سکۆت بیسێنت: ئێستا باشترین کاتە بۆ وەبەرهێنان لە ئەمریکا

وەزیری گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاند، هەرگیز کاتێکی گونجاوتر و باشتر لە ئێستا نەبووە بۆ وەبەرهێنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا.

دووشەممە 2ـی تشرینی دووەمی 2026، سکۆی بیسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا، لە پۆستێکدا لە پلاتفۆڕمی ئێکس دەڵێت: وەبەرهێنانی ئامێرەکان کە نزیکترین پێوەرەی بۆ خەرجییە سەرمایەدارییەکان، گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی مێژوویی خۆی و لە سەرەتای ساڵی 2026ـەوە رێژەی گەشەی ساڵانەی گەیشتووەتە 16.6% کە ئەمەش بەهێزترین ئاستی تۆمارکراوە لە ماوەی شانزە ساڵی رابردوودا.

سکۆت بیسێنت جەختیکردەوە، ئەم جۆرە وەبەرهێنانە بێوێنەیە بێ سیاسەتی بازرگانیی کارا و پێشوەختەی سەرۆکی ئەمریکا، سیستمی تەواوی خەرجییەکان لە کەمکردنەوەی باجی خێزانە کاراکان، و هاندەرە ناوازە داهێنەرەکانی بازاڕ لە ئەمریکادا، شتێکی مەحاڵ و نەگونجاو دەبوو.

ئەم لێدوانەی وەزیری گەنجینەی ئەمریکا لە کاتێکدایە، بەگوێرەی راپۆرتێکی نیویۆرک تایمز، ئاستی کاری زیاتر لە 50 کۆمپانیای گەورەی ئەمریکی لە کەرتی نەوت و گازدا، قازانجی گشتیییان لە نێوان مانگەکانی نیسان تا ئەیلول 130 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە. هاوکات لە راپۆرتەکەدا هاتووە قازانجی ئەم ماوەیەی کۆمپانیا نەوتییەکانی ئەمریکا، نزیکەی سێ هێندەی ئەو قازانجەیە هەمان کۆمپانیاکان لە هەمان ماوەی ساڵی 2025 بەدەستیانهێنابوو، کاتێک بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت و رووبەڕووبوونەوەی کاریگەرییە سەرەتاییەکانی شەڕی بازرگانیی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، قازانجیان کەمتر لە 47 ملیار دۆلار بوو. ئەو خەمڵاندنە قازانجی مانگی ئادار، یەکەم مانگی جەنگەکە بوو، لەگەڵ مانگی تشرینی یەکەم لەخۆ ناگرێت.

بەگوێرەی لێکۆڵینەوەیەکی تاقیگەی چارەسەرە کەشوهەواییەکانی زانکۆی براون، ئەمریکییەکان تا ئەم هەفتەیە، لە سەرەتای دەستپێکردنی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە 28ـی شوباتەوە، 147 ملیار دۆلاری زیاتریان بۆ کڕینی بەنزین و گاز خەرج کردووە. ئەمەش بەهای نزیکەی 1,100 دۆلار بۆ هەر خێزانێکی ئەمریکییە.

لە بەرامبەردا، کۆمپانیاکانی پاڵاوتن دەستکەوتی گەورە بەدەستدەهێنن. بەگوێرەی راپۆرتەکەی نیویۆرک تایمز، هەندێک کۆمپانیا زیاتر لە ئەوانی دیکە سوودیان لە جەنگەکە وەرگرتووە، بەتایبەتی کۆمپانیاکانی پاڵاوتنی ئەمریکی، دوای ئەوەی ژێرخانەکانی بەرهەمهێنانی سووتەمەنی بەهۆی کارە سەربازییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رووسیا زیانی گەورەیان بەرکەوت. لەگەڵ کەمبوونەوەی ژمارەی پاڵاوگە بەردەستەکان بۆ وەڵامدانەوەی خواستی جیهانی، جیاوازیی قازانجی ئەو پاڵاوگانەی هێشتا کار دەکەن بەرزبووەوە و ئەمەش داهاتەکەیانی بەهێزکرد.

شەپۆلی قازانجەکان بۆ کۆمپانیاکانی بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکاش درێژبووەوە، چونکە زۆربەیان داهاتی زیاتریان بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخەکان دەستکەوتووە، بەبێ ئەوەی مەترسی یان تێچووی پەیوەندیدار بە کارکردن لە ناوچەکانی ململانێ لە ئەستۆ بگرن. سەرەڕای ئەمەش، قازانجی ئەو کۆمپانیایانە بە گشتی لە خوار ئەو ئاستە مایەوە کە لە ساڵی 2022 تۆمارکرا، کاتێک داگیرکاریی رووسیا بۆ ئۆکرانیا بووە هۆی بەرزبوونەوەیەکی بەرچاو لە نرخی نەوت و گازی سروشتیدا. تێکڕای نرخی نەوتی ئەمریکی لە نێوان مانگەکانی نیسان تا ئەیلولی ئەمساڵ نزیکەی 90 دۆلار بوو بۆ هەر بەرمیلێک، بەراورد بە نزیکەی 100 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک لە هەمان ماوەی ساڵی 2022.

هەینی، هەردوو کۆمپانیای ئێکسۆن مۆبیل و شیفرۆن، کە گەورەترین دوو کۆمپانیای ئەمریکیین لە کەرتی نەوتدا، رایانگەیاند، بەرزترین قازانجی وەرزیی سێیەمیان لە چەند ساڵی رابردوودا بەدەستهێناوە، ئەمەش بەهۆی بەهێزیی چالاکییەکانی پاڵاوتن. نیل هانسن، بەڕێوەبەری دارایی ئێکسۆن، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رۆژنامەکە گوتی: کۆمپانیاکە تێدەگات بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی گوشار دەخاتە سەر خێزان و کۆمپانیاکان، بەڵام دۆخی ئێستای بازاڕ بە زیادکردنی وەبەرهێنان بەخێرایی ناگۆڕدرێت.

هانسن زیاتر گوتی: "ئەمە یەکێکە لەو دۆخ و جۆرانەی کار کە ناتوانیت وەبەرهێنانی تێدا بکەیت بۆ رزگاربوون لەم بارودۆخانە بە شەو و رۆژێک. بڕیارە گرنگەکانی ئەمڕۆ چەند ساڵێک لەمەوبەر دراون."