بهنستان عسمهت دینو
نووسەر
دبلۆماسیەتا خۆڕاگریێ کاروانێ ئاڤەدانیێ و کێشانا نەخشێ پاشەڕۆژێ د دیتنا مەسرور بارزانیدا
قۆناغێن گەشەپێدانا نەتەوەیی چ جاران ب ڕێکێن ئاسان و بێ هەڤرکی دەرباز نەبووینە بەڵکو مەزناهیا سەرکردایەتیێ د وێ چەندێ دا دیار دبیت کا چەوا د سەخترین کاتژمێرێن قەیرانێ دا هەڤرکیان دگۆهۆڕیت بۆ دەرفەتێن ستراتیژی. کابینەیا نەهێ یا حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب سەرۆکایەتیا ڕێزدار (مەسرور بارزانی) نەخاسما د ژینگەکا جیوپۆلەتیک یا ئاڵۆز و تژی ژ گوشارێن هەمەلایەنە دا شیا مۆدێلەکێ نووی یێ خۆڕاگریێ پێشکێش بکەت کو ل سەر بنەمایێ پاراستنا کەرامەتا نیشتمانی و ئاڤاکرنا پاشەڕۆژەکا گەش هاتیە داڕشتن.
ڕووبەڕووبوونەوەیا هەمەلایەنە پۆڵایینبوونا ئیرادەیێ ل هەمبەر ئەجێندایێن لاوازکرنێ
ئەو هێرش و هەڕەشەیێن ڕووبەڕوویێ کابینەیا نەهێ بووین نە بتنێ نەخۆشیێن ئابووری یان سەربازی یێن کاتی بوون بەڵکو پلانێن داڕشتی بوون دژی پێگەهێ دەستووری و قەوارێ یاسایی یێ هەرێما کوردستانێ. ئارمانج ژ ڤان گوشاران چ ب ڕێکا بڕینا پشتبەستنا دارایی یان ب ڕێکا هێرشێن درۆنی و مووشەکی بۆ سەر چەقێ بڕیارێ ل هەولێرا پایتەخت تەسلیمکرنا ئیرادەیا سیاسی یا هەرێمێ بوو.
لێ دیتنا پێشوەختە و ئیرادەیا پۆڵایین یا سەرۆکێ حکومەتێ کێشە گۆهۆڕین بۆ سەلماندنا سەروەریێ.
پێداگریا وی ل سەر وێ چەندێ کو مافێن دەستووری یێن گەلێ کوردستانێ نەیێنە پشتگوهـ هاڤێتنێ بوو بنەمایەکێ نەهەژەک کو نەک هەر نەیارێن ناڤخۆیی و دەرەکی نەشیاین ئارمانجێن خۆ بپێکن بەڵکو کۆمەڵگەها نێودەوڵەتی ژی گەهشتە وێ باوەریێ کو هەولێر چەقەکێ بێوێنە یێ سەقامگیریێ یە و نەشێت د کێشەیێن ڕۆژهەڵاتا ناڤین دا بهێتە پشتگوهێخستن.
پێگەهێ ئابووری و سەنگا جیوپۆلەتیک
هەرێم وەک کاراکتەرێ وزە و ئاسایشێ
بۆ زێدەکرنا بها و سەنگا هەرێمێ د ئاستێ جیهانی دا کابینەیا نەهێ پشتبەستنا خۆ ب تنێ ب فرۆتنا نەفتێ کەمکر و بازنەیا کارکرنێ بەرفەهتر لێکر
د ڤان ساڵێن ڕابردوودا ڕێزدار (مەسرور بارزانی) ستراتیژیەتەکا هەمەجۆر داڕشت
کەرتێ چاندنێ و ئاسایشا خوارنێ ب ڕێکا پڕۆژەیێن ستراتیژی یێن سایلۆ بەنداو و کارگەهێن پیشەسازی کو کوردستان ژ هۆکارەکێ بەکاربەر هاتە گۆهۆڕین بۆ هۆکارەکێ بەرهەمهێنەر، ئەڤرۆ بەرهەمێ ناڤخۆیی یێ کوردستانێ هەناردەی بازارێن نێودەوڵەتی و وڵاتێن کەنداڤێ دبیت.
شۆڕشا پیشەسازیا وزێ و ژێرخانا داهاتووی
سەرەڕای ئاستەنگێن یاسایی و سیاسی ژێرخانا غازا سروشتی و وزەیا پاقژ ل کوردستانێ پەرە پێدرا ئەڤ چەندە وەک کارتی دبلۆماسی یێ بهێز یێ هەرێمێ دهێتە تەماشەکردن بۆ پڕکردنەوەیا پێداویستیێن وزێ ل ئاستێ هەرێمی و نێودەوڵەتی.
پڕۆژەیێ ستراتیژی یێ کارەبێ پڕۆژێ ڕووناھی
ئێک ژ مەزنترین و گرنگترین دەستکەفتێن مێژوویی یێن کابینەیا نەهێ پێنگاڤ هاڤێشتن بوو بەرەو دابینکرنا کارەبا ٢٤ دەمژمێری بۆ سەرجەم هاوڵاتیان .
بووژانەوەیا کەرتێ گەشتوگوزارێ کوردستان وەک ناڤەندەکا نێودەوڵەتی
د دیتنا ستراتیژیا ڕێزدار مەسرور بارزانی دا کەرتێ گەشتوگوزارێ وەک نەفتەکا بەردەوام و پاقژ هاتە تەماشەکردن ب ڕێکا گرنگیدان ب ژێرخانا گەشتیاری ئاڤاکرنا هاوینەهاوارێن مۆدێرن ئاسانکاری بۆ وەبەرهێنەرێن بیانی و پاراستنا سرۆشتێ جوانێ کوردستانێ هەرێم شیا سەرنجا ملیۆنان گەشتیارێن ناڤخۆیی و نێودەوڵەتی ڕابکێشیت
ئەڤ کەرتە بوو ژێدەرەکێ گرنگ یێ داهاتی و ڕەخساندنا هزاران دەلیڤێن کاری بۆ گەنجێن دەڤەرێ.
شۆڕشا دیجتالی و ڕێبەریا چاکسازیێ
بنبڕکردنا بیرۆکراسیێ شەڕێ دژی گەندەڵیێ و گۆهۆڕینا سیستەمێ کارگێڕی بۆ سیستەمێ ئەلیکترۆنی (حکومەتا دیجتالی) متمانەیا دامەزراوە نێودەوڵەتیەکان و وەبەرهێنەرێن بیانی بۆ هەرێمێ گەڕاندەوە و شەفافییەتەکا مەزن داهێنا.
دیتنا دیربین د سیاسەتا ناڤخۆ و دەرڤە دا
د دۆخەکێ دا کو هێزێن هەرێمی و ناڤخۆیی هەوڵ ددان ناڤماڵا کوردی پەرت بکەن و پێگەیێ هەولێرێ لاواز بکەن دیتنا دووربین یا سەرۆکێ حکومەتێ وەک قەڵغانەکێ هۆشمەند دەرکەوت .
حکمەت د سیاسەتێ دا ئەو نینە تۆ ژ کێشەیان دوور بکەڤی بەڵکو ئەوە تۆ بزانی چەوان د ڕەهایا قەیرانان دا پارێزگاریێ ل بنەما نەگۆڕێن نەتەوەیی بکەی.
د ئاستێ ناڤخۆ دا وی بەردەوام ڕێگری ل دروستبوونا پەرتبوونا جوگرافی و سیاسی کر و پێداگری ل سەر سەروەریا یاسایێ و پاراستنا ئارامیا پایتەختێ کر.
د ئاستێ دەرڤە دا شیانێن دبلۆماسی یێن هەرێمێ ئاڕاستە کرن بۆ وێ چەندێ کو ڕای گشتی یا جیهانی تێبگەهێت کو هێرشێن سەر هەولێرێ هێرشن بۆ سەر ئاسایشا کۆمەڵگەها نێودەوڵەتی و هاوپەیمانان
ئەڤ سیاسەتە بوو ئەگەرێ دروستبوونا هاوسەنگیەکا بهێز کو پێگەیێ یاسایی یێ هەرێمێ د سەر هەموو دەستێوەردانان ڕا بپارێزیت.
دبلۆماسیەتا ئاست بڵند لوتکەیا متمانەیا نێودەوڵەتی
پەیوەندیێن دبلۆماسی یێن کابینەیا نەهێ ل سەر بنەمایێ هێز و هاوسەنگیێ هاتیە ئاڤاکرن نە ل سەر بنەمایێ لاوازی و پاشکۆیەتیێ پشکداریکردنا کارا و بەردەوام یا ڕێزدار مەسرور بارزانی د کۆڕبەندێن جیهانی دا وەک داڤۆس و کۆنفرانسا ئاسایشا میونشن و لوتکەیێن وزێ ل کەنداڤێ و ڕەواتی و سەنگەکا نوو دا پێگەیێ دبلۆماسی یێ هەرێمێ.
دیدارێن فەرمی دگەل سەرۆک و سەرۆک وەزیران و وەزیرێن دەرڤە یێن هێزێن مەزن یێن جیهانێ (ئەمریکا، ئەوروپا، و وڵاتێن عەرەبی و هەرێمی) نیشانەکا ڕوونە کو هەرێما کوردستانێ نەک تەنێ وەک هەرێمەکا فیدڕاڵ بەڵکو وەک هەڤپەیمانەکێ ستراتیژی یێ جێگێ متمانە و دڵسۆز د شەڕێ دژی توندڕەویێ و پاراستنا ئاشتیێ دا دهێتە ئەژمارکرن
ڤێ پێگەیێ بەرز قورساییەکا نێودەوڵەتی یا وەسا دا هەرێمێ کو بشێت د بن گوشارێن مەزن دا سەربەخۆیا بڕیارا خۆ بپارێزیت.
کاروانەک ناڕاوەستیت
کابینەیا نەهێ ب ڕێبەریا رێزدار مەسرور بارزانی سەلماند کو قەوارێ هەرێما کوردستانێ پڕۆژەیەکێ مێژوویی و شەرعی یێ گەلەکێ خۆڕاگرە و ب چو پلان و هێرشێن نەڕەوا ناهێتە تێکدان .
ئەڤ ساڵێن پڕ ژ دەستکەفتێن ژێرخانی د کەرتێن وزە، کارەب، گەشتوگوزار و چاندنێ دا. دبلۆماسیەتا هۆشمندانە و پاراستنا پێگەهێ بەرز یێ هەولێرا پایتەخت بنەمایێن مۆدێرن و بهێز ل سەر ئاستێ ناوچەیێ جێگیر کرینە کو پاشەڕۆژا کوردستانێ بەرەو ئارامی و سەرفەرازیەکا پتر دەستبەر دکەت.