میدیا و ئاسایشی هزریی خەڵک

لە سەردەمی نوێدا میدیا تەنیا ئامرازێکی ڕاگەیاندن نییە، بەڵکوو ستوونێکی سەرەکیی ئاسایشی نەتەوەییە. ئەگەر جاران ئاسایشی وەڵات زیاتر بریتی بووبێت لە پاراستنی سنوورە جیوگرافییەکەی، ئەوە ئەمڕۆ پاراستنی ئارامی و ئاسایشی هزریی خەڵک بەهەمان شێوە گرنگە. لە کۆمەڵگەی ئێمەدا، کە فرەیی نەتەوەیی و ئایینی و سیاسی یەکێکە لە ناسنامە سەرەکییەکانی، ڕۆڵی میدیا لە پاراستنی سەقامگیریی کۆمەڵایەتی، لە هەر کاتێک گرنگتر و لەپێشترە.

هزری خەڵک، مەیدانی نوێی جەنگ

هێزە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان، حزب و گرووپە سیاسییەکان و تەنانەت کارەکتەرە نەناسراوەکانی ناو سۆشیالمیدیا، هەموویان هەوڵ دەدەن زۆرترین کاریگەریی بخەنە سەر ڕای گشتی. ڕەنگە ئەم کاریگەرییە هەمیشە ئاشکرا و بەرچاو نەبێت، جاری وا هەیە لە چوارچێوەی بڵاوکردنەوەی هەواڵێک، هەندێجار بە شرۆڤەیەک یا ڕەنگە وەک پڕوپاگەندەیەکی سادە فڕێ بدرێتە ناو سۆشیالمیدیا و لە ماوەی چەند خولەکێکدا هەزاران جار پۆست و ڕیپۆست بکرێتەوە و لەناو خەڵک دەستاودەست بکات.

لە دۆخێکی ئاوادا، ئەو کۆمەڵگەیەی کە هۆشیاریی میدیایی بەرز نەبێت، زۆر بە ئاسانی تووشی سەرگەردانی و ترس و دابەشبوون دەبێت و لە ئەنجامیشدا ئارامی و ئاسایشی دەروونیی تاک و کۆمەڵگە دەکەوێتە بەر مەترسی و بوار بۆ ناسەقامگیری دەڕەخسێنێت.

بەرپرسیارێتیی میدیا لە کۆمەڵگەی فرەپێکهاتەدا

لە کوردستان، میدیاکان تەنیا دەزگای بڵاوکردنەوەی هەواڵ نین، بەڵکوو بوونەتە بەشێک لە پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و سیاسیی کۆمەڵگە. هەر هەواڵێک، هەر شرۆڤە و لێکدانەوەیەک، تەنانەت هەر ناونیشانی هەواڵێک، دەتوانێت کاریگەریی لەسەر پەیوەندیی نێوان پێکهاتە نەتەوەییەکان و بگرە لایەنە سیاسییەکانیش دابنێت و کاریگەریی لەسەر متمانەی خەڵک بە حکوومەت و حزبەکان هەبێت و کار لە هەستکردنی خەڵک بە ئاسایشی گشتییش بکات. هەر بۆیە میدیای پڕۆفیشناڵ پێویستە:

-   خۆی لە بڵاوکردنەوەی دەنگۆ و هەواڵی پشتڕاستنەکراوە بپارێزێت.

-   خۆی لە زمانی ورووژێنەر و زبر دوور بگرێت.

-   جیاوازیی لە نێوان ڕەخنە و تێکدان بکات.

-   لەجیاتی دروستکردنی قەیران، هەوڵی ئارامکردنەوە و تەناهیی کۆمەڵایەتی بدات.

-   پێی وا نەبێت ئازایەتیی لەوەدایە کێشە دروست بکات، بەڵکوو خۆی وەک بەشێک لە هەوڵەکانی چارەسەر سەیر بکات.

ئەوانە کۆمەڵێک بنەمان کە لە زۆربەی وڵاتە فرەپێکهاتەکاندا ڕەچاو دەکرێن تا ڕێگە لە دروستبوونی درزی کۆمەڵایەتی بگرن، بۆ کوردستانیش کە پەیوەندیی نێوان لایەنە سیاسییەکان لەگەڵ ئاسایشی کۆمەڵایەتی گرێ دراوە، پێویستە میدیاکان پێش هەر هەنگاوێک، دووجار بیر بکەنەوە، نەکا درزێک زیاد بکەن.

تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، دەرفەت یا هەڕەشە؟

سۆشیالمیدیا دەرفەت و توانای ڕادەربڕینی بە خەڵک بەخشیوە، بەڵام هاوکات بەستێنێکی لەباری بۆ بڵاوبوونەوەی خێراتری پڕوپاگەندە و قسەوقسەڵۆک و شەڕی دەروونی ڕەخساندووە. بەهۆی نەبوونی کۆنتڕۆڵێکی پیشەیی، هەر کەسێک، "تەنانەت بێ ئەوەی خۆی بیهەوێت" دەکرێ ببێتە ئامرازێک بۆ تێکدانی ئاسایشی دەروونیی خەڵک و کۆمەڵگە و بەو هۆیەشەوە ببێتە بەشێک لە ویست یا پیلانی نەیاران بۆ تێکدانی ئاسایشی کۆمەڵایەتی. هەر بۆیە برەودان بە هۆشیاریی میدیایی و هاندانی خەڵک بەو ئاراستەیەی کە هەواڵ تەنیا لە سەرچاوەی جێمتمانە و فەرمی وەربگرن و نەکەونە داوی دەنگۆکانی پەیجە بێسەروبەر و نابەرپرسەکانی سۆشیالمیدیا، یەکێکە لە ئەرکە هەر لەپێشەکان.

ئەنجام

ئاسایشی هزری و دەروونیی خەڵک، بناغەی ئاسایشی کۆمەڵایەتی و سیاسییە. ئەگەر هزر و بیری خەڵک ئارام بێت و دوور بن لە شەڕی دەروونی و پڕوپاگەندەی بێبنەما، کۆمەڵگەش ئارامە. ئەگەر زەینی خەڵک نائارام و پەرێشان بێت، هیچ هێزێک ناتوانێت سەقامگیری دەستەبەر بکات.

بۆیە میدیاکان و بەکارهێنەرانی سۆشیالمیدیا دەبێت ئەو ڕاستییە بزانن: هەر هەواڵێک کە بڵاوی دەکەینەوە، متمانە و باوەڕ دروست دەکات، یا دەیڕووخێنێت. 

کورتی دەکەمەوە، پاراستنی ئارامی و ئاسایشی هزری و دەروونیی خەڵک، تەنیا بە چەک و هیزی پۆلیس و ئاساییش وەدی نایەت؛ بەڵکوو پێویستی بەهۆشیاریی تاکەکانی کۆمەڵگە، هەستکردن بە بەرپرسیارێتی و ڕاستگۆیی میدیا هەیە.