Dünyanın her yerinden tüccarların uğrak yeri

HABER MERKEZİ

Sri Lanka’daki bin 500 yıllık bir ticaret limanında bulunan tohumlar, Roma İmparatorluğu da dahil olmak üzere dünyanın her yerinden tüccarların buraya geldiğini gösteriyor.

Bin 500 yıl önce Kuzeybatı Sri Lanka’da bir koy ile iç içe geçen Mantai; tüccarların, dönemin en değerli mallarını işlemiş olduğu hareketli bir limandı.

Mantai, Hint Okyanusu’nu kesen ve Asya, Afrika, Avrupa ve Orta Doğu’nun uzak köşelerini birbirine bağlayan eski ticaret ağlarında bir merkezdi.

Liman kasabası o dönemde M.Ö. 200 ve M.S. 850 arasında gelişti. Bu zaman boyunca Endonezya karanfili ve Hint biberlerini Ortadoğu ve Roma mutfaklarına sokan baharat ticareti için bir bağ oluşturdu.

Ancak antik dünyada oldukça önemli olan bir sit alanı için; Mantai’de çalışmak arkeologlar için zordu.

1980’lerin başındaki kazılardan sonra, buradaki araştırmalar, Sri Lanka İç Savaşı yüzünden 1984’te durduruldu.

Durham Üniversitesi’nde Güney Asya’yı inceleyen bir arkeolog olan Robin Coningham, “Mantai sıkı bir şekilde kırmızı bölgedeydi” dedi. Ancak çatışmalar 2009’da sona erdikten sonra, Sri Lanka Arkeoloji Bölümü tarafından yönetilen bir ekip kazılara devam etmeye geri döndü.

Arkeobotanist Eleanor Kingwell-Banham, burada kazılan topraktan elenmiş bitki kalıntılarını incelemek için araştırma ekibine katıldı.

Eleanor, yerel olarak yetiştirilen bol sayıda pirinç taneleri, ayrıca daha egzotik olan M.S. 600-700’e dayanan kömürleşmiş karabiber ve M.S. 900-1100’e dayanan karanfiller buldu.

Ekibin belirttiğine göre bu buluşlar olağanüstü derecede nadirdi çünkü eski insanlar baharatlarına çok dikkat ediyordu. Kingwell-Banham, “Çünkü baharatlar onlar için çok değerliydi, geçmişte insanlar onları kaybetmemek veya yakmamak için çok dikkat ederdi. Bu şeyler altından daha değerliydi” ifadelerini kullandı.

Özellikle de karanfil, yetiştiği Endonezya Maluku Adaları’ndan, yaklaşık 7 bin kilometre uzaklıktan bir yolculuk yapmış olmalıydı.

Sri Lanka’nın ıslak ve tropik ikliminde bu mahsullerin ikisi de yetişemezdi. Bu yüzden bunların muhtemelen Arabistan veya Roma dünyasından ithal edilmesi gerekiyordu. Kingwell-Banham, ekibinin nerede yetiştirildiklerini belirlemek için bitkiler tarafından emilen kimyasal izotopları incelediğini söylüyor.

Ancak kesin kökeni ne olursa olsun, pirinç ve buğdayın bir arada bulunması, hem yerel hem de yabancı gıdaların yenildiği Mantai’nin “kozmopolit mutfağının” kanıtını oluşturuyor.

Coningham, Mantai’deki buğday ve üzümlerin, tamamen yeni ve Güney Asya’dan Roma dünyasına taşınan mallara ve diğer yönde giden mallara dikkat çektiğini söylüyor.

Mantai’de yaşayan Roma tüccarları, kendi ülkelerinin gıdalarını ithal edip pişiriyor muydu? Eski Hint Okyanusu ticaret ağlarını inceleyen bir tarihçi olan Matthew Cobb “Bu kesinlikle bir olasılık” diyor. (Kaynak: Sciencemag, Arkeofili)