پیشنهاد ایتالیایی‌ها برای ساخت موزه‌ای روباز در اربیل
دانشگاه میلان ایتالیا پیشنهاد ساخت یک موزه روباز بر روی تپه باستانی «قالینج‌آقا» و احداث یک ساختمان ویژه گردشگری برای این محوطه باستانی را به طرف‌های ذی‌ربط در دولت اقلیم کوردستان ارائه داد.
تیم دانشگاه میلان سال‌هاست که در اقلیم کوردستان به تحقیقات باستان‌شناسی، به‌ویژه در زمینه سفالگری و بقایای کورە در اربیل و اطراف آن مشغول است.
امروز (دوشنبه، ۱۹ اکتبر)، پروفسور لوکا، نماینده دانشگاه میلانی ایتالیا، با آواره کویخا علی، مدیرکل باستان‌شناسی و میراث فرهنگی اقلیم کوردستان دیدار کرد. در این نشست، پیشنهاد ایجاد موزه روباز و تأسیسات گردشگری ویژه برای تپه قالینج‌آقا مطرح شد.
مدیرکل باستان‌شناسی و میراث فرهنگی ضمن تقدیر و تشکر از خدمات دانشگاه مذکور در بخش باستان‌شناسی و میراث فرهنگی اقلیم کوردستان، از این ایده‌ها استقبال کرد و اجرای پروژه موزه روباز را اقدامی درست در راستای توسعه باستان‌شناسی و گردشگری دانست.
تپه «قالینج‌آقا»
تپه باستانی «قالینج‌آقا» (به کوردی: گردی قالنج ئاغا) یکی از ارزشمندترین و کلیدی‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی در داخل شهر اربیل، پایتخت اقلیم کوردستان است. این محوطه باستانی که در فاصله کوتاهی از جنوب ارگ تاریخی اربیل قرار دارد، گواهی زنده بر قدمت دیرینه زیست شهری و تمدن پیشاتاریخی در این منطقه از خاورمیانه است.
پیشینه تاریخی و قدمت تمدنی
بر اساس کاوش‌ها و داده‌های باستان‌شناسی، لایه‌های استقراری در گردی قالینج‌آقا به دوره مس‌وسنگ؛ یعنی هزاره‌های پنجم و چهارم پیش از میلاد (حدود ۶۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش) بازمی‌گردد. زیست‌بشر در این تپه عمدتاً معطوف به دو دوره مهم تمدنی شامل دوره عبید و دوره اوروک است. این کشفیات اثبات می‌کنند که اربیل نه تنها در دوران امپراتوری‌های آشور و بابِل، بلکه هزاران سال پیش از آن نیز کانون اصلی کشاورزی، صنعتگری و زندگی اجتماعی در بین‌النهرین شمالی بوده است.
یافته‌های کلیدی و اهمیت باستان‌شناسی
طی عملیات‌های مختلف کاوش توسط تیم‌های باستان‌شناسی، آثار و ساختارهای ارزشمندی از این تپه به دست آمده است که ابعاد تازه‌ای از زندگی ساکنان کهن این سرزمین را روشن می‌سازد:
معماری شهری و مسکونی: بقایای خانه‌ها و بناهای ساخته‌شده از خشت خام با نقشه‌های منظم که نشان‌دهنده شکل‌گیری نخستین الگوهای ساخت‌وساز و زندگی پیوسته جمعی است.
صنعت سفالگری: سفالینه‌های نخودی و نقش‌دار مربوط به فرهنگ عبید و همچنین کاسه‌های ویژه دوره اوروک، که حاکی از رونق مبادلات تجاری و ارتباط فرهنگی با جنوب بین‌النهرین است.
ساختارهای تدفین و ابزارها: کشف گورهای باستانی به همراه هدایای تدفینی، ابزارهای سنگی، استخوانی و زیورآلات اولیه که سبک زندگی، باورها و سطح فن‌آوری ساکنان آن عصر را بازگو می‌کند.
تپە قالینج‌آقا فراتر از یک تپه باستانی ساده، بخشی از شناسنامه تاریخی اربیل و میراث جهانی بین‌النهرین است. توسعه سریع شهری و ساخت‌وسازهای مدرن در اطراف این محوطه، اهمیت حفاظت اصولی، ادامه کاوش‌های علمی و تبدیل آن به یک سایت‌موزه پژوهشی را بیش از پیش ضروری ساخته است تا این نگین باستانی برای نسل‌های آینده حفظ شود.