گەڕانەوەی خەڵک بۆ گوندەکان ئابووریی دهۆک دەبووژێنێتەوە

پێشبینی دەکرێت ئەمساڵ بەرهەمی برنج لە دهۆک دوو هێندە زیاد بکات. بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی پارێزگاکەش دەڵێت، "گەڕانەوەی خەڵک بۆ گوندەکان بووژانەوەیەکی گەورەی ئابووریی لێ دەکەوێتەوە".

ئەمڕۆ پێنجشەممە، 11ـی حوزەیرانی 2026، ئەحمەد جەمیل بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی پارێزگای دهۆک بە ماڵپەڕی کوردستان24ـی راگەیاند، ئەمساڵ نزیکەی 32 هەزار دۆنم زەوی لە سنووری پارێزگاکە بە برنج چێنراوە.

بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی پارێزگای دهۆک باسی لەوەش کرد، بەرهەمی ئەمساڵی برنج بەراورد بە ساڵی رابردوو دوو هێندە زیاد دەکات و دەگاتە 40 هەزار تۆن. هۆکاری سەرەکیی زیادبوونی بەرهەمەکەشی بۆ زۆریی ئاستی بارانبارین و پڕۆژە ئاودێرییەکان و کارئاسانیی حکوومەت بۆ جووتیاران؛ گەڕاندەوە.

جەمیل روونیشی کردەوە، بەرهەمی ئەمساڵی برنج پێداویستیی ناوخۆ بە تەواوی پڕدەکاتەوە، بۆیە پلانیان داناوە هاوشێوەی ساڵانی رابردوو بڕێکی زۆری بەرهەمەکە هەناردەی بازاڕەکانی ئەوروپا بکەن.

ئەو بەرپرسەی کشتوکاڵ ئەوەشی خستە روو، ساڵی رابردوو زیاتر لە 100 تۆن برنجی کوردییان رەوانەی ئەوروپا کردووە و ئەمساڵیش بەهۆی زۆریی بەرهەمەکەوە بڕێکی زیاتر هەناردە دەکەن. 

سەبارەت بە کواڵێتیی بەرهەمەکەش، ئەحمەد جەمیل گوتی، برنجی کوردی لە سنووری پارێزگای دهۆک کواڵێتیی زۆر بەرزی هەیە، بەم هۆیەشەوە لە ناوخۆ و بازاڕەکانی ئەوروپاش خواستێکی زۆری لەسەرە.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ئەو بەرپرسە نیگەرانیی خۆی بەرانبەر ئەو کۆسپانە دەربڕی کە دێنە بەردەم هەناردەکردنی بەرهەمی جووتیاران بۆ پارێزگاکانی خواروو و ناوەڕاستی عێراق و رایگەیاند، زۆر جار رێگری لە چوونە ناوەوەی بەرهەمەکان دەکرێت. 

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، ساڵی رابردوو 289 هەزار تۆن بەرهەمی ناوخۆیی بۆ پارێزگاکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق هەناردە کراوە، ئەگەر رێگرییەکان نەبوونایە بڕێکی زیاتریش هەناردە دەکرا. 

لەبارەی ئەمساڵیشەوە ئاشکرای کرد، تاوەکو ئێستا نزیکەی 20 هەزار تۆن هەناردە کراوە، بەڵام چاوەڕێ دەکەن بۆ یەک دوو مانگی دیکە ئەو ژمارەیە بۆ چوار هێندە بەرز ببێتەوە.

لەبارەی دیاردەی گەڕانەوە بۆ لادێکان، بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی دهۆک ئاماژەی بەوە دا، لە چەند ساڵی رابردوودا بەهۆی پڕۆژە و ئاسانکارییەکانی کابینەی نۆیەم بۆ جووتیاران و هاوکات پرۆسەی ئاشتی لە نێوان تورکیا و پەکەکە، بەشێکی زۆری هاووڵاتییان گەڕاونەتەوە سەر کارە کشتوکاڵییەکانیان کە پێشتر وازیان لێ هێنابوو. 

جەختیشی کردەوە، هەموو ئاسانکارییەکیان بۆ ئەو کەسانە کردووە کە لە شارەوە گەڕاونەتەوە گوندەکەنیان و دەستیان بە کاری کشتوکاڵی کردووەتەوە. دووپاتیشی کردەوە، گەڕانەوەی ئەو هاووڵاتییانە لە شارەوە بۆ گوندەکان بە رێژەی 40% کاریگەریی لەسەر بووژاندنەوەی ئابووریی پارێزگای دهۆک دەبێت.

لە ماوەی ساڵانی رابردوودا کابینەی نۆیەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان گرنگییەکی زۆری بە کەرتی کشتوکاڵ داوە و بازاڕسازی بۆ بەرهەمی جووتیاران دەکات، ئەمەش لە رێگەی دروستکردنی کارگەی ناوخۆیی و هەناردەکردنی بەرهەمەکان بۆ دەرەوەی وڵات.

 وەکو نموونە، ساڵی 2023 بڕێکی زۆر لە برنج و سماقی ئاکرێ لە رێگەی کارگەی ناوخۆییەوە ئامادە کرا و رەوانەی وڵاتانی ئەڵمانیا و سوید لە ئەوروپا کران. 

جگە لە برنج، پارێزگای دهۆک ساڵانە هەزاران تۆن پەتاتە، سێو، ترێ و بەروبوومی دیکەی کشتوکاڵی هەناردەی ناوەڕاست و خوارووی عێراق و وڵاتانی وەکو تورکیا و وڵاتانی کەنداو دەکات.