ڕۆڵی بارەگای بارزانی لە دروستکردنی ئایندەیەکی هاوبەش بۆ کوردستان

پرسی کورد یەکێکە لە کێشە سیاسییە ئاڵۆزەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە لەبەرچاوگرتنی دابەشبوونی جوگرافیای گەلی کورد لەسەر چوار وڵاتی عێراق، تورکیا، ئێران و سووریا. بۆ ماوەی سەدەیەک کورد لە نێو گۆڕانی دینامیکی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا بەردەوامە لە داوای مافە نەتەوەیی و سیاسییەکانی خۆی. 

لەو چوارچێوەیەدا بارەگای بارزانی - بە هێمای مێژوویی و سەنگی سیاسییەوە - وەک کلیلی تێگەیشتن لە ڕێگاکانی چارەسەر و کاریگەری لەسەر ئایندەی پرسی کورد لە سەرانسەری چوار بەشەکەیدا سەرهەڵدەدات.

یەکەم: ڕەهەندی مێژوویی و ڕەمزی بارەگای بارزانی

بارەگای بارزانی تەنیا شوێنێکی ئیداری و حزبی نییە؛ هێمای خەباتێکی درێژخایەنی کوردە، بە شێوەیەکی دانەبڕاو پەیوەستە بە سەرکردایەتی  بارزانییەوە، کە دەیان ساڵە سەرکردایەتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردیان کردووە. لەم بارەگایەوە بڕیارە سەرەکییەکان درا، دیدگای سیاسی داڕێژرا و پەیوەندی ناوخۆیی و دەرەکی دروستکرا، ئەمەش وایکرد ببێتە خاڵێکی ئاماژەی نیشتمانی کە سنوورەکانی کوردستانی عێراق تێدەپەڕێنێت.

ئەم سیمبۆلیزمە مێژووییە بارەگاکەی بە شەرعیەتی مەعنەوی بەخشیوە و وایکردووە ببێتە خاڵی هاوسەنگی نێوان یادەوەری خەبات و داواکارییەکانی سیاسەتی پراگماتیک لە سەردەمی مۆدێرندا.

دووەم: ڕۆڵی سیاسی لە کوردستانی عێراقدا

لەسەر ئاستی کوردستانی عێراق، سەرۆك مەسعود بارزانی ناوەندێکی کێشکردن پێکدەهێنێت لە بەڕێوەبردنی هاوسەنگییە سیاسییەکانی نێوان لایەنە کوردستانییەکان و لە ڕێکخستنی پەیوەندییەکان لەگەڵ بەغدا. ڕۆڵێکی سەرەکی هەبووە لە:

·         دامەزراندنی فیدراڵیزم وەک چوارچێوەیەکی دەستوری دانپێدانراو

·         پاراستنی دەستکەوتە سیاسی و ئەمنییەکانی هەرێم

·     بەڕێوەبردنی قەیرانەکان لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی لە ڕێگەی دیالۆگەوە نەک ڕووبەڕووبوونەوە ئەم ڕۆڵە ناوخۆییە ئیعتباری سیاسی بە سەرکردایەتی کورد بەخشیوە و وایکردووە بە متمانەی زیاترەوە لە ڕووی ناوچەییەوە مامەڵە بکات.

سێیەم: کاریگەری ناوچەیی لە سێ بەشەکەی تردا

بارەگای بارزانی لە کارلێکەکانی کورد لە تورکیا و ئێران و سووریا جیا ناکرێتەوە. ئەم بارەگایە، لە چەندین بۆنەدا، وەک فەزای گفتوگۆی ناوکورد و سەکۆیەک بۆ پێشنیارکردنی چارەسەری ئاشتیانە لەسەر بنەمای:

·         ڕەتکردنەوەی توندوتیژی چەکداری بێهودە.

·         داکۆکیکردن لە مافە دەستوورییەکان لەناو دەوڵەتانی هەن.

·         هاندانی گفتوگۆ لەگەڵ حکوومەتە ناوەندییەکان.

هەروەها بارەگاکە سیاسەتێکی هاوسەنگی دەستوەردانەکردن لە کاروباری وڵاتانی دیکەی پاراستووە، هاوکات بەردەوامە لە داکۆکیکردن لە مافەکانی کورد لە رێگەی سیاسی و دیپلۆماسییەوە.

چوارەم: رەهەندی نێودەوڵەتی و دیپلۆماسی

بارەگای بارزانی بە توانای پەیوەندیکردن لەگەڵ زلهێزە نێودەوڵەتییە کاریگەرەکان جیادەکرێتەوە، کەڵک وەرگرتن لە پێگەی هەرێمی کوردستان وەک هێزێکی سەقامگیرکەری ڕێژەیی لە ناوچەیەکی پشێودار. ئەم ڕەهەندە بەشداری کردووە لە:

·         گواستنەوەی پرسی کورد لە چوارچێوەی ناوخۆیی خۆیەوە بۆ کارنامەی نێودەوڵەتی

·     خستنەڕووی کورد وەک هاوبەشێکی متمانەپێکراو لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و گەیشتن بە سەقامگیری ناوچەکە

·         پێشنیارکردنی دیدێکی واقیعی بۆ چارەسەرێک لەسەر بنەمای پێکەوەژیان نەک هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتەکان.

پێنجەم: ئاسۆی چارەسەر و ڕۆڵی بارەگای بارزانی

زانینی بارەگای بارزانی وەک کلیلی چارەسەری پرسی کورد، مانای قۆرخکاری نییە لەسەر بڕیاردان. بەڵکو ڕۆڵی خۆی وەک پلاتفۆرمێکی یەکگرتوو ڕەنگدەداتەوە کە توانای ئەوەی هەیە:

·         یەکخستنی گوتاری سیاسی کورد

·         پڕکردنەوەی بۆشاییەکانی نێوان فراکسیۆنە جیاوازەکانی کورد

·         گۆڕینی پرسی کورد لە ململانێیەکی ئاشکراوە بۆ پڕۆژەیەکی سیاسی بژاردە.

لەناو ئاڵۆزییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، بارەگای بارزانی وەک یەکێک لە گرنگترین قەوارە سیاسییەکان دەردەکەوێت کە توانای بەشداریکردنی هەیە لە داڕشتنی ئایندەی پرسی کورد. ئەم بارەگایە بە میراتی مێژوویی و ئەزمونی سیاسی و تۆڕی بەرفراوانی پەیوەندییەکان، وەک بەردی بناغەی بنەڕەتی بۆ هەر چارەسەرێکی دادپەروەر و واقیعی و بەردەوام بۆ کورد لە چوار پارچەی کوردستان.