رۆیتەرز: ئەمریکا رازی بووە سەرمایە سڕکراوەکانی ئێران ئازاد بکات

ئەمریکا رەزامەندیی نیشان دا لەسەر ئازادکردنی سەرمایە سڕکراوەکانی ئێران، لە بەرانبەردا تاران گرەنتیی پاراستن و سەلامەتیی هاتوچۆی دەریاوانی لە گەرووی هورمز دەدات.

ئەمڕۆ شەممە، 11ـی نیسانی 2026، سەرچاوەیەکی باڵای ئێرانی بە ئاژانسی "رۆیتەرز"ـی راگەیاند، ئەمریکا بە فەرمی رازی بووە سەرجەم سەرمایە سڕکراوەکانی تاران ئازاد بکات.

هەروەها سەرچاوەکە ئاماژەی بەوە داوە، پرسی ئازادکردنی ئەو سەرمایانە بە شێوەیەکی راستەوخۆ پەیوەست کراوە بە گرەنتیکردنی تێپەڕبوونی ئارام و سەلامەتیی هاتوچۆی کەشتییەکان بەناو گەرووی هورمزدا.

سەرچاوەکە روونیشی کردەوە، ئێران پێی وایە ئەو هەنگاوەی ئەمریکا وەک نیازپاکێیەکە بۆ ئەوەی بگاتە رێککەوتنی گشتگیر و یەکجارەکی لەگەڵ تاران. 

لە لایەکی دیکەوە تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن"ـی ئەمریکی پشتبەست بە داتاکانی چاودێریکردنی کەشتییەکان بڵاویکردەوە، هاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی گفتوگۆکانی ئەمریکا و ئێران چەند کەشتییەک بەرەو گەرووی هورمز بەڕێکەوتوون. تۆڕەکە روونیشی کردەوە، تاوەکوو ئێستا هاتوچۆی دەریاوانی لە گەرووەکە بەراورد بە دۆخی ئاسایی زۆر کەمە.

پرسی سڕکردن و بلۆککردنی سەرمایەکانی ئێران لە دەرەوەی وڵات، یەکێکە لە ئاڵۆزترین دۆسیەکانی نێوان واشنتن و تاران، کە مێژووەکەی بۆ دوای شۆڕشی ئیسلامیی ئێران لە ساڵی 1979 دەگەڕێتەوە، بەڵام قەیرانەکە لە ساڵی 2018ـەوە پێی نایە قۆناغێکی زۆر سەختترەوە.

 هۆکاری بلۆککردنی سەرمایەکانی ئێران:

لە ساڵی 2018، کاتێک دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی پێشووتری ئەمریکا بەشێوەیەکی تاکلایەنە لە رێککەوتنی ئەتۆمی (JCPOA) کشایەوە، سیاسەتی "فشاری ئەوپەڕی" (Maximum Pressure)ـی بەسەر ئێراندا سەپاند. بەهۆی ئەم سزایانەوە، دەیان ملیار دۆلار لە داهاتی فرۆشتنی نەوت و گازی ئێران لە بانکەکانی جیهاندا (بە دیاریکراوی لە کۆریای باشوور، عێراق، یابان و چەند وڵاتێکی ئەوروپی) بلۆک کران و ئێران نەیدەتوانی دەستی پێیان بگات یان بیانخاتە ناو سیستەمی دارایی جیهانییەوە. مەزەندە دەکرێت کۆی گشتیی سەرمایە سڕکراوەکانی ئێران لە دەرەوە لە نێوان 40 بۆ 100 ملیار دۆلار بێت.

ئەزموونی پێشووی ئازادکردنی پارەکان:

پێش ئەم رێککەوتنە گشتگیرەی ئێستا، ئەمریکا چەند جارێک بە مەرجی قورس بەشێک لەو پارانەی ئازاد کردووە. دیارترینیان لە ئەیلوولی 2023 بوو لە سەردەمی ئیدارەی جۆو بایدن، کاتێک واشنتن رەزامەندی دا لەسەر ئازادکردنی 6 ملیار دۆلاری بلۆککراوی ئێران لە کۆریای باشوور لە بەرانبەر ئازادکردنی 5 هاووڵاتیی ئەمریکی کە لە تاران زیندانی کرابوون. 

ئەو پارەیە گواسترایەوە بۆ بانکەکانی قەتەر و مەرجی ئەمریکا ئەوە بوو کە تەنها دەبێت بۆ کڕینی "خۆراک، دەرمان و پێداویستییە مرۆییەکان" بەکاربهێنرێت و ناچێتە ناو گەنجینەی حکوومەتی ئێرانەوە. هەروەها چەند جارێکیش رێگەی بە عێراق داوە قەرزەکانی کارەبا و غاز (کە نزیکەی 10 ملیار دۆلار بوو) بخاتە هەژمارێکی بانکییەوە لە عومان بۆ هەمان مەبەستی مرۆیی.