Bilinen en eski usturlap bulundu

HABER MERKEZİ

1503 yılına ait nadir bir navigasyon aleti, en eski denizci usturlabı olarak Guinness Dünya Rekorlarına kaydedildi.

Usturlap, 1496 ila 1501 yılları arasında tarihleniyor ve 1503 yılında günümüzde Umman’ın Al-Ḥallānīyah adasının sahiline yakın bir yerde batan bir gemi ile dibe gömülmüş durumda.

Bulgu, şimdiye kadar bilinen 104 tarihi usturlaptan biri.

2017 yılında usturlabın ilk analizinden sonra açıklama yapan denizbilimci David Mearns, “Çok nadir ve tarihsel olarak önemli bir şey bulmak büyük bir ayrıcalık” diyerek, “Gördüğümüz hiçbir şey gibi değildi” ifadelerini kullandı.

BİR DENİZ FELAKETİ

Usturlaplar, denizcilerin güneşin veya yıldızların yüksekliğini ölçmek için kullandıkları ve gemilerin enlemlerini hesaplamalarını sağlayan dairesel cihazlardır.

Guinness Dünya Rekorlarına henüz yeni girmiş olan bu cihaz, 2014 yılında Umman Denizi’nde bir kum tabakası altında keşfedildi.

Usturlap, ünlü kaşif Vasco da Gama’nın amcası olan Vicente Sodré adlı bir Portekizli komutanın komutasındaki bir gemiyle batmıştı.

Usturlap, enkaz bölgesine yakın doğal bir yüzeyde kumun 40 santimetre altında bulundu. Çapı 17,5 santimetreydi ve Portekiz Arması ve dünyadaki gök cisimlerinin konumunun bir temsili olan küre ile süslenmişti. Bu küre ortak bir Portekiz amblemiydi ve hala ülkenin bayrağının bir parçası.

Usturlap yapımında kullanılan metal, az miktarda çinko, kalay ve kurşun içeren, çoğunlukla bakırdan yapılan bir alaşımdı.

Yıllarca tuzlu su ve gelgitlerin verdiği hasar, usturlap üzerindeki diğer işaretlerin çoğunu silmişti. Artık çıplak gözle görülemeyen şeyleri ortaya çıkarmak için araştırmacılar, diskteki en küçük oyukları bile tespit etmek için lazer taramasını kullandı. Sonuçlar, diskin sağ üst kısmında, navigasyon cihazının güneş veya yıldızların açısını ölçmesini sağlