کۆبوونەوەکانی ئیستانبول، سەردانێک لە کاتێکی هەستیاردا

لەم کاتەدا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە دۆخێکی هەستیاردا تێدەپەڕێت، سەرۆکوەزیرانی کوردستان، مەسرور بارزانی سەردانی تورکیا کرد و لە کۆبوونەوەکانیدا لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتە، گفتوگۆی لەبارەی چەند دۆسیە و لەوانە ئاشتی و رێگەی گەشەپێدان کرد.

مەسرور بارزانی سەرۆکوەزیرانی کوردستان، ئەمڕۆ شەممە 9ی ئایاری 2026، لە چوارچێوەی سەردانێکی فەرمیدا، گەیشتە تورکیا و هەر لە یەکەم وێستگەدا، لەگەڵ رەجەب تەییب ئەردۆغان سەرۆککۆماری تورکیا کۆ بووەوە.

بەرپرسانی تورکیا پێیان وایە ئەم سەردانی سەرۆکوەزیران، پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و تورکیا بۆ ئاستی بەرزتر دەبات.

غالب ئەنساریئۆغلو پەرلەمانتاری ئاکپارتی تورکیا، جەخت لە ئیرادەی هاوبەشی تورکیا و هەرێمی کوردستان بۆ بەهێزترکردنی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکان دەکات.

ئەو پەرلەمانتارە کە میوانی بەرنامەی باسی رۆژی کوردستان24 بوو، گوتی "تورکیا و هەرێمی کوردستان جێگرەوەیان بۆ یەکتر نییە، بۆیە باوەڕم وایە قۆناخی داهاتووی پەیوەندییەکانی نێوان ئەنقەرە و هەولێر، بەهێزتر دەبێت".

رێگەی گەشەپێدانی

دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پرۆسەی ئاشتی، رێگەی گەشەپێدان و پێکهێنانی حکوومەتی داهاتووی عێراقی فیدراڵ، تەورەی سەرەکیی گفتوگۆکانی ئەمڕۆی ئیستانبۆڵ بوون.

بە گوێرەی ڕاگەیەندراوی سەرۆکایەتیی کۆماری تورکیا، لەو کۆبوونەوەیەودا رەجەب تەییب ئەردۆغان وێڕای دەربڕینی نیگەرانی خۆی لەبارەی ئەو هێرشانەی لە ماوەی شەڕی ئێراندا بۆ سەر هەرێمی کوردستان کراون، جەختی کردووەتەوە کە تورکیا نایەوێت ئاگر و پێکدادانەکان پەلبکێشن بۆ وڵاتانی دیکەی ناوچەکە و لەم قۆناغەدا هاوسۆزی و پشتیوانیی وڵاتەکەی بۆ هەرێمی کوردستان دووپاتکردووەتەوە.

هاوکات ئەردۆغان دووپاتیکردەوە کە تورکیا سوورە لەسەر بەهێزکردنی هاوکارییەکانی لەگەڵ بەغدا و هەولێر، بەتایبەت لە پڕۆژەی ستراتیژیی "رێگەی گەشەپێدان" کە پێیوایە سوودی گەورەی نەک تەنیا بۆ عێراق، بەڵکوو بۆ هەموو ناوچەی کەنداو دەبێت.

گرنگیی ئەو رێگەی، ئێستا زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە زیاتر دەردەکەوێت، بەتایبەت دوای ئەو گرژییانەی لە گەرووی هورمز روویان داوە.

"رێگەی گەشەپێدان"، رێگەیەکی ئاسنین و ئۆتۆبانی نێودەوڵەتییە لە بەندەری فاوی باشووری عێراقەوە دەست پێ دەکات، دوای ئەوەی پارێزگاکانی عێراق دەبڕێت لە رۆژهەڵاتی رووباری دیجلەوە لە دەشتی نەینەوا دەربازی خاکی هەرێمی کوردستان دەبێت، بەرەو سێمێل و دەڤەری دێرەبوون دەڕوات تا دەگاتە سنووری تورکیا.

