جووتیارێک لە گەرمیان دوو جۆر خورمای نایاب بەرهەم دەهێنێت

جووتیارێکی گەرمیان توانی گومانەکان بڕەوێنێتەوە و بیسەلمێنێت کە خاکی کوردستان بۆ چاندنی جۆرە نایابەکانی خورمای جیهانی گونجاوە، ئێستاش پڕۆژەکەی لە چەند دۆنمێکی کەمەوە بۆ 70 دۆنم فراوان کردووە.

سێ ساڵ لەمەوبەر، کاتێک دیاری، جووتیارێکی دەشتی گەرمیان، هەزاران نەمامی خورمای هاوردەکراوی لە کەناراوەکانی رووباری سیروان چاند، هەندێک کەس بە کارەکەی پێکەنین و گومانیان هەبوو کە جۆرە نایابەکانی وەک "بەرحی" و "مەجدول" لە کەشوهەوای کوردستاندا بژین. بەڵام ئەمڕۆ دارەکان بەرهەمیان گرتووە و ئەو جووتیارە پڕۆژەکەی زۆر فراوانتر کردووە.

دیاری لە دەسپێکی پڕۆژەکەیدا نزیکەی 5000 نەمامی خورمای لە وڵاتی ئیماراتەوە هاوردە کرد. ئەو بە کوردستان24ـی راگەیاند، پڕۆژەکەی لە دوو بۆ سێ دۆنمەوە فراوان کردووە بۆ نزیکەی 70 بۆ 71 دۆنم، کە ئێستا 3500 بۆ 4000 داری پێگەیشتووی تێدایە. بە هەژمارکردنی چەکەرە و نەمامە نوێیەکان، کۆی گشتی دارەکانی گەیشتووەتە زیاتر لە 20000 دارخورما.

ئەم جووتیارە دەڵێت ئێستا گەورەترین کێشەی ئەوە نییە کە ئایا دارەکان دەژین یان نا، بەڵکو کێشەی کەمیی رووبەری زەوی هەیە بۆ چاندنی ئەو هەموو نەمامە نوێیانەی کە زیادیان کردووە. سەرکەوتنی ئەم تاقیکردنەوەیە تەنیا لە گەرمیاندا نەمایەوە، بەڵکو لە ناوچەی کەسنەزانی هەولێر و ناوچەکانی مەخموور و مووسڵ و کەرکووکیش ئەنجامی باشی هەبووە.

جگە لە لایەنی کشتوکاڵی، دیاری ئامانجێکی ئابووریشی هەیە. ئەو ئاماژەی بەوە کرد کە پێشتر خورمای جۆری بەرحی و مەجدولی هاوردەکراو لە بازاڕەکانی هەولێر بە 15000 بۆ 20000 دینار دەفرۆشران، بەڵام ئەو دەیەوێت بە بەرهەمی ناوخۆیی نرخەکەی بۆ 5000 دینار دابەزێنێت و گوتی: "بۆچی دەبێت پارەیەکی وا زۆر بدەین؟ ئەگەر لێرە بەرهەمی بهێنین، دەتوانین نرخەکەی زۆر دابەزێنین و پێویستمان بە هاوردەکردن نەبێت."

ئەم پڕۆژەیە سوودی لە تەکنەلۆژیای "شانەچاندن" (Tissue Culture) وەرگرتووە، کە رێگەیەکی پێشکەوتووە و لە وڵاتانی عەرەبیش سەرکەوتنی گەورەی هەبووە. دیاری پێی وایە ئەمە دەبێتە هۆی مۆدێرنکردنی کەرتی خورما لە هەرێمی کوردستان و گەرمیان دەکاتە مەڵبەندێکی بەهێزی بەرهەمهێنانی خورما لە ناوچەکەدا.