پاراستنی کیانی هەرێم لە نێوان عەقڵیەتی دەوڵەتمەداریی راستەقینە و سیاسی پۆپلیزم و دیماگۆگدا

لە مێژووی هزری سیاسیدا هەمیشە هێڵێکی زەق و روون لە نێوان سیاسەت وەک هۆشیاریی کۆمەڵایەتی و سیاسەت وەک ئامرازی ئاژاوەگێڕی هەبووەو هەیە، بەڕێوەبردنی جڤاک و رێبەرایەتیکردنی قەوارەیەکی سیاسی لە کاتی ئاڵۆزی و قەیرانە نێودەوڵەتی و ناوچەیییەکاندا تاقیکردنەوەیەکی سەختە بۆ عەقڵانییەتی سیاسەتمەداران لەم ناوەندەدا دەوڵەتمەداری راستەقینە لەسەر بنەمای واقیعبینی و راستگۆیی کار دەکات نەک لەسەر خەڵەتاندنی جەماوەر و بەکارهێنانی قەیرانەکان بۆ مەرامی بچووکی حزبی و کەسی

لە پەرتووکی ناوداری خۆیدا (سیاسەت وەک پیشە)ماکس ڤێبەر جیاوازییەکی گەورە لە نێوان هەردوو چەمکی رەوشتی سیاسیدا دەکات رەوشتی بەرپرسیارێتی و رەوشتی باوەڕی کورتبینانەیە ڤێبەر پێیوایە سەرکردەی واقیعی ئەو کەسەیە کە شوێن رەوشتی بەرپرسیارێتی دەکەوێت، ئەم جۆرە لە رابەرایەتی ئامادەیە رووبەڕووی راستییە واقیعیەکان بێتەوە بێپەردە و راستگۆیانە هاوکێشەکان بۆ رای گشتی شیبکاتەوە سەبارەت بە گرفتەکانی وزە و سووتەمەنی و کارەبا و کاریگەرییە راستەوخۆکانی ئاڵۆزییە جیوپۆلیتیکییەکانی وەک داخستنی گەرووی هورمز لەسەر ئابووریی ناوچەکە، لە هەمان کاتدا نەخشەڕێگەی کرداری بۆ چارەسەر پێشکەش بکات ، ئەمە لۆژیکی دەوڵەتمەدارێکە کە بەرپرسیارێتیی دەرئەنجامی بڕیارەکان دەگرێتە ئەستۆ و دەزانێت دەوڵەتداری بە دروشمی سۆزداری بەڕێوەنابرێت، لە بەرامبەردا ئەوانەی شوێن دیماگۆگییەت و خەڵک خەڵەتاندن دەکەون هیچیان پێ نییە جگە لە قۆستنەوەی کێشەکانی خەڵک بۆ بەرژەوەندی خۆیان، کارل پوپەر لە کتێبی (کۆمەڵگەی کراوەو دوژمنەکانی)دا ئاماژە بەوە دەکات کە مەترسیدارترین جۆری سیاسەت ئەوەیە کە بەڵێنی بەهەشتێکی رەها بێ هیچ هەوڵ و نەخشەیەک بە خەڵک دەدات، بەڵام لە کرداردا کۆمەڵگە بەرەو وێرانکاری و دۆزەخی ئاژاوە دەبات.