سەرۆکوەزیرانی کوردستان لە سەردانەکەیدا بۆ ئیستانبول، لەگەڵ وەزیرانی دەرەوە و وزەی تورکیاش کۆ بووەوە و پرسی "رێگەی گەشەپێدان"، تەوەرێکی سەرەکی گفتوگۆکان بوو.

غالب ئەنساریئۆغلو پەرلەمانتاری ئاکپارتی دەڵێ "پڕۆژەی رێگەی گەشەپێدان بۆ تورکیا ستراتیژییە و ئەنکەرە جەختی لێ دەکاتەوە".

ئایدین مەعرووف وەزیری هەرێم بۆ کاروباری پێکهاتەکان لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان، هاوڕایە لەگەڵ غالب ئەنساریئۆغلو و پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی ئەنقەرە و هەولێر بە "پێویست" دەزانێت.

ئایدین مەعرووف، لە بەرنامەی "باسی رۆژ"دا بەشدار بوو و لەبارەی سەردانەکەی سەرۆکوەزیرانی کوردستان بۆ تورکیا گوتی: سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان پەیوەندی زۆر باشی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەیی هەیە و کاتی ئەم سەردانەش زۆر گرنگە، ئێمە [هەرێمی کوردستان و تورکیا] دوو دۆست و دراوسێی باشین و دەبێت پەرە بە پەیوەندییەکان بدرێن.

پرۆسەی ئاشتی

تەوەرێکی دیکەی گفتوگۆکانی ئەمڕۆی ئیستانبول، پرۆسەی ئاشتی بوو. ئەمڕۆ دوای ئەوەی سەرۆککۆماری تورکیا لە کۆشکی "دۆڵمە باخچە" پێشوازی لە سەرۆکوەزیرانی کوردستانی کرد، رایگەیاندووە، تورکیا دەیەوێ ئارامی و ئاسایش هەم لە ناوخۆی وڵات و هەم لە وڵاتانی دراوسێشدا جێگیر بێت، بۆ ئەمەش هەماهەنگیی ئەمنی لەگەڵ هەرێمی کوردستان بە گرنگ دەزانن.

غالب ئەنساریئۆغلو پەرلەمانتاری ئاکپارتی، وێڕای دووپاتکردنەوە لەوەی "دەبێ دیالۆگی برایەتی نێوان گەلان بەرەو پێش ببرێت"، رایگەیاند: لە ساڵی 2007ەوە، حکوومەتی تورکیا دەستی بە پرۆسەی برایەتی نیشتمانی کردووە، بەڵام هەندێ وڵات رێگریان لێکرد و بەربەستیان بۆ دروست کرد. گۆڕانکارییەکانی ئێستا لە ناوچەکەدا، پێویستی ئەو پرۆسەیەی لە هەر کاتێک زیاتر، دەرخستووە.

ئەمڕۆ جارێکی دیکە لە ئیستانبول، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان پشتگیری لەو پرۆسەیە کردەوە و سەرۆککۆماری تورکیاش جەختی لە گرنگی بەردەوامبوون و سەرخستن و بە ئەنجامگەیاندنی کردەوە.

سەرۆک کۆماری تورکیا، لە کۆشکی "دۆڵمە باخچە" ستایشی رۆڵی سەرۆک بارزانی و هەرێمی کوردستانی کرد وەک فاکتەرێکی گرنگی ئاشتی و ئارامی لە ناوچەکەدا. هەردوولا جەختیان لە کۆتاییهێنان بە گرژییەکانی ناوچەکە و چارەسەرکردنی کێشەکان بەشێوەیەکی ئاشتییانە و لە رێگەی گفتوگۆ کردەوە.

سەردانی سەرۆکوەزیران بۆ تورکیا، لە ئاستی ناوخۆ و ناوچەیی پێشوازی لێ دەکرێ و چاوەکان لەسەر ئەنجامی باش.

هەروەها عەبدولقادر بازرگان سەرۆکی پارتی چاکسازیی تورکمان، وێڕانی پشتگیری خۆی بۆ ئەم سەردانی سەرۆکوەزیران، رایگەیاندووە، "بەیەکگرتوویی و هاوکاریی نێوان هەموو پێکهاتەکان، دەتوانرێت داهاتوویەکی باشتر و پڕ هیوا بۆ کوردستان بنیات بنرێت".