا خۆ کریە،ب تایبەت شۆرەشێن پشتی نیڤا دووێ ژ چەرخێ بۆری ، چونکی خیڤەتا عەدالەتا بارزانیێ نەمر ھەموو پێکھاتێن گەلێ کوردستانێ ھەمبێزکرن.
سەرۆک بارزانی کو مریدێ وێ رێبازێ یە ، گرنگیەکا مەزن ددەتە پێکھاتێن گەلێ کوردستانێ و ب تایبەت ژی ئێزدیان، و سیاسەتا وی ھمبەر ڤی پێکھاتەی سیاسەتەکا سروشتی یە و دوورە ژ پرۆپاکندە و بازارێن سیاسی، ب ڤێ یەکێ مرۆڤ دکارت بێژت درێژەپێدانا سیاسەتا بارزانیێ نەمرە ھەر ل دەستپێکا ئەزمونا وی دناڤ بزاڤا رزگاریخوازا کوردی دا ھەتا نھا.
ئەڤێ گرنگی پێدانێ وەسا کر کو ئازایەکا مەزن ل جەم ئێزدیان پەیداببت لەوان سەرھلدانا شۆرەشێن کوردی ئازایا نەتەوەی و شۆرەشگێری و سیاسەتا نەتەوەی و قوربانیدانا ئاخێ ل جەم ئێزدیان خورت کر. دیسان خیڤەتگەھا سیاسەتا بارزانیێ نەمر بوو ئەگەرێ خۆرتکرنا گیانێ لێبۆرین و پێکڤەژیانێ دناڤ پێکھاتێن دەڤەرێ دا. ئالا ھەلگرێ ڤێ رێبازێ ئیرۆ سەرۆک بارزانی یە، کو پرۆژەیەکی ھەرە گرنگ ل بەردەستە ئەو ژی پرۆژێ نەتەوەی یە،کو ئیرۆ ل ژێر ڤێ سیاسەتا حەکیمانە کوردستان ب جیھانێ ھاتیە ناسکرن وەکو وەلاتەکی فرە ئاین و نەتەوە.
دناڤا ڤێ ئەزمونێ دا بارزانی رۆلەکی کارا دایە ئێزدیان ژچەندین کناران ڤە ، و دبتە یەکەم سەرۆک ددیرۆکا عیراقا نوودا کو سەرەدانا پەرستگەھا لالش کری و سندروکا شیخادی تواف کری،کو تاکە پەرستگەھا پیرۆزا ئێزدیایە ل ھەموو جیھانێ و دھەمان دەمدا یەکەم رێبەرە قەستا مەزارگەھێ شەرفەدین و چیایێ شنگالێ کری .
ژبەر ھندێ ئێزدی دبێژن سەرھلدانا بھارا سالا ١٩٩١ وەرچەرخانەکا مێژوویی بوو د دیرۆکا کوردان ب گشتی و یا ئێزدیان ب تایبەتی دا، چونکی یەکەم جار بوو نێزیکی ١٠% جڤاک و جوگرافیەتا ئێزدیان بیھنا ئازادیێ کێشای و ھەر ھنگی بارزانی پەیڤەکا دیرۆکی پێشکێشی ئێزدیان کر (یان مللەتەک نینە ب ناڤێ کورد ، یان رەسەنترین کورد ئێزدی نە)، ئەڤێ گۆتنێ ئێزدی بتر ددەرھەقا ئۆل و نەتەوا وان دا ھشیارکرن و ئێزدیان سەرۆک بارزانی ب ژێدەرێ پاراستنا پێشەرۆژا خۆ زانین.چونکی ھەموو جاران ل گەل ئێش و ئازارێن وانبوویە، و خۆ ب ھەڤپشکێ خەمێن وان زانی یە.
پشتی ئازادیا عیراقێ ل سالا ٢٠٠٣ سەرۆک بارزانی سەروەریەکا دی یە پر مەزن ددیرۆکا ئێزدیان دا تۆمار کر ، کو زۆر موکڕ بوو بۆ ھندێ ناڤی َئێزدیان د دەستورێ ھەمیشەیی یێ عیراقێ دا بێـتە دەستنیشانکرن، چونکی ھندەک لایەنێن سیاسی ھەبون ھەول ددان ناسناما ئێزدیان بگھۆرن، لێ داکۆکی کرنا بارزانی ل تایبەتمەندیان ئێزدیان سیاسەتمەدارێن عیراقێ نەچارکرن کو ئاینێ ئێزدی ببتە ئێک ژئاینێن عیراقێ.
ل بەر رۆشنایا گۆتنا سەرۆک بارزانی دەما دبێژت (ترسا ل سەر ئێزدیان ، ترسە ل سەر ئاسایشا نەتەوەی یا کوردی) مرۆڤ دکارت بێژت ئێزدیاتی دھوندرێ کوردایەتیێ دا دخەملت ، و ئێزدی بخۆژی گەھشتینە وێ باوەریێ سیاسەتا بارزانی دچارچۆڤێ نەتەوەی دا گرەنتیا مانا وانە دڤێ ئاخێ دا .
دقوناغا ھەرە ھەستیار دا ل سالا ٢٠١٤ دەما رێکخراوا تیرۆرستی یا داعش دەڤەرا شنگالێ کونترۆلکری دربا مەزن ل ئێزدیان کەفت ، ب ھزاران کچ و ژنێن ئێزدیان کەفتنە بەر شالاوا ڤێ رێکخراوا تیرۆرستی ،ل وی دەمی سەرۆک بارزانی ل سەر دەستێ سومبلێن ئاینی یێن ئێزدیان سۆزدا حەیفا ئێزدیان ل عەردێ نەھێلت،و ب ھیمەتا پێِشمەرگەیێ قارەمان شنگال ھاتە ئازاد کرن.
پشتی ھاتنا داعش ،بارزانی ژبەر تایبەمەندیا ئێزدیان بارەگایێ خۆ ل رۆژئاڤایێ دجلە دانا وھنگی ڤەگەریا تاکو چارەنڤیسێ دەڤەرێ ئێِکلایی بویی و ژتیرۆرستان ھاتیە پاقژکرن ، دڤێ قوناغێ دا بارزانی گەلەک گۆتار پێشکێشکرن، بۆ ھندێ ئێزدی تووشی بێ ئۆمێدیی نەبن.
*ئەڤ نڤیسینە بەشەکە ژپەرتۆکا من یا بناڤێ (ئێزدی د گۆتارێن سەرۆک بارزانی دا)