Kürt tarihçi Necati Abdullah: Dijital Milli Kütüphane kültürel birlik için şart

Erbil Uluslararası Kitap Fuarı kapsamında Kurdistan24'e konuşan tanınmış tarihçi ve Kürt Akademisi eski Başkanı Dr. Necati Abdullah, Kürt tarih yazımının da coğrafyası gibi parçalandığına dikkat çekerek; sınırları aşan kültürel birliği sağlamak adına bulut tabanlı bir "Dijital Milli Kütüphane" kurulmasının hayati bir zorunluluk olduğunu vurguladı.

K24'e röportaj veren Dr. Necati Abdullah; Kürt tarih yazımı, kültürel birlik, dijital arşiv eksikliği ve yapay zeka çağına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Kürt tarihinin de coğrafyası gibi parçalandığını belirten Dr. Abdullah, "Şerefname gibi kadim istisnalar bir yana bırakılırsa, modern Kürt tarih yazımı ancak 1925'lere, yani yaklaşık bir asır öncesine dayanıyor. 1925 ile 1991 yılları arasında baskı ve yasaklarla kesintiye uğrayan tarih yazımı, 1991 ayaklanmasıyla (Raperin) birlikte altın çağını başlattı." dedi.

Dijital Milli Kütüphane kurulması zorunluluktur

Farklı ülkeler arasında bölünmüş olan Kürt toplumunu birleştirebilecek yegane unsurun ortak kültür ve dil olduğunu vurgulayan Abdullah, dijitalleşmenin Kürtler için hayati bir fırsat sunduğuna işaret etti:

"Sanal dünyada hiçbir devlet sınırlar çizerek Erbil’deki bir Kürt ile Meriwan’daki bir Kürdün iletişimini engelleyemez. Dünyanın dört bir yanındaki Kürtçe el yazmalarını, kaynakları ve bilgi birikimini bir araya getirecek bulut tabanlı bir "Dijital Milli Kütüphane"ye acilen ihtiyacımız var. Bu projenin bugüne kadar hayata geçirilmemiş olması büyük bir ihmaldir."

Yabancı seyyah notları ve yapay zeka uyarısı

Kürdistan’a gelen yabancı misyoner, diplomat ve seyyahların tuttuğu notların mutlak doğru gibi algılanmaması gerektiğini savunan tarihçi Abdullah, bu metinlerin "ötekinin bakışı" olduğunu ve Kürt tarihçiler tarafından eleştirel bir süzgeçten geçirilerek yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yapay zeka (AI) devrimine de değinen Abdullah, bu süreci "durdurulamaz hızlı bir trene" benzeterek; "Yapay zekanın esiri olmak yerine, onu kendi bilimsel ve milli hedeflerimize hizmet edecek şekilde yönlendirmeliyiz. Kürdistan Bölgesi’nde bu alana odaklanan ihtisas üniversiteleri veya enstitüleri kurulmalıdır." çağrısında bulundu.

Dr. Necati Abdullah kimdir?

1966 yılında Erbil’de doğdu. Lisans ve yüksek lisans eğitimlerinin ardından 2006 yılında Fransa'daki Paris-X Üniversitesinde modern tarih alanında doktorasını tamamladı. Doktora tezinde 1843-1932 yılları arasındaki Osmanlı-İran sınır anlaşmazlıkları, Kürdistan ve aşiretler dengesini inceledi. Kürt Akademisi sekreterliği ve çeşitli akademik dergilerin genel yayın yönetmenliğini yürüten Abdullah’ın; Fransızca ve Kürtçe dillerinde yayımlanmış, telif ve çevirilerden oluşan 90’ı aşkın eseri bulunmaktadır.