ŞAŞIRTICI - İnsan eskiden böyle değilmiş

HABER MERKEZİ

Arkeologların bulguları, And Dağları’nın yükseklerinde yaşayan İnka öncesi topluma ışık tutuyor. Bugün yaygın olduğu şekliyle sosyal hiyerarşi yapısının olmadığı bu toplum, merkezileşmemiş sosyal ağlar ve güç paylaşımı üzerine kurulmuştu.

Birkaç bin insana kadar genişlemiş, Borgatta olarak bilinen yerleşim, bugünkü Arjantin toprakları üzerinde 10’uncu Yüzyıl’da kuruldu. 1400’lü yılların ortalarında İnkalar bölgenin hakimiyetini ele geçirdiğinde ise terkedildi.

Cambridge Üniversitesi’nden arkeolog Elizabeth DeMarrais ve ekibi, bir süredir arkeolojik kalıntılar üzerinde çalışıyor.

Kazı alanının genişliği sebebiyle, DeMarrais yoksul halk kadar, liderler ve elitlere dair de kanıt bulmayı bekliyordu. Ne var ki, açığa çıkan arkeolojik buluntular arasında sosyal farklılaşmaya dair olanlar önemsiz miktardaydı.

“Tüm nesnelerin toplumu temsil eden bir liderde birikmesi yerine, kişisel bağlantılar kurmak amacıyla nesneler hediye olarak veriliyordu” diyen Elizabeth DeMarrais, toplumun bir “heterarşi”(eşitlikçi düzen) olduğunu, merkezileşmemiş ağlardan ve güç paylaşımından oluştuğunu söylüyor.

Elizabeth DeMarrais, şunları kaydetti:

“Heterarşi, 1940’larda insan beyninin yapısını anlamak üzere geliştirilmiş bir tanımdı. Beyin düzenli ama hiyerarşik olmayan bir sistem olarak tanımlanmıştı.

Bu kavram, toplumda farklı bireylerin din, ticaret, politika gibi anahtar faaliyetlerde öncelik kazanmış olsa da güç ilişkilerinde hiyerarşik yönetimi engelleyen tarzda bir akışkanlığın olduğu yapıyı ifade eder. Bunu bir konfederasyon biçimi olarak düşünebiliriz.” (Kaynak: Times, Arkeofili)