سازوکار افتتاح کنسولگری اوکراین در اقلیم کوردستان وارد مراحل پایانی شده است
با گذشت چهار سال از آغاز جنگ گستردهی روسیه و اوکراین، پرسشهای بسیاری دربارهی آیندهی این جنگ، امکان صلح، پیامدهای انسانی و اقتصادی آن، و همچنین روابط کییف با منطقهی خاورمیانه مطرح است. ایوان دووهانیچ، سفیر اوکراین در عراق، در گفتگویی اختصاصی با کوردستان٢٤ به این موضوعات پرداخته و از نگاه کشورش به صلح، امنیت، روابط با عراق و کوردستان، و وضعیت شهروندان اوکراینی در منطقه سخن گفته است.
کوردستان٢٤: پس از چهار سال جنگ، آرزوت امروز اوکراین چیست؟
ایوان دووهانیچ: اوکراین تنها یک چیز میخواهد: صلح. اما نه صرفاً آتشبس یا توقف موقت جنگ، بلکه صلحی واقعی و پایدار که بر پایهی حاکمیت قانون بنا شده باشد، نه حاکمیت زور. ما امیدواریم جهان از این واقعیت خسته نشود که متجاوز باید پاسخگو باشد و قربانی باید مورد حمایت قرار گیرد. چهار سال جنگ ما را نشکسته، بلکه ارادهی ما را فولادینتر کرده و باورمان را عمیقتر ساخته است که اوکراین در نهایت پیروز خواهد شد. زیرا ملتی که برای سرزمین و کرامت خود میجنگد، سرانجام پیروز میشود.
کوردستان٢٤: آیا اوکراین اکنون برای صلح آماده است؟ مهمترین موانع فراروی صلح چیست؟
دووهانیچ: اوکراین از روز نخست آمادهی صلح بود؛ این روسیه بود که جنگ را انتخاب کرد. امروز نیز آمادهی صلح هستیم، اما صلح به ارادهی هر دو طرف نیاز دارد. مانع اصلی روشن است: مسکو هرگز از هدف راهبردی خود، یعنی نابودی اوکراین بهعنوان یک کشور مستقل، عدول نکرده است. تا زمانی که روسیه مذاکرات را صرفاً بهعنوان فرصتی تاکتیکی برای تجدید قوا به کار ببرد، صلح واقعی حاصل نخواهد شد. صلح از پذیرش این واقعیت آغاز میشود که اوکراین وجود دارد، تسلیم نخواهد شد و مرزها با زور تعیین نمیشوند.
کوردستان٢٤: آیا اوکراین برای صلح حاضر است از بخشی از خاک خود صرفنظر کند؟
دووهانیچ: طرح چنین پرسشی از بیرون آسان است، اما برای کسانی که شهرهایشان ویران شده، عزیزانشان کشته شده و خانههایشان اشغال شده، بسیار دردناک است. موضع رسمی اوکراین تغییر نکرده است: ما هیچ اشغالی را به رسمیت نمیشناسیم. در عین حال، رئیسجمهور زلنسکی تأکید کرده که مسیر دیپلماسی بسته نیست، اما هر توافقی باید امنیت اوکراین را تضمین کند؛ بهگونهای که پنج سال دیگر مجبور نباشیم همان هزینه را دوباره بپردازیم. بدون تضمین امنیتی، حتی بهترین توافق هم فقط به معنای به تعویق انداختن جنگ بعدی است.
کوردستان٢٤: اوکراین در این چهار سال چه از دست داده و چه دستاوردی داشته است؟
دووهانیچ: خسارتها بیشمار و جبرانناپذیر است. دهها هزار نفر کشته شدهاند، میلیونها نفر آواره شدهاند، شهرها به ویرانه تبدیل شده و زیرساختها نابود شده است. نسلهایی از کودکی محروم شدهاند. هیچ آماری نمیتواند عمق این فاجعه را نشان دهد.
با این حال، اوکراین دستاوردهایی نیز داشته است. ما یکی از باتجربهترین ارتشهای جهان را ایجاد کردهایم، وحدت ملیای به دست آوردهایم که دههها وجود نداشت، و صنایع دفاعی خود را توسعه دادهایم. مهمتر از همه، احترام جهانی را کسب کردهایم؛ احترامی برای ملتی که از زانو زدن خودداری کرده است.
کوردستان٢٤: مهمترین درسهایی که اوکراین از این جنگ آموخته چیست؟
دووهانیچ: نخست اینکه امنیت را نمیتوان به دیگران واگذار کرد؛ کشوری که تنها به تضمینهای خارجی تکیه کند، در معرض خطر است. دوم، دموکراسی باید بداند چگونه از خود دفاع کند ، با سلاح، با هوشمندی و با اراده. سوم، جنگ اطلاعاتی به اندازهی جنگ موشکی خطرناک است. و شاید مهمتر از همه: کسانی که میدانند برای چه میجنگند، شکست نمیخورند. ما برای حق موجودیت خود میجنگیم و انگیزهای نیرومندتر از این وجود ندارد.
کوردستان٢٤: روابط کنونی اوکراین با کوردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
دووهانیچ: با احترام و گرمایی عمیق. مردم کورد معنای مبارزه برای بقا، هویت و حق تعیین سرنوشت را بهخوبی میدانند. این تجربهی مشترک از رنج و مقاومت، پایهی نزدیکی انسانی ما را شکل میدهد. اربیل به مرکز مهمی برای فعالیتهای تجاری ما تبدیل شده است و کالاهای اوکراینی در بازار کوردستان شناختهشده و مورد استقبال هستند. ما متعهد به توسعهی بیشتر این روابط در چارچوب عراق فدرال و دارای حاکمیت هستیم و اوکراین بدون هیچ شرطی به تمامیت ارضی عراق احترام میگذارد.
کوردستان٢٤: چه زمانی کنسولگری اوکراین در اربیل افتتاح خواهد شد؟
دووهانیچ: افتتاح کنسولگری در اربیل یکی از اولویتهای اوکراین است و قبلاً در سطح دولت اوکراین تصویب شده است. اکنون در حال طی مراحل رسمی با بغداد هستیم. تأخیرها عمدتاً ناشی از روندهای اداری و بوروکراتیک است که زمانبر هستند. امیدوارم با تشکیل دولت جدید عراق، این روند تسریع شود و بهزودی افتخار حضور در مراسم افتتاح کنسولگری کل اوکراین در اربیل را داشته باشم. به نظر میرسد در آستانهی مراحل پایانی این فرآیند قرار داریم.
کوردستان٢٤: حجم کنونی تجارت میان اوکراین و عراق، از جمله اقلیم کوردستان، چقدر است؟
دووهانیچ: همکاری اقتصادی یکی از اولویتهای اصلی سفارت است، زیرا هر دو کشور ظرفیتهای بزرگی دارند که هنوز بهطور کامل استفاده نشده است. پیش از جنگ، در سال ۲۰۲۱، حجم مبادلات دو کشور به حدود ۷۰۰ میلیون دلار رسید. پس از تهاجم گستردهی روسیه در سال ۲۰۲۲، این رقم به ۲۹۳ میلیون دلار کاهش یافت.
با این حال، اقتصاد اوکراین انعطافپذیر و مقاوم است. در سال ۲۰۲۵ حجم تجارت دوجانبه به ۳۹۲٫۸ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۳۰ درصد افزایش نشان میدهد؛ رقمی قابل توجه برای کشوری در حال جنگ.
اقلیم کوردستان بهعنوان شریک تجاری قابل اعتماد و دروازهای اثباتشده برای ورود کالاهای اوکراینی به بازار عراق، نقش مهمی در این روند دارد. مهمترین اقلام صادراتی ما شامل روغن آفتابگردان، محصولات غذایی، شیرینیجات و مواد معدنی است. ما به پیشرفت ادامه میدهیم و معتقدیم بهترینها هنوز در راه است.
کوردستان٢٤: چه تعداد شهروند اوکراینی در عراق و اقلیم کوردستان حضور دارند؟
دووهانیچ: در مجموع حدود هزار شهروند اوکراینی در عراق زندگی میکنند که ۲۱۹ نفر از آنان در اقلیم کوردستان ساکن هستند. سفارت ما با همهی آنان ارتباط مستمر دارد و آمادهی ارائهی خدمات لازم است. در زمان جنگ، همهی شهروندان اوکراینی خارج از کشور تحت توجه و مراقبت ویژهی ما قرار دارند.