توافق عراق و سوریه برای احیای خط لوله راهبردی کرکوک-بانیاس
بغداد و دمشق یادداشت تفاهمی را جهت بازسازی و بهرهبرداری مجدد از خط لوله "حدیثه-بانیاس" با هدف انتقال روزانه ۲ میلیون بشکه نفت و تقویت جایگاه سوریه به عنوان گذرگاه انرژی امضا کردند.
امضای یادداشت تفاهم میان سوریه و عراق برای بازسازی و استفادهی مجدد از خط لولهی "حدیثه-بانیاس" که به خط کرکوک-بانیاس شهرت دارد، بار دیگر موضوع انتقال نفت میان دو کشور را به صدر خبرها بازگرداند. هدف از این توافق، نوسازی خط لولهای است که در صورت بهرهبرداری کامل، توانایی انتقال روزانه ۲ میلیون بشکه نفت را خواهد داشت. این پروژه میتواند فرصتهای اقتصادی سوریه را تقویت کرده و جایگاه این کشور را به عنوان یک گذرگاه راهبردی انرژی در منطقه تثبیت کند.
تاریخچهی خط انتقال نفت میان عراق و سوریه به سال ۱۹۵۲ میلادی (۱۳۳۰ شمسی) بازمیگردد؛ زمانی که انتقال نفت خام عراق از میدانهای کرکوک از طریق خاک سوریه به بندر بانیاس در ساحل دریای مدیترانه آغاز شد. این مسیر از آن زمان به عنوان دروازهای مهم برای صادرات نفت عراق به سمت غرب شناخته میشد.
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد دربارهی توسعهی اقتصادی در خاورمیانه، ساخت خط لوله کرکوک-بانیاس در آوریل ۱۹۵۲ (فروردین ۱۳۳۱) به پایان رسید. این خط لوله به طول ۸۹۵ کیلومتر، در آن زمان ظرفیت انتقالی معادل ۱۳.۵ میلیون تن نفت در سال را داشت. هزینهی ساخت این پروژه در آن دوران حدود ۱۱۵ میلیون دلار برآورد شده بود که شامل احداث ۲۳ مخزن ذخیرهسازی با ظرفیت ۵۷۵ هزار تن و تجهیزات کامل در بندر بانیاس بود. فعالیت این خط لوله در طول دهههای گذشته بارها به دلایل سیاسی و امنیتی متوقف شد و در نهایت طی جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۱ شمسی) به دلیل آسیبهای جدی، بهطور کامل از مدار خارج گشت.
عبدالعظیم مغربل، پژوهشگر امور اقتصادی در گفتگو با خبرگزاری رسمی سوریه اعلام کرد که توافقهای صورتگرفته، مستقیماً با بازسازی و راهاندازی خط لولهی "حدیثه-بانیاس" مرتبط است. وی تأکید کرد که پروژهی کنونی تنها شامل تعمیرات جزئی نیست، بلکه بازسازی زیرساختها و توسعهی تأسیسات جانبی را در بر میگیرد که جزئیات فنی و مالی آن پس از تکمیل مطالعات نهایی مشخص خواهد شد.
در سطح اجرایی، شرکت نفت سوریه یادداشت تفاهمی را با شرکت نفت بصره جهت بازسازی این خط امضا کرده است. همچنین تفاهمنامهی دیگری با یک کنسرسیوم بینالمللی شامل شرکتهای بزرگی نظیر "Chevron"، "UCC Holding" و "TI Capital" منعقد شده است تا مطالعات فنی و مالی را آماده کرده و چارچوبهای اجرایی پروژه را تدوین کنند. طبق اعلام وزارت انرژی سوریه و وزارت امور خارجهی آمریکا، هدف نهایی این است که پس از تکمیل مراحل بازسازی، ظرفیت انتقال نفت خام به حدود ۲ میلیون بشکه در روز برسد.
محمد بشیر، وزیر انرژی سوریه تأکید کرد که این یادداشت تفاهم، گامی راهبردی برای بازگشایی یکی از مهمترین خطوط انتقال نفت در منطقه است و پیونددهندهی منابع انرژی منطقه به دریای مدیترانه خواهد بود. همزمان، وزارت امور خارجهی آمریکا نیز از این پروژه استقبال کرده و بازسازی خط لوله را از اولویتهای مهم زیرساختی با اهمیت راهبردی دوجانبه و منطقهای دانسته است.
روابط میان سوریه و عراق پس از تحولات ۸ دسامبر ۲۰۲۴ (۱۸ آذر ۱۴۰۳) رشد مستمری داشته و همکاریها در حوزههای اقتصادی و انرژی گسترش یافته است. کارشناسان معتقدند سوریه از طریق حق ترانزیت، انبارداری، خدمات بندری و پالایشگاهی، درآمدهای ارزی قابلتوجهی کسب خواهد کرد. با این حال، تحقق کامل این اهداف و تعیین سهم دقیق درآمدها، منوط به نتایج مطالعات فنی و نهایی شدن قراردادهای اجرایی در میدان عمل است.