Dana Takkiyedin
Avaukat, Yazar
Su güvenliği: Kürdistan’ın egemenliğini ve ekonomisini korumaya yönelik ulusal bir strateji
İklim değişikliği, küresel sıcaklık artışları ve su kaynaklarının dramatik biçimde tükenmesi, günümüz dünyasında ulusların güvenliğini tehdit eden en kritik unsurlardan biri haline gelmiştir. Bu risk ortamında öngörülü ve rasyonel bir yönetim anlayışı, krizler varoluşsal bir tehdide dönüşmeden önce doğal kaynakları koruyacak altyapı mekanizmalarını kurmayı zorunlu kılar. Bu doğrultuda Kürdistan Bölgesi Hükümeti dokuzuncu kabinesi, uzun vadeli ve stratejik bir vizyonla su sektörünü hükümet programının önceliklerinden biri olarak belirlemiştir. Nitekim suyun gelecekte en kıymetli stratejik sermaye ve hayatiyetin vazgeçilmez temeli olacağı gerçeği yadsınamaz bir hakikattir.
Su altyapısının inşasında sessiz bir devrim
Kürdistan Bölgesi genelinde Gomaspan, Dêwane, Xinis, Aquban, Çemirge, Çeqçek, Turacar ve Şevgêr gibi 8 stratejik barajın tamamlanması; muhtelif ölçeklerdeki 16 barajın inşaatının devam etmesi ve 100’den fazla göletin inşa ve restorasyon süreci, basit mühendislik faaliyetlerinin çok ötesindedir. Bu projeler, yüz milyonlarca metreküp yağış ve taşkın suyunu depolama kapasitesine sahip, çok boyutlu stratejik yatırımlardır. Söz konusu veriler, hükümetin görev süresi boyunca bölgenin farklı coğrafyalarını kapsayan entegre ve dayanıklı bir su yönetim ağı kurduğunu somut biçimde ortaya koymaktadır.
Bu kapsamlı su yönetim politikasının stratejik kazanımları şu ana başlıklarda özetlenebilir:
Ekonomik canlanma ve gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi
İnşa edilen baraj ve göletler, tarımsal üretimin canlandırılmasında, binlerce dönüm arazinin üretime kazandırılmasında ve gıda güvenliğinin teminat altına alınmasında katalizör rolü üstlenmektedir. Bu dönüşüm, Kürdistan Bölgesi’nin salt tüketici bir yapıdan kademeli olarak üretici ve net ihracatçı bir modele evrilmesini sağlamaktadır. Ayrıca baraj havzalarının sunduğu doğal ekosistem, eko-turizm alanında yerli ve yabancı doğrudan yatırımların çekilmesi için elverişli bir zemin oluşturmaktadır.
Su ürünleri potansiyeli ve istihdam alanları
Yüksek hacimli su depolama kapasitesi, modern su ürünleri yetiştiriciliği ve balıkçılık sektörünün gelişimi için kritik fırsatlar sunmaktadır. Bu durum, kırsal kalkınmayı desteklemenin yanı sıra tarım, balıkçılık, çevre hizmetleri ve turizm tesisleri aracılığıyla binlerce genç ve üniversite mezunu için yeni istihdam alanları yaratmaktadır.
Ekolojik denge ve kuraklıkla mücadele
Yüzey ve taşkın sularının kontrol altına alınarak depolanması, kuraklaşma ve çölleşme tehdidine karşı güçlü bir ekolojik kalkan işlevi görmektedir. Yerleşim birimlerinin sel ve taşkın risklerinden korunmasının ötesinde; akiferlerin (yeraltı su kaynaklarının) yeniden beslenmesi, havza yeşillendirmesi ve doğal ekolojik dengenin restorasyonu bu projeler sayesinde temin edilmektedir.
Jeopolitik dinamikler: "Su silahı" politikalarına karşı stratejik bir bariyer
Bu iç dinamiklerin ötesinde mesele, bölgesel jeopolitiğin kaçınılmaz bir gerçeğidir. Kürdistan Bölgesi ve genel olarak Irak, sınır aşan suların hidro-politik bir baskı aracı olarak kullanıldığı hassas bir coğrafyada yer almaktadır. Bölge ülkelerinin su akışını kontrol altına alma veya kısıtlama yönündeki adımları, suyun siyasi bir kaldıraç ve baskı aracı olarak kullanılma riskini artırmaktadır.
Kürdistan Bölgesi Hükümetinin su tutma projeleri, bu tür dışsal asimetrik baskılara karşı geliştirilmiş proaktif ve yerli bir savunma hattıdır. Kuşkusuz ana nehir havzalarının kaynakları sınır ötesinde bulunduğu için bu barajlar bölgesel su krizini tek başına tamamen ortadan kaldıramaz; ancak iç hidrolojik kaynakların, yağış rejiminin ve taşkın sularının etkin şekilde depolanması, dış bağımlılıktan kaynaklanan riskleri asgariye indirmektedir. Bu hamle, dış kaynaklı yapay krizlere teslim olunmayacağının ve tarımsal sulama egemenliğinin proaktif biçimde korunacağının açık bir göstergesidir.
Sonuç
Kürdistan Bölgesi’nde yürütülen su politikası; hükümetin ekonomik, çevresel ve siyasal egemenliğini koruma kararlılığını simgeleyen açık ve tarihsel bir beyandır. Hayata geçirilen su altyapısı projeleri; bugünün krizlerine karşı kalkan olmanın ötesinde, kendi kendine yetebilen dirençli bir ekonomik modelin ve gelecek nesillerin refahının teminatı niteliğinde kalıcı bir ulusal mirastır.
*kurdistan24.net/tr’de yayımlanan yazılar, yazarların görüşlerini yansıtmaktadır. Yazılar K24 Medya’nın kurumsal bakışıyla örtüşmeyebilir. Yazıların tüm hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir.