زە ناشناڵ: بەغدا دەیەوێت لە رێگەی کوردستانەوە نەوت هەناردە بکات

لە پێناو رووبەڕووبوونەوەی قەیرانی ئابووری و قەرەبووکردنەوەی زیانی ملیاران دۆلار، حکوومەتی عێراق داوای رێککەوتنێکی خێرا لەگەڵ حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکات بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی کەرکووک لە رێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی "زە ناشناڵ"، ئەگەر حکوومەتی فیدراڵی بتوانێت لەگەڵ حکوومەتی هەرێمی کوردستان بگاتە رێککەوتن، دەتوانێت هەناردەی نەوت دەست پێ بکاتەوە، کە بەهۆی ململانێکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە راوەستاوە، بەرپرسان بە ڕۆژنامەکەیان راگەیاندووە، رێککەوتنی نێوان بەغدا و حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ هەناردەی نەوتی خاو لە رێگەی کێڵگەکانی کەرکووکەوە بۆ بەندەری جەیهانیی تورکیا، دەبێتە قەرەبووی ئەو زیانانەی کە بەهۆی هێرشەکانی سەر عێراق و گەمارۆی ئێران بۆ سەر گەرووی هورمز دروست بوون، بەتایبەتی دوای ئەوەی هێرشەکانی ئێران بۆ سەر کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە بەسرە، بەرپرسانی ناچار کرد لە سەرەتای ئەم هەفتەیەدا هەناردەی هەموو هێڵە نەوتییەکانی وڵات ڕابگرن.

بەرپرسانی حکوومەتی عێراق بە "زە ناشناڵ"ـیان گوتووە،عێراق بەهۆی پشتبەستنی بە هەناردەی نەوت، کە نزیکەی 90%ـی بودجە و داهاتی نیشتمانیی وڵات پێک دەهێنێت، لەبەردەم مەترسیی قەیرانێکی ئابووریی سەختدایە، سەرباری ئەمەش، ئەگەر پەککەوتنی بەرهەمهێنانی نەوت بەردەوام بێت یان هەناردەکردن لە رێگەی گەرووی هورمزەوە هەر بە راگیراوی بمێنێتەوە، بژاردەکانی بەغدا سنووردار دەبن، رێگەی جێگرەوە، بەکارهێنانی بۆریی عێراق-تورکیایە، بەڵام ئەو بژاردەیەش کۆسپ و رێگریی خۆی هەیە.

بەپێی راپۆرتەکە، وەزارەتی نەوتی عێراق لە سەرەتای هەفتەی رابردوودا نامەیەکی بۆ حکوومەتی هەرێمی کوردستان ناردووە و داوای کردووە رۆژانە لانیکەم 100 هەزار بەرمیل نەوتی خاو لە کێڵگەکانی کەرکووکەوە لە رێگەی بۆرییەوە بۆ جەیهان بگوازرێتەوە، نوێنەرانی کورد دەڵێن، ئامادەن رێککەوتن بکەن بەو مەرجەی بەغدا ئەو گەمارۆیەی سەر دۆلاری ئەمریکی کە دوو مانگ لەمەوبەر خستیە سەر هەرێمی کوردستان، هەڵیبگرێت و داهاتی بازرگانیی هەرێمی کوردستانیش بگەڕێنێتەوە.

بەرپرسێکی باڵای کورد بە "زە ناشناڵ"ـی راگەیاندووە، "ئێمە رێککەوتنمان دەوێت، سەبارەت بە جەنگ و ئەو گوشارە داراییەی دەخرێتە سەر عێراق، واقیعییانە مامەڵەمان کردووە و حکوومەتی عێراق ئێستا درکی بە قەیرانی نەختینە کردووە"، ئەو بەرپرسە گوتیشی، حکوومەتی هەرێمی کوردستان پێش هەفتەیەک پێشنیازێکی دروست و واقیعی خستووەتە سەر مێزی گفتوگۆ، ئاماژەی بەوەش کرد، "بۆ بەغدا و هاوبەشە ئەمریکییەکانمان روون کردووەتەوە کە هەرێمی کوردستان دەیەوێت یارمەتیدەر بێت لە هەناردەکردنی نەوتی کێڵگەکانی کەرکووک و هەرێمی کوردستان، بەڵام دەبێت سەرەتا ئەم گەمارۆیە هەڵبگیرێت".

ئەو بەرپرسەی ئاگاداری دانوستانەکانە گوتی، "دەبێت بەغداش پراگماتی بێت و رێککەوتنێکی کاتی لەم قەیرانەدا بکات تا ئەو کاتەی ناکۆکییە گەورەکان چارەسەر دەبن." هاوکات بەرپرسێکی دیکەی کورد گوتی: ئەگەر رێککەوتن لە نێوان بەغدا و هەولێر بکرێت، ئەو بۆرییە نەوتە دەتوانێت ببێتە واقیعیترین جێگرەوە بۆ پاراستنی ئاستێکی دیاریکراوی هەناردەکردن.

هەروەها بەرپرسێکی عێراقی بە "زە ناشناڵ"ـی گوتووە، عێراق بۆ فراوانکردنی هەناردەی نەوتەکەی لە رێگەی دیکەوە جگە لە بەسرە، زۆر دەرفەتی لەدەست داوە، ئاماژەی بەوەش کرد، بۆ هەناردەکردنی نەوت لە رێگەی بەسرەوە هیچ بژاردەیەکی دیکە نەماوە، پێشتر دەسپێشخەرییەک هەبوو بۆ دروستکردنی بۆرییەک لە رێگەی عەقەبەوە، ئەمەش بە مەبەستی لادان بووە لە گەرووی هورمز.

 بە قسەی ئەو بەرپرسەی عێراق، "بەهۆی نەبوونی دیدگا لەلایەن حکوومەتەوە، نەمانتوانی لەسەر ئەوە بگەینە کۆدەنگی و دەرفەتەکەمان لەدەست چوو، کە دەکرا لەم دۆخە سەختەی ئێستەدا کەڵکی زۆری لێ وەربگرین"، نەبوونی بودجە و کێشە ئەمنییەکانیش رێگرییەکی دیکە بوون بەرانبەر بە گەیشتن بەو پڕۆژەیە.

بە گوتەی بەرپرسەکە، بژاردەیەکی دیکە کە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت، گواستنەوەی نەوتە بە تانکەر بۆ بەندەری عەقەبەی ئوردن، بەڵام بۆریی کەرکووک-جەیهان وەک جێگرەوە دەهێڵرێتەوە، کە ئەوەش پێویستی بە ئیرادەی سیاسی هەیە، چونکە ئەو بژاردەیە رووبەڕووی زۆر ئاڵنگاری دەبێتەوە.