تۆماس هۆبز لە شاكارە فەلسەفییەکەیدا تەئکید دەکاتەوە کە دەوڵەت و قەوارە سیاسییەکان تەنیا بۆ مەبەستی بەڕێوەبردن نین، بەڵکو زامنی مانەوەی کۆمەڵگەن لە کاتی دەستدرێژی و پاشاگەردانیدا بەپێی هۆبز ئەگەر دامەزراوەکانی دەوڵەت نەمێنن یان بڕوخێنرێن کۆمەڵگە دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی سروشت کە دۆخێکی ترسناکە و تێیدا جەنگی هەمووان دژی هەمووان باڵادەست دەبێت هەرێمی کوردستان بەرهەمی خەبات و خوێن قوربانیدان و زیاتر لە 100ساڵی خەڵژەکەیەتی تا بووە خاوەنی قەوارەیەکی دەستووری و نەتەوەیی، هێرشکردنە سەر ئەم کیانە و بانگەشەکردنی رووخاندنی لەژێر پەردەی پۆپۆلیزمداو نەبوونی هیچ بەهایەکی نیشتمانی و فیکری دەسەلمێنێت؛ ئەفلاتۆن لە پەرتووکی (کۆمار)دا هۆشداریمان پێدەدات لە دەستپێشخەریی ئەو کەسانەی لە رێگەی ناشرینکردنی نۆرمەکان و دروستکردنی کەشوهەوای پاشاگەردانییەوە هەوڵی بەدەستھێنانی دەسەڵات دەدەن ئاماژە بەوە دەکات کە تێکدانی سستەم بەبێ هەبوونی هیچ بەدیلێکی باشترو عەقڵانی دەرگای راستەوخۆ بۆ دیکتاتۆری و داڕمانی تەواوەتی ئەخلاقی دەکاتەوە.

تێکدانی سنوورەکانی ئەتەکێتی سیاسی پەنابردن بۆ زمانی زبرو جنێودان و ناوزڕاندن بەڵگەو نیشانەی کەمیی ئارگیومێنتە و  سەرەنجامی شکستی فیکرییە گۆستاف لۆبۆن لە پەڕتووکی بەناوبانگی (دەروونناسیی جەماوەر)دا روونی دەکاتەوە کە سیاسیە پۆپۆلیستەکان توانای گفتوگۆی عەقڵانی و زانستییان نییە، بەڵکو هەوڵدەدەن لە رێگەی وروژاندنی سۆزو دروستکردنی کینەی کۆمەڵایەتی و بەکارهێنانی زمانی ڕووخێنەرەوە سەرنجی جەماوەر بۆ لای خۆیان ڕابکێشن، کاتێک کارەکتەرێکی سیاسی پەنا دەباتە بەر ئاخاوتنی نامۆراڵانە لە راستیدا دان بە دوو راستیدا دەنێت:

1. دەستکورتیی لە فیکر و بەرنامەی سیاسی و توانای پێشکەشکردنی هیچ بەدیلێکی زانستیی نییە بۆ قەیرانەکان.

2. شکستی ئەخلاقی و سیاسی هەستکردن بە دۆڕان و پەراوێزکەوتن لە هاوکێشە راستەقینەکاندا وادەکات تەنیا هاوارکردن و سووکایەتیکردن وەک چەکێک لە دەستیدا بمێنێتەوە.

یورگن هابەرماس فەیلەسوفی هاوچەرخی ئەڵمانی لە تیۆریی (پەیوەندیی عەقڵانی)دا جەخت دەکاتەوە کە سیاسەت لە رێگەی گفتوگۆی شارستانی و لۆژیکییەوە بەها پەیدا دەکات، پەنابردن بۆ زمانپیسی و هەڵوەشاندنەوەی بنەما ئەخلاقییەکان،ل گەورەترین هەڕەشەیە بۆ سەر دیالۆگی گشتی و بنەماکانی دیموکراسی

مێژووی سیاسەت هیچ سۆزو بەزەییەکی بۆ دروشمی بێناوەڕۆک و جەنجاڵی پۆپۆلیستەکان نییە، بەڵکوو تەنیا ئەو بڕیار و هەڵوێستانە تۆمار دەکات کە بە عەقڵانییەت و بەرپرسیارێتییەوە پارێزگارییان لە سەقامگیری و ئاسایش و مانەوەی گەل و نیشتمان کردووە ، لە ئانوساتی قەیرانە سەختەکاندا جیاوازیی نێوان رێبازی دەوڵەتمەداریی بەرپەرسیارانە و ئاژاوەگێڕیی پۆپۆلیستی روونتر دەبێتەوە ، کیانی هەرێمی کوردستان کە بەرهەمی خەباتێکی سەدان ساڵەیە لەسەر بنەمای عەقڵانییەتی دامەزراوەیی و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکان بەسەربەرزی و سەرکەوتویی دەمێنێتەوە و وتاری پۆپۆلیستی و نامۆراڵیی سیاسی تەنیا وەک زبڵی مێژوو لە یادەوەرییەکاندا دەسڕێتەوە.