فریاد باستانشناسان در بغداد؛ نابودی تمدن بینالنهرین زیر چرخدندههای فساد و بسازبفروشی
عراق، به عنوان گهواره کهنترین تمدن جهان (بینالنهرین)، این روزها با یک بحران فرهنگی و هویتی خاموش دستوپنجه نرم میکند. سرقت سیستماتیک آثار باستانی، مرمتهای ناشیانه که بیشتر به تخریب شباهت دارند و هجوم مافیای زمینخواری به بناهای تاریخی، صدای کارشناسان برجسته این کشور را درآورده است.
"صباح سعدی"، پژوهشگر پیشکسوت میراث فرهنگی و بنیانگذار موزه "ارض الرافدین" در مرکز فرهنگی بغداد، در گفتگویی افشاگرانه با "کوردستان۲۴"، پرده از گزارشهای تکاندهنده در حوزه میراث فرهنگی عراق برداشت.
سعدی، با مقایسه وضعیت عراق با کشورهای همسایه مانند ایران، سوریه و کویت میگوید: با وجود این تاریخ باشکوه، ما عملاً فاقد فرهنگ موزهداری هستیم. به جز موزه ملی عراق (تأسیس ۱۹۶۶) که اکنون به شدت متروکه و رها شده و موزه بغدادی، هیچ موزه استاندارد دیگری در کشور وجود ندارد.
مرمت به سبک تخریب
این باستانشناس عراقی فاش کرد که بودجههای مرمت آثار باستانی، به جای نجات تاریخ، صرف احیای جیب پیمانکاران محلی میشود. او، با اشاره به تخریب اصالت بنای تاریخی "مدرسه مستنصریه" گفت: شرکتهای محلی هیچ تخصص علمی ندارند و بناها را ویرانتر میکنند. ما نیازمند حضور فوری شرکتهای تخصصی از ایتالیا، فرانسه یا آلمان هستیم، اما پروژهها بر اساس رانت و روابط واگذار میشوند.
وقتی برجهای مسکونی، طرح شاهکار "زاها حدید" را بلعیدند
یکی از تکاندهندهترین بخشهای افشاگری صباح سعدی، سرنوشت فرودگاه المثنی (قدیمیترین فرودگاه خاورمیانه - ۱۹۳۲) است. قرار بود طبق توافق رسمی با "زاها حدید"، معمار فقید و نامدار جهانی، این فرودگاه به یک موزه ملی و شاهکار معماری تبدیل شود؛ اما مافیای مسکن و مستغلات این پروژه را بلعید و آن را به مجتمعهای مسکونی تجاری تبدیل کرد؛ سرنوشتی تلخ که گریبانگیر ایستگاه جهانی قطار و ترمینال شمالی بغداد نیز شد.
تاراج هویت عراق در حراجیهای لندن
سعدی، با انتقاد از دولت عراق در بازپسگیری هزاران قطعه باستانی غارتشده پس از سال ۲۰۰۳ گفت: آثار ما در حراجیهای بزرگی مثل "ساتبیز" به قیمتهای نجومی فروخته میشوند. کار به جایی رسیده که یک شیخ کویتی با افتخار آثار باستانی دزدیدهشده عراق را در موزههای شخصی خود در اروپا به نمایش میگذارد. تلختر اینکه مقامات ما حتی یک آمار و ثبت رسمی از آثاری که پیش از سال ۲۰۰۳ در کشور وجود داشت، ندارند.
تهدید تغییرات اقلیمی برای تمدن خشتی
بخش زیادی از تمدن عراق، تمدنی خشتی است. این پژوهشگر هشدار داد که به دلیل بارندگیهای اسیدی، نفوذ رطوبت شدید و عدم عایقسازی و مرمت مداوم، شاهکارهای معماری چوبی بغداد و خانههای تاریخی خشتی در حال ریزش و نابودی کامل هستند.
عقبماندگی ۵۰ ساله از تکنولوژی و هوش مصنوعی
سعدی در پایان با بیان اینکه ۹۰ درصد آثار باستانی عراق هنوز زیر خاک هستند و به دلیل تغییر اتوبوسی وزرا در هر ۴ سال، افراد فاقد تخصص بر مسند کار میآیند، گفت: موزههای دنیا امروز با هوش مصنوعی و واقعیت مجازی تاریخ را زنده میکنند، اما ما ۵۰ سال از تکنولوژی روز دنیا عقب هستیم.
او، همچنین به شدت با خصوصیسازی سایتهای باستانی مخالفت کرد و تحویل آنها به بخش خصوصی را مساوی با "تبدیل تاریخ به حمام عمومی یا مراکز تفریحی بیهویت" دانست.