با لە هەموو دەرگاكان بدەین، بەڵام یەك لە دوای یەك

دەرگا داخراوەكان دەكوتین تا هەموویان بكرێنەوە.. دەیانكوتین تا دەروازەی ڕاستەقینە بۆ هەموومان دەكرێتەوە! لە ڕاستییدا؛ ئەوە وتەی من نییە، بەڵكو دیالۆگێكی بە كۆمەڵە؛ ئەكتەرەكانی شانۆگەریی "وانەیەك لە بێكەسەوە" پێكەوە دەیانگوتەوە، شانۆگەرییەكە لە نوسین و دەرهێنانی هاوڕێی دێرین "سیروان ڕەحیم" بوو، لە ناوەڕاستی مانگی ئازاری ساڵی 1988 تیپی شانۆی ئەزموونگەریی چەمچەماڵ نمایشی كرد.

ئەگەر مرۆڤی كورد، لە ناو جەرگەی ئەنفال و كیمیاباران، لە تاریكستانی ژێر چەكمەی سەربازانی سوپای بەعس، موكوڕ بوو بێت لەسەر درێژەدان بە تێكۆشان بۆ گەیشتن بە ئامانجی گەل و ڤالاكردنی دەرگا ڕاستەقینەكە، كە ئەوكات خۆی لە گەیشتن بە سەربەستیی و سەرفرازیی دەبینییەوە، ئەدی بۆچی ئێستا دەستەوەستان و دۆشداماوە لە بازكردنی ئەو دەركە داخراوانەی چارەسەری كێشەكانی كوردستان لەو دیوی قفڵە ذەنگاوییەكانییەوە خۆیان حەشار داوە؟

ئەگەر گەرەكتانە؛ ڕاست و ڕەوان قسە بكەم و خاتری كەس نەگرم، ئەوا پێویستە ڕاستییەكان وەكو ئەوەی دەژین بخەمەڕوو؛ هەزار ئەفسوس؛ ئەو گەلەی جاری جاران بە گژ قولەی قافدا دەچوو، ئێستا دەستەو ئەژنۆ دانیشتوەو چارەنوسیی خۆی داوەتە دەست قەدەر یان لە باشترین دۆخدا لە چاوەڕوانی گۆدا دایە، چاو لە ڕێگەی فریادڕەسێكە تا دەرگا داخراوەكانی بەختەوەریی بۆ بكاتەوە! هەندێكیان بەغداد وەكو فریادڕەس وێنا دەكەن، دەستەو دوعان تا بە تیلەی چاوێك سەیریان بكات و وەكو فاڵچییەكی لێزان قفڵی بەختیان بۆ بكاتەوە! بەشێكی تریان؛ چاو لە ڕێگەی ئەوەن؛ هێزێكی سیاسیی ئۆپۆزسیۆن لە ئاسمانەوە نازڵ بێت و دەروازەی چارەسەری كێشەكانیان بۆ بخاتەسەر گازی پشت! ئەوانی دی؛ هەموو ئومێدێكیان بە فەیسبووك و تیكتۆكدا هەڵواسیوە!! لەو بڕوایەدان؛ بە پۆستكردنی نزاو پاڕانەوە لە یەزدان، توك و دوعاكردن لە دەسەڵاتداران یان بڵاوكردنەوەی گرتەی جوێن و سووكایەتیكردن بە سەرانی حزبەكان و حكومەت و گاڵتەكردن بە پیرۆزییەكانی نیشتمان، بەو بەهەشتە دەگەن كە لەو دیو دەرگا كڵۆمدراوەكانەوە چاوەڕوانیان دەكات!

سەرنج بدەن؛ بۆچی كەس چاوی لە دەست و بازووی دەسەڵاتی سیاسیی نییە بۆ كردنەوەی دەرگا داخراوەكان و ئەو كێشانەی هاوشێوەی گرێكوێرە سەری تاڵە دەزوەكانیان نا دۆزرێتەوە؟ باشە بۆچی بە دۆزە دۆزەكردن ئینجا بە ئەستەم دەتوانیت كەسانێك پەیدا بكەیت تا نوكە ئیمانیان بە دەسەڵاتی سیاسیی لەق نەبوو بێت و هەر ئەو بە كلیلی چارەسەر بزانن؟ ئایا هەر بە ڕاستیی دەسەڵاتی سیاسیی كوردستان هێندە لاواز، پیرو خەڕۆ بوە تا توانای خۆڕاگرتنی لە بەردەم قەیران و ئاڵانگارییەكاندا نەما بێت، زەین و ئاوەزی هێندە كوێر بووبێتەوە تا عەقڵی بە هیچ چارەسەرێك نەشكێت؟ بە دڵنیاییەوە؛ بەرسڤی من بۆ كۆتا پرسیار جیاوازە، لێ بە دڵی زۆرینەی هەرە ڕەهای خەڵكیی نییە، چونكە ئێستایش لەو بڕوایەدام؛ دەسەڵاتی سیاسیی دەتوانێت جێ پەنجەی خۆی لەسەر دۆزینەوەی چارەسەری كێشە كەڵەكەبوەكان بنەخشێنێت!

بە گوێرەی بنەمایەكی هەرە سادەی زانستی سیاسیی، دەسەڵاتی سیاسیی لەبەر ئەوەی دامەزراوەی فەڕمیی، توانای دارایی و هێزی سەربازیی و ئەمنیی لە بن دەستدایە، دەتوانێت چاكسازیی، نوێگەریی و گەشەسەندن لە چوار چێوەی سیستمە سیاسییەكەدا بە شێوەیەكی بەردەوام سەرپێ بخات. ئەوە دەسەڵاتی سیاسییە دەتوانێت؛ ڕێگە چارەی ڕاستەقینەو درێژخایەن بۆ كێشەكان بدۆزێتەوەو گشت دەرگاكان بە ئاراستەی ئاسۆی سیاسیی درەوشاوەو بووژانەوەی كۆمەڵایەتیی و ئابووریی بكاتەوە. بەڵام كردەیە لە خۆڕا نایات، گۆچانەكەی موسا نییە، بە ڕاوەشانێك پەڕجوو دروست بكات، بەڵكو بە مەرجی وەرگۆڕان (Transformation) لە بیركردنەوەو ڕەفتاری دەسەڵاتی سیاسیی، بە مەرجی بڕواهێنانی دەسەڵاتدارانی هەرێم بە پێشكەوتن ولە هەمانكاتدا پارێزگاریكردن لە سیستم و ڕێگریكردن لە فەوزا دێتە دی.

بە كوردییەكەی خۆمان، بە مەرجی دووركەوتنەوەی دەسەڵاتی سیاسیی لەو بیركردنەوەو ڕەفتارە كۆن و پواوانەی لە سی ساڵی ڕابردوودا ئەنجامیان داوە دێتە دی، مەبەستم ئەو ڕەفتارو سیاسەتە خۆپەرستانانەیە كە بوون بە مایەی ئەوەی زۆرینەی دەرگاكانی گەیشتن بە ئاسوودەیی، خۆشگوزەرانیی و حوكمڕانیی تەندروست بەڕووی مرۆڤی كوردستاندا دابخرێت.

لێرەدا كاتێك دەڵێم وەرگۆڕان مەبەستم لە گۆڕان (Change) نییە بە مانا ئینقلانییەكەی، چونكە لەم سەروەختەدا گۆڕانی ڕیشەیی ئینقیلابیی لەسەر مەزهەبی قەومییەكان و ماركسییەكانی ئاسیاو ئەمریكای باشوور و ژەنڕاڵەكانی ئەفریقیا، بە دەردی ئێمە ناخوات، بە پێچەوانەوە ئەوەی دەتوانێت؛ دەردی كاریمان تیمار بكات، گۆڕانی بەرە بەرەو لەسەرخۆیە، ئەو گۆڕانكارییە هەنگاو دوای هەنگاوانەیە كە دەتوانێت؛ قفڵی دەرگاكان یەك لە دوای یەكتر بكاتەوە، لە هەر دەرگایەك چارەسەرێك بدۆزرێتەوە، چونكە ئەنجامی پێكەوە كوتان و كردنەوەی هەموو دەرگاكان لە یەك ساتوكاتدا، گەڕانەوەیە بۆ؛ فەوزاكانی سەرەتا، بۆ نا جێگیریی و سەرلێشێواویی. گەڕانەوەیە بۆ؛ چوارگۆشەی یەكەم، ئەو چوارگۆشەیەی لە سەری نوسراوە "هیچ" ئێ ئاشكرایە "هیچ هەر هیچە" و هەرگیز هیچی لێ شین نابێت.