مەسرور بارزانی و ئەندازیاریی متمانەسازیی سیاسی لە نێوان هەولێر و بەغدا

سەردانە دیپلۆماسییە چڕ و ئاستبەرزەکانی ئەم دواییەی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ بەغدا و کۆبوونەوەی لەگەڵ سەرجەم سەرکردە و بڕیاربەدەستانی عێراقی، وەرچەرخانێکی گرنگ لە مێژووی پەیوەندییەکانی نێوان حکوومەتی عێراقی فیدڕاڵ و هەرێمی کوردستان نیشان دەدات. 

ئەم جوڵە دیپلۆماسییە، کە هاوکات بوو لەگەڵ دەرکەوتنی گوتارێکی سیاسیی نوێ لە ژێر ناوی "سفرکردنەوە و یەکلاکردنەوەی یەکجاریی کێشەکان"، پێویستی بە خوێندنەوەیەکی قووڵ و شیکاری هەیە لە روانگەی زانستە سیاسییەکانەوە. 

لە رووی تیۆرییەوە، چەمکی "سفرکردنەوە" گوزارشت لە ستراتیژیەتێکی نوێ بۆ گۆڕینی هاوکێشەی ململانێکان بۆ دۆخی "سەرکەوتن-سەرکەوتن" (Win-Win Situation) دەکات، کە تێیدا هەردوو لایەنی فیدراڵ و هەرێم لەبری لاوازکردنی یەکتر، بەهێزبوونی بەرانبەر وەکوو زامنی سەقامگیریی خۆیان دەبینن. 

لێکۆڵینەوە لەم پڕۆسەیە پیشانی دەدات، کە گەیشتن بەم ئامانجە لەسەر سێ رەهەندی سەرەکی (سیاسی، ئابووری، و ئەمنی) راوەستاوە، کە ناتوانرێت لە یەکتر جیا بکرێنەوە.

لە روانگەی فیدراڵیزم و دەستوورناسییەوە، رێککەوتنی لایەنەکان لەسەر پاراستنی مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان، بنەمای هەرە سەرەکیی سەرکەوتنی ئەم پڕۆسەیەیە. زانستی سیاسی پێمان دەڵێت، کە سیستمی فیدراڵی لە سەر بنەمای هاوبەشی لە دەسەڵات و سەربەخۆیی نیشتمانی لە بەڕێوەبردن و حوكمڕانی دامەزراوە، نەك لەسەر بنەمای زاڵبوونی دەسەڵاتی فیدڕآل بەسەر هەرێمەکان. 

کاتێك ئیرادەیەکی راستەقینە بۆ جێبەجێکردنی دەستوور وەکوو مەرجێکی یاسایی هاوبەش دێتە کایەوە، زەمینەی متمانەسازیی سیاسی (Political Trust-Building) دروست دەبێت، کە ئەمەش رێگرە لە سەرهەڵدانەوەی قەیرانە کۆنەکان.

لەلایەکی دیکەوە، رەهەندی ئابووریی ئەم "سفرکردنەوەیە" مۆدێلی پشتبەستنی ئابووریی هاوبەش (Economic Interdependence) بەهێز دەکات. 

لە مێژووی هاوچەرخی عێراق، بودجە، شایستە داراییەکان و دۆسیەی نەوت هەمیشە وەکوو کارتی گوشاری سیاسی دژ بە هەرێمی کوردستان بەکارهاتوون، بەڵام تێڕوانینە نوێیەکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە، کە گەشەسەندنی ئابووریی هەرێمی کوردستان بەشێکی دانەبڕاوە لە بووژانەوەی ئابووریی گشتیی عێراق. 

لێرەوە، داڕشتنی رێککەوتنی کۆنکرێتی و درێژخایەنی دارایی، سەقامگیریی گەورە بۆ بازاڕ و وەبەرهێنانی بیانی دەهێنێتە بەرهەم و رێگریی دەکرێت لە بەکارهێنانی قووتی خەڵك وەک کەرەستەی ململانێ، وەکوو ئەوەی لە حکوومەتەکانی پێشووتر بە زەقی بەکارهێنراوە.  

لە رووی ئاسایشییەوە، هەماهەنگی و پەیامی هاوبەشی نێوان هەولێر و بەغدا رەنگدانەوەی تیۆری ئاسایشی بەکۆمەڵ"ە (Collective Security)". 

بەرەنگاربوونەوەی مەترسییەکانی تیرۆر، پاراستنی سەروەریی خاك و رێگریکردن لە دەستێوەردانی دەرەکی، پێویستی بە هاوسەنگییەکی ئاسایشی پتەو هەیە لە نێوان سوپای عێراقی فیدراڵ و هێزەکانی پێشمەرگە. 

سفرکردنەوەی کێشەکان لەم بوارەدا واتای نەهێشتنی بۆشایی ئاسایش و کارکردنە وەکوو یەك تیمی نیشتمانی بۆ بەرگری لە بەرژەوەندییە باڵاکان.

لە کۆتاییدا، دەکرێت بڵێین ماراسۆنە دیپلۆماسییەکەی مەسرور بارزانی نەخشەڕێگەیەکی مێژوویی بوو کە بەهۆی سەرکردایەتییەکی بەهێز، ئیرادەیەکی پۆڵایین و دیدگایەکی نیشتمانیی قووڵەوە هاتە بەرهەم، هەرەوەها هەوڵێکی ستراتیژیی بوو بۆ داڕشتنەوەی گرێبەستێکی سیاسیی نوێ لەگەڵ بەغدا. 

سەرکەوتنی ئەم مۆدێلە لە داهاتوودا بە تەواوی قەرزاری ئەو ستراتیژیەتە حەکیمانەیە دەبێت کە مەسرور بارزانی پەیڕەوی کرد، بۆ ئەوەی داهاتوویەکی گەشتر، سەقامگیرتر و شایستەتر بۆ گەلی کوردستان و ناوچەکە دەستەبەر بکات.

دواجار دەکرێت لەم ڕێگەیەوە سەقامگیرییەکی هەمیشەیی بێتە کایەوە، کە تێیدا مافە دەستوورییەکانی گەلی کوردستان پارێزراو بن و حکوومەتی فیدراڵیش پاڵپشتێکی بەهێزی هەبێت بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئالنگارییەکانی داهاتوو.