اسقف سریانی‌ها: کوردستان نباشد پناهگاهی نداریم
رئیس جامعه سریانی‌های ارتدوکس در گفتگو با کوردستان۲۴، الگوی همزیستی مسالمت‌آمیز و امنیت موجود در اقلیم کوردستان را حتی در مقایسه با کشورهای غربی بی‌نظیر خواند. اسقف مور نیقودیموس داوود شرف پس از دیدار با نخستوزیر مسرور بارزانی، با قدردانی از حمایت‌های دولت اقلیم از اقلیت‌ها، کوردستان را تنها پناهگاه امن مسیحیان دانست و نسبت به تبعات خروج نیروهای ائتلاف از عراق هشدار داد.
با مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کوردستان دیدار کردید؛ درباره چه موضوعاتی گفتگو شد؟
ما از دیدار با جناب مسرور بارزانی بسیار خرسند و مفتخر شدیم. این نشست مانند همیشه بسیار پربار بود. ما عادت کرده‌ایم که کاک مسرور همواره با سعه‌صدر به سخنان ما گوش فرا می‌دهد. این گفتگو درباره آخرین تحولات منطقه بود؛ ایشان می‌خواستند اطمینان حاصل کنند که مسیحیان کوردستان تا چه اندازه احساس امنیت می‌کنند و نگاهشان به موضوع همزیستی چگونه است. هر درخواستی که مطرح کردیم، ایشان موافقت کردند.
مسیحیان در اقلیم کوردستان تا چه اندازه احساس امنیت و آرامش می‌کنند؟
این پرسش کمی عجیب است، چرا که ما در وطن خودمان هستیم. کوردستان برای ما غریبه نیست و ما نیز با اقلیم کوردستان بیگانه نیستیم؛ ما در سرزمین مادری و اجدادی خود زندگی می‌کنیم. برای ما و تمامی مؤلفه‌ها و آیین‌های دیگری که روی این خاک مقدس زندگی می‌کنند، مهم‌ترین مسئله برخوردار بودن از امنیت و آرامش کامل است؛ چیزی که بسیاری از مردم منطقه امروز حسرت آن را می‌خورند. خدا را شکر در اقلیم کوردستان در ثبات کامل به سر می‌بریم و این واقعیتی است که اذعان می‌کنم. پس از آوارگی از موصل، بغداد و دیگر مناطق عراق به‌ویژه در دوره اشغال داعش، این خاک پذیرای ما شد و احساس کردیم در میان خانواده و بستگان خود هستیم.
آیا موضوعی در اقلیم کوردستان وجود دارد که موجب نگرانی شما شود؟ آیا درخواست متفاوتی از نخستوزیر داشتید؟
در واقع ما در کوردستان هیچ‌گونه نگرانی نداریم؛ اما از آنجا که این اقلیم بخشی از عراق است، بله، مسائل و رویدادهایی وجود دارد که باعث نگرانی می‌شود و بر شرایط تأثیر می‌گذارد؛ مواردی که روزانه می‌شنویم، مانند جمع‌آوری سلاح‌های گروه‌ها و مبارزه با فساد. اقداماتی که نخستوزیر علی زیدی انجام می‌دهد بسیار شایسته است و ما دعا می‌کنیم در این راه موفق باشد. خروج نیروهای بین‌المللی از عراق نیز ما را نگران کرده است. ما نه موافق آن هستیم و نه مخالف؛ سیاستمداران بهتر می‌توانند آن را تحلیل کنند. اما پرسش این است که چرا اصلاً نیروهای ائتلاف در ابتدا وارد عراق شدند؟ این نیروها به این دلیل آمدند که کشور با هجمه گسترده داعش مواجه شد و به تنهایی توان مقابله نداشت، لذا درخواست کمک کرد. آیا امروز آن تهدید پایان یافته و دیگر چیزی به نام داعش وجود ندارد؟ امیدواریم و دعا می‌کنیم چیزی به نام داعش نمانده باشد، اما به باور من واقعیت این‌گونه نیست. هر گامی باید با ارزیابی دقیق برداشته شود.
آیا از خروج نیروهای ائتلاف دچار ترس و نگرانی شده‌اید؟
بدون شک نگران هستیم. ما منتظر رویدادی غافلگیرانە هستیم، هرچند امیدواریم هیچ سوپرایز تلخی رخ ندهد. اطلاعات ما بیشتر از جناب پرزیدنت مسعود بارزانی نیست که صراحتاً فرمودند نگران هستیم و با خروج نیروهای ائتلاف بین‌المللی احتمال بازگشت داعش وجود دارد. ما توان تحمل شوک دیگری مشابه آنچه در زمان داعش تجربه کردیم را نداریم. ما به لطف ثبات اقلیم کوردستان در آرامش هستیم، اما نمی‌دانیم خروج ائتلاف تا چه حد کارشناسی شده است. امیدواریم همه چیز تحت کنترل باشد، اما اگر از من یا هر شهروند دیگری بپرسید که آیا اطمینان دارید همه‌چیز خوب پیش خواهد رفت، پاسخ «خیر» است.
منظورتان از غافلگیری چیست و چرا نگران بروز خطرات مجدد هستید؟
امیدواریم هیچ غافلگیری رخ ندهد، اما حوادث پیرامون ما را نگران می‌کند؛ هرچند این نگرانی بیش از حد نیست. ما به ارتش، نیروهای پیشمرگه و دستگاه‌های امنیتی اعتماد داریم، اما پرسش این است که اکنون جنگ در آسمان ما در جریان است؛ با این پیشرفت‌های نظامی و موشکی، آیا عراق توانایی حفاظت از زمین و آسمان خود را دارد؟ ما پاسخ این پرسش را نمی‌دانیم و دولت بغداد باید به آن پاسخ دهد.
به چالش‌های منطقه و درگیری‌های ایران و آمریکا اشاره کردید. آیا زمان مناسبی برای خروج نیروهای ائتلاف بود؟
به برآورد من، اکنون زمان مناسبی برای این کار نبود، اما سیاستمداران بهتر می‌دانند. کل منطقه در آتش می‌سوزد و ملتهب است. انسان مشتاق داشتن متحدان قدرتمندی است تا در صورت نیاز به یاری‌اش بشتابند. نیروهای ائتلاف همراه ما بودند و ناگهان دیدیم که خارج شدند. نمی‌دانیم سرنوشت چه خواهد شد و مسئولیت اداره مردم بر دوش سیاستمدارانی است که در برابر خدا پاسخگو خواهند بود.
آیا از سوی دولت عراق تضمینی به اقلیت‌ها داده شده تا بار دیگر با تهدیداتی نظیر داعش مواجه نشوند؟
مدتی پیش نخستوزیر عراق خواستار بازگشت مسیحیان شد. واقعیت این است که ما نمی‌‌خواهیم تنها به عنوان یک اقلیت به ما توجه شود، بلکه می‌خواهیم به تمامی مؤلفه‌ها و مردم عراق اهمیت داده شود. هر آسیبی به کشور یا هر مولفەای وارد شود، بر همه تأثیر می‌گذارد. دولت‌ها در شعار می‌گویند به اقلیت‌ها توجه دارند، اما در عمل تغییر ملموسی ندیده‌ایم و امیدواریم اقدامات عملی مشاهده کنیم.
آیا همچنان خطری متوجه اقلیت‌ها و به‌ویژه مسیحیان در عراق هست؟
در حال حاضر خطر مستقیمی نیست و امیدواریم این وضعیت پایدار بماند، اما خدا نکرده اگر اتفاقی بیفتد، اقلیت‌ها بیشترین آسیب را می‌بینند؛ در راس آن‌ها مسیحیان و ایزدی‌ها. ما جمعیت زیادی را از دست دادیم و آمار ما از ۱.۵ میلیون نفر به حدود ۳۰۰ هزار نفر کاهش یافته است. ما تلاش می‌کنیم در سرزمین اجدادی خود بمانیم و امیدواریم دستانی برای حمایت در این راه دراز شود.
چه کسانی باید برای ماندن به شما کمک کنند؟ دولت اقلیم، دولت فدرال یا نیروهای خارجی؟
هر شخص یا طرفی که بتواند کمک کند، به آن نیاز داریم. دولت اقلیم کوردستان هیچ کوتاهی و کم‌کاری در قبال ما نداشته است و امیدواریم دولت بغداد نیز همین مسیر اقلیم را در پیش بگیرد. واقعیت این است که کمتر کسی به فکر ماست، اما شکرگزاریم که در اقلیم کوردستان حضور داریم.
آیا خروج نیروهای ائتلاف مانعی برای بازگشت مردم به مناطقشان، به‌ویژه مسیحیان دشت نینوا ایجاد می‌کند؟
به‌طور غیرمستقیم بله، چرا که حضور آن نیروها نوعی دلگرمی و احساس امنیت ایجاد می‌کرد.
اشاره کردید مسیحیان متحمل خسارات سنگینی شده‌اند؛ آیا دولت بغداد خسارات شما را جبران کرده است؟
خیر. حدود ۱۰ سال از یورش داعش می‌‌گذرد و در این مدت تنها یک کلیسای ما مرمت شده که آن هم با کمک سازمان‌های خارجی بوده است. اکنون استاندار نینوا تلاش می‌کند برای بازسازی یک کلیسای دیگر به ما کمک کند؛ این در حالی است که ۷ کلیسای ما به کلی ویران شده‌اند.
ارزیابی شما از اقدامات علی زیدی در مبارزه با فساد و خلع سلاح چیست؟
نمی‌توان درباره کسی که تنها چند ماه است مسئولیت گرفته قضاوت کرد و باید منتظر نتایج عملی بود. تا کنون نشان داده که اراده این کار را دارد و ما برای موفقیتش دعا می‌کنیم. هنوز اقدام ملموسی ندیده‌ایم، اما امیدواریم در آینده شاهد آن باشیم.
اگر این وعده‌ها محقق شود، امنیت و ثبات به عراق بازمی‌گردد؟
صددرصد. اگر سلاح‌های خارج از کنترل قانون جمع‌آوری شده و به فساد پایان داده شود، عراق کشوری ثروتمند و بابرکت است و به‌سرعت به دوران اوج خود بازمی‌گردد. البته بدون اقدام عملی، اوضاع بدتر خواهد شد.
اگر سه پیام برای اربیل، بغداد و واشنگتن داشته باشید، چه خواهید گفت؟
به اربیل: به تلاش‌های خود ادامه دهید تا امنیت و ثبات پایدار بماند. در دیدار با نخستوزیر مسرور بارزانی گفتم ما همواره برای حفظ امنیت اقلیم کوردستان دعا می‌کنیم، زیرا جای دیگری برای رفتن نداریم. اگر اتفاقی برای کوردستان بیفتد، پناهگاهی نخواهیم داشت.
به بغداد: شما سر دو راهی هستید؛ یا کشوری مقتدر می‌سازید یا نابود می‌شوید. سلاح غیرمجاز و فساد بقایی ندارد. اگر با این دو پدیده مبارزه کنید، حکمرانی پایداری خواهید داشت.
به آمریکا و غرب: همان‌گونه که از حقوق بشر سخن می‌گویید، به مردم خاورمیانه نیز بر اساس اصول حقوق بشر بنگرید، نه صرفاً از زاویه منافع. به تحقق عدالت و برابری در این منطقه کمک کنید.
ارزیابی شما از الگوی همزیستی در کوردستان چیست؟
همزیستی و کرامتی که انسان در کوردستان دارد بی‌نظیر است و حتی در کشورهای غربی نیز یافت نمی‌شود. من هرگز ندیده‌ام در غرب دولتی کلیسا بسازد، اما در اینجا دولت اقلیم کوردستان برای ما، کلدانی‌ها، آشوری‌ها و ارامنه کلیسا ساخته است. این الگوی همزیستی حسرت بسیاری از مردم جهان است.