بحران پیری جمعیت در ایران؛ رشد سالمندی سه برابر میانگین جهانی
کاهش نگرانکنندهی نرخ باروری و تأخیر در اجرای قانون جوانی جمعیت، ایران را در آستانهی بسته شدن پنجرهی جمعیتی قرار داده است
به گزارش کوردستان ٢٤ به نقل از منابع خبری ایران، فاطمه محمدبیگی، رئیس فراکسیون جمعیت و حمایت از خانوادهی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگویی هشدار داد که سرعت پیری جمعیت در ایران سه برابر میانگین جهانی است و کشور در وضعیت بحرانی جمعیتی قرار دارد. وی خواستار تسریع در اجرای کامل قانون جوانی جمعیت شد که از آبان ۱۴۰۰ به تصویب رسیده است.
محمدبیگی با اشاره به اینکه رشد سالمندی در جهان سالانه بین ۰.۱ تا ۰.۳ درصد است، اظهار داشت: «این رقم در ایران به یک درصد رسیده است، در حالی که تعداد زنان در سن باروری از سال ۱۳۹۶ به بعد سالانه ۵ درصد کاهش یافته و نرخ تولد در سال جاری نسبت به سال گذشته ۷ درصد افت کرده است.» وی افزود: «با اجرای قانون جوانی جمعیت، تولد فرزند سوم به بعد افزایش یافته، اما کاهش مادران بارور، مانع از جبران شیب نزولی جمعیت شده است.»
چالشهای اجرای قانون و پیامدهای تأخیر
رئیس فراکسیون جمعیت با انتقاد از کندی اجرای قانون جوانی جمعیت، تأکید کرد که تنها ۳۰ درصد از این قانون تاکنون اجرا شده و ۷۰ درصد باقیمانده نیازمند اقدام فوری است. وی عدم باور به شدت بحران پیری جمعیت را از موانع اصلی دانست و گفت: «ایران در حال حرکت به سمت جامعهای سالمند است و پنجرهی جمعیتی کشور در حال بسته شدن است. این روند حداقل برای یک قرن ادامه خواهد داشت، زیرا اصلاح مسائل جمعیتی به چند نسل زمان نیاز دارد.»
محمدبیگی به سیاستهای اشتباه دهههای گذشته اشاره کرد و افزود: «از سال ۱۳۷۹ که میانگین فرزندان به چهار رسید، بهجای حمایت از رشد جمعیت، سیاستهای کاهش باروری بهصورت غیرکارشناسی دنبال شد. این روند تا سال ۱۳۹۹ ادامه یافت و قانون جوانی جمعیت با تأخیری هفتساله، پس از ابلاغ سیاستهای کلی جمعیت توسط رهبر انقلاب در سال ۱۳۹۳، در سال ۱۴۰۰ تصویب شد.»
پیامدهای بحران جمعیتی
بر اساس گزارشهای رسمی، ایران با کاهش نرخ باروری به زیر سطح جانشینی (۲.۱ فرزند به ازای هر زن) مواجه است. این وضعیت، همراه با افزایش میانگین سنی جمعیت، چالشهایی نظیر کاهش نیروی کار، فشار بر نظام بازنشستگی و افزایش هزینههای بهداشتی را در دهههای آینده به دنبال خواهد داشت. کارشناسان هشدار میدهند که بدون اقدامات فوری، ایران تا سال ۱۴۳۰ به یکی از پیرترین کشورهای منطقه تبدیل خواهد شد.
محمدبیگی با تأکید بر ضرورت اجرای مشوقهای قانون جوانی جمعیت، مانند تسهیلات مالی، حمایتهای شغلی و مسکن برای خانوادههای دارای فرزند، اظهار داشت: «هیچ توجیهی برای تأخیر در اجرای این قانون وجود ندارد. باید با عزم ملی، از بسته شدن پنجرهی جمعیتی جلوگیری کنیم.»
بحران پیری جمعیت، ایران را در موقعیتی حساس قرار داده است. با وجود پیشرفتهای محدود قانون جوانی جمعیت، تأخیر در اجرای کامل آن میتواند آیندهی جمعیتی کشور را به خطر بیندازد. نهادهای مسئول باید با شتاب بیشتری برای اجرای این قانون و حمایت از خانوادهها اقدام کنند تا از تبعات بلندمدت این بحران کاسته شود.