هشدار ناتو: اروپا بدون حمایت آمریکا نیرویی پراکنده و آسیبپذیر است
نگرانی رهبران اروپایی نسبت به کاهش احتمالی حمایتهای نظامی واشنگتن
دبیرکل ناتو با تأکید بر وابستگی متقابل اروپا و ایالات متحده، تفکر دفاع مستقل اروپا را اشتباهی بزرگ خواند؛ همزمان گزارشها از نگرانی رهبران اروپایی نسبت به کاهش احتمالی حمایتهای نظامی واشنگتن حکایت دارد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، هفتهی گذشته در پارلمان اروپا طی سخنانی صریح اظهار داشت: «هرکس تصور کند که اروپا میتواند بدون آمریکا از خود دفاع کند، در اشتباهی بزرگ است؛ ما و ایالات متحده به یکدیگر نیازمندیم.»
روزنامهی تایمز بریتانیا روز شنبه، ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۱ بهمن ۱۴۰۴ )، در گزارشی نوشت که اظهارات مارک روته موجب نگرانی رهبران اروپایی شده است، اما کارشناسان نظامی بر این باورند که آمادگی برای جنگ بدون یاری آمریکا، اکنون به ضرورتی اجتنابناپذیر برای اتحادیهی اروپا تبدیل شده است.
پنتاگون نیز خواهان آن است که اروپا مسئولیت دفاع از خود را بر عهده گیرد. سناریوهای موجود، از کاهش تدریجی نیروهای آمریکایی آغاز میشود و تا احتمال خروج کامل آنها امتداد مییابد؛ بهویژه اگر رئیسجمهور آمریکا سیاستی سختگیرانهتر اتخاذ کند یا اختلاف بزرگی میان طرفین رخ دهد. از همین رو، برخی پایتختهای اروپایی بهصورت محرمانه در حال تدوین طرحی برای بقای ناتو بدون حضور آمریکا هستند.
قدرت در کمیت یا یکپارچگی؟
بر روی کاغذ، اروپا از نظر نظامی قدرتمندتر از روسیه به نظر میرسد؛ چرا که دارای سربازان بیشتر، تانکهای دو برابر و بودجهی دفاعی سه برابر است. اما مشکل اصلی در پراکندگی این نیروها نهفته است. ادوارد استرینگر، فرماندهی نظامی بریتانیایی، در این باره خاطرنشان میکند: «آمریکا تنها ۳۳ نوع سلاح اصلی دارد، در حالی که اروپا دارای ۱۷۴ نوع سلاح متفاوت است؛ اما معضل اصلی تأمین قطعات یدکی و مهمات مورد نیاز برای این تسلیحات است.»
استرینگر میافزاید که مشکل تنها در تعدد هواپیماها و تانکها نیست، بلکه در فقدان ساختار یکپارچهای است که تمام این اجزا را به هم متصل کند. اروپا با کمبود جدی در زمینه مهمات، پهپادها و موشکهای دوربرد مواجه است.
این فرماندهی نظامی به نمونهای از این ناهماهنگی اشاره کرد و گفت: «تابستان گذشته، یک کشتی جنگی آلمانی در دریای سرخ نزدیک بود به اشتباه با دو موشک، یک پهپاد آمریکایی را سرنگون کند، اما خوشبختانه هر دو موشک پیش از برخورد با پهپاد منفجر شدند.»
جنگ کور در فضا و ضعف اطلاعاتی
بزرگترین خلأ اروپا در حوزه تسلیحات الکترونیک و حساس، بهویژه ماهوارهها و سیستمهای اطلاعاتی است. اروپا برای دریافت اطلاعات اطلاعاتی تا ۸۰ درصد به ایالات متحده وابسته است. بدون این اطلاعات، ارتش اروپا «کورکورانه» خواهد جنگید. تجربهی اوکراین نشان داد که محرومیت اروپا از دادههای ماهوارهای آمریکا منجر به ناکارآمدی تسلیحات پیشرفته میشود.
اکنون اروپا تلاش میکند با اقداماتی نظیر سرمایهگذاری آلمان و پروژه «آریان ۶» این خلأ را پر کند، اما برای تحقق آن همچنان به شرکتهای آمریکایی مانند اسپیسایکس وابسته است و توانایی نظارت مستقل آن بسیار محدود است.
پدافند هوایی و چالش اتمی
تخمین زده میشود که اروپا تنها ۵ درصد از سیستمهای پدافند هوایی مورد نیاز برای حفاظت از جبههی شرقی را در اختیار داشته باشد. اگرچه کشورهای اروپایی دارای سیستم پاتریوت هستند، اما برای فرماندهی، کنترل و دفاع در برابر موشکهای بالستیک، بهطور کامل به سیستمهای پدافند هوایی آمریکا وابستهاند.
در بحث هستهای نیز اروپا زیر «چتر اتمی» آمریکا قرار دارد. در صورت خروج آمریکا، زرادخانههای کوچک بریتانیا و فرانسه که تنها برای ویرانی شهرهای دشمن طراحی شدهاند، توانایی انجام حملات تاکتیکی یا بازدارندگی در برابر حملهی اتمی را ندارند. اروپا فاقد سلاحهای هستهای تاکتیکی مانند بمب B61 آمریکاست و نشانهای از ایجاد فرماندهی مشترک هستهای در اروپا دیده نمیشود.
چه کسی تصمیم میگیرد؟
به باور یانا پوگلیرینی، تحلیلگر نظامی، آمریکا ستون فقرات نظم و امنیت اروپاست و بدون آن، رهبری قاره نامشخص خواهد بود. در غیاب آمریکا، تشکیل فرماندهی واحد اروپایی دشوار به نظر میرسد و احتمالاً «ائتلافهای منطقهای» جایگزین آن خواهند شد. کشورهایی نظیر لهستان، فنلاند و کشورهای بالتیک همراه با بریتانیا، ممکن است هستهای قدرتمند با استراتژی دفاعی همهجانبه تشکیل دهند تا هزینهی تهاجم نظامی برای روسیه را افزایش دهند.