70%ـی هاووڵاتییانی کوردستان خاوەنی کارەبای 24 کاتژمێرین

لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ چارەسەرکردنی بنەڕەتی کێشەی کارەبا، پڕۆژەی "رووناکی" وەک ستراتیژیترین هەنگاوی کابینەی نۆیەم، وزەی 24 کاتژمێریی بۆ بەشێکی زۆری هاووڵاتییان دابین کردووە؛ ئەمەش کۆتایی بە دەنگی مۆلیدە و پیسبوونی ژینگە دەهێنێت.

بەگوێرەی راپۆرتە مەیدانییەکان و داتاکانی وەزارەتی کارەبا، ئێستا رێژەی 70%ی هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان لە پڕۆژەی کارەبای 24 کاتژمێری "رووناکی" سوودمەندن؛ هاوبەشانی کارەباش لە نرخ و خزمەتگوزارییەکە رازین.

بەڵێنی سەرۆکوەزیران و جێبەجێکردنی پڕۆژەکە

مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، 17ی تشرینی یەکەمی 2024 بە فەرمی "پڕۆژەی رووناکی" راگەیاند. لە گوتارەکەیدا ئاماژەی بەوە دا، دابینکردنی کارەبای 24 کاتژمێری لای زۆرینەی هاووڵاتییان خەون بوو، بەڵام حکوومەت کردی بە راستی و ماڵەکانی کوردستانی رووناک کردەوە.

بەپێی داتا فەرمییەکانی کۆنترۆڵی کارەبای هەرێم، پڕۆژەکە بەم شێوەیە گەشەی کردووە:

- بەرهەمهێنان: بە بەکارهێنانی 850 ملیۆن پێ سێجا غاز، بڕی 3500 مێگاوات کارەبا بەرهەم دەهێنرێت.

- سوودمەندان: نزیکەی 4 ملیۆن و 500 هەزار هاووڵاتی لە کارەبای 24 کاتژمێری سوودمەندن.

- ژمارەی هاوبەشان: 500 هەزار هاوبەشی ماڵان و 130 هەزار هاوبەشی بازرگانی تۆمار کراون.

- کۆتاییهاتنی مۆلیدە: تا ئێستا 3 هەزار و 700 مۆلیدەی گەڕەکەکان کوژێنراونەتەوە؛ ئامانج لابردنی تەواوی مۆلیدەکانە، ژمارەیان لە 7000 مۆلیدە زیاترە.

- وادەی تەواوبوون: بڕیارە تا کۆتایی ساڵی 2026، تەواوی شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان بچنە نێو پڕۆژەی رووناکی و کارەبای نیشتمانی ببێتە 24 کاتژمێری.
 

کاریگەریی دارایی لەسەر گیرفانی هاووڵاتییان

هاووڵاتییان و کاسبکاران ئاماژە بە لابردنی بارگرانییەکی زۆر لەسەر شانیان دەکەن. پێشتر ناچار بوون پارەی دوو شوێن "کارەبای نیشتمانی و مۆلیدە" بدەن؛ هەندێک جار تێچووەکەی دەگەیشتە سەرووی 200 هەزار دینار. ئێستا بە تەنیا یەک پسوڵە و بە نرخێکی گونجاو "مانگانە نێوان 60 بۆ 65 هەزار دینار بۆ بەکارهێنانێکی ئاسایی" کارەبای بەردەوامیان هەیە. کاسبکارێک دەڵێت: "پڕۆژەکە 100% قازانجی بۆ ئێمە هەبووە".

ژینگەیەکی پاکتر و کەمبوونەوەی مەترسییەکان

جگە لە سوودی ئابووری، پڕۆژەی رووناکی کاریگەریی گەورەی لەسەر ژینگە و سەلامەتیی گشتی هەبووە:

1. پاکبوونەوەی هەوا: بەپێی پێوەرەکانی IQAir لەو ناوچانەی پڕۆژەکەی تێدا جێبەجێ کراوە، پیسیی هەوا لە 180 پلەوە "مەترسیدار" بۆ 70 پلە "ستاندارد" دابەزیوە.

2. کەمبوونەوەی رووداوی ئاگر: بەهۆی نەمانی شۆرت و هەڵبەز و دابەزی کارەبا، رووداوەکانی ئاگرکەوتنەوە بەهۆی کارەباوە بە رێژەی 50% کەم بووەتەوە. داتاکان دەریدەخەن پێشتر 730 رووداوی ئاگر بەهۆی کارەباوە بووە، دوای پڕۆژەکە کەم بووەتەوە بۆ 169 رووداو.

3. کەمبوونەوەی دەنگەدەنگ: نەمانی مۆلیدەکان بووەتە هۆی ئارامی و نەهێشتنی ژاوەژاو لە گەڕەکەکان.

گەڕانەوەی وزەی بەهەدەرچوو

بەرپرسانی پڕۆژەکە ئاشکرایان کردووە، بەهۆی ئەم سیستەمەوە رێژەی 30%ی ئەو کارەبایەی پێشتر بەهۆی سەرپێچی و بەکارهێنانی نادروستەوە بەفیڕۆ دەچوو، گەڕاوەتەوە بۆ تۆڕی نیشتمانی. ئێستا هاووڵاتییان بەپێی پێویستیی خۆیان کارەبا بەکار دەهێنن؛ ئەمەش فشارێکی زۆری لەسەر محەویلە (گۆڕەر) و وێستگەکان کەم کردووەتەوە.