دهوک به نقشه گردشگری باستانی جهان پیوست
استان دهوک خود را برای رویدادی بزرگ آماده میکند؛ افتتاح یک پارک باستانشناسی بینظیر که نادرترین، قدیمیترین و بزرگترین محوطههای تاریخی جهان را در خود جای داده است. این پروژه کلان که در محافل علمی بینالمللی به عنوان "پارک باستانشناسی جروان-فایده" شناخته میشود، قرار است اواخر ماه اکتبر امسال به روی گردشگران و پژوهشگران بازگشایی شود. اکنون تلاشها برای ثبت این اثر ارزشمند در فهرست میراث جهانی یونسکو جریان دارد.
دهوک رنگین، اینبار راوی تاریخ است؛ روایتی از طولانیترین مسیر انتقال آب پاک، قدیمیترین آبنما (فواره)، بزرگترین سنگنگارهها و کهنترین پل انتقال آب در جهان.
"بیکس بریفکانی"، مدیر اداره باستانشناسی و میراث فرهنگی استان دهوک در گفتگو با کوردستان۲۴ فاش کرد که طولانیترین پروژه انتقال آب جهان باستان به طول ۳۴۰ کیلومتر، در قلب این پارک واقع شده است.
پیشینه این سازه مهندسی به سدههای هفتم و هشتم پیش از میلاد بازمیگردد؛ زمانی که آب رودخانه دجله گلآلود و غیرقابل شرب میشد، آب آشامیدنی پاک از دهوک و از طریق این کانالها به شهر موصل منتقل میگردید.
این پارک به صورت یک موزه فضای باز در مساحتی بالغ بر ۱۳۰ کیلومتر مربع احداث شده و شامل ایستگاههای تاریخی مهمی از جمله "کانال فایده"، "پل جروان" و "منطقه خنس" است. اداره باستانشناسی دهوک سالهاست با همکاری دانشگاه "اودینه" ایتالیا بر روی این پروژه کار میکند و با این حساب، این محوطه به بزرگترین پارک باستانشناسی در سطح اقلیم کوردستان و عراق تبدیل خواهد شد.
بریفکانی در این باره میگوید: برای ثبت یک پارک در یونسکو، باید معیارهای قدمت و نادربودن محوطهها احراز شود. پارک باستانشناسی دهوک واجد تمام این معیارهاست و به همین دلیل در تلاش برای ثبت جهانی آن هستیم.
اکتشافات "فایده"؛ رمزگشایی از آیین آشوریان
کاوشها و پژوهشهای باستانشناسی در منطقه "فایده"، یکی از پایههای اصلی شکلگیری این پارک است. این آثار به دوران امپراتوری آشوری نو، بهویژه دوران پادشاهی "سارگون دوم" (۷۲۱ - ۷۰۵ پیش از میلاد) و پسرش "سنحاریب" تعلق دارد.
تیم مشترک باستانشناسی دهوک و دانشگاه اودینه ایتالیا در سال ۲۰۱۹ و در جریان کاوشهای خود، این کشف بزرگ را اعلام کردند که بازتابی جهانی به همراه داشت.
شاخصترین ویژگی محوطه فایده، وجود یک کانال آبیاری کهن به طول حدود ۱۰ کیلومتر است که بر روی دیوارههای صخرهای آن، بیش از ۱۳ سنگنگاره زنده و بزرگ (به ارتفاع ۲ متر و عرض ۵ متر) کشف شده است.
این تیم باستانشناسی فاش کرده است که در جریان پاکسازی سنگنگارهها، بقایایی از رنگهای باستانی آبی و قرمز بر روی صخرهها یافتهاند؛ امری که ثابت میکند این تابلوهای غولپیکر در گذشته کاملاً رنگارنگ بودهاند. امروزه تیم ایتالیایی با استفاده از فناوری اسکن لیزری سهبعدی تمام سنگنگارهها و کانال را مستندنگاری کرده است تا تاریخ آن از نابودی مصون بماند و به عنوان یک آرشیو دیجیتال حفظ شود.
این سنگنگارهها، "سارگون دوم" پادشاه آشور را در حال نیایش و ادای احترام به خدایان اصلی آشوری (مانند خدای آشور، عشتار، شمش و نبو) نشان میدهند، در حالی که خدایان بر پشت جانوران مقدسی چون شیر، اسب، گاو و گاومیش ایستادهاند.
کوردستان در نقشه جهانی گردشگری
در اقلیم کوردستان بیش از ۶ هزار محوطه باستانشناسی ثبت شده وجود دارد و دولت اقلیم در نظر دارد با بازسازی و توجه بیشتر به این مناطق، گامی بلند در راستای جذب گردشگران خارجی بردارد. انتظار میرود افتتاح این پارک، دهوک را به یکی از قطبهای اصلی "گردشگری فرهنگی" در خاورمیانه تبدیل کرده و فرصتهای شغلی فراوانی را برای جوانان منطقه ایجاد کند.
"کیفی مصطفی"، مدیرکل باستانشناسی اقلیم کوردستان به کوردستان۲۴ گفت: ما در نظر داریم اهمیت بیشتری به محوطههای باستانی بهویژه از منظر گردشگری بدهیم، زیرا میراث فرهنگی محرک اصلی جذب گردشگران است.
وی افزود: فرآیند کاوش و گمانهزنی در تمامی مناطقی که ظن باستانی بودن آنها میرود ادامه دارد. در حال حاضر بیش از ۶ هزار محوطه ثبتشده داریم و چندین مکان نیز در دست مرمت و بازسازی قرار دارند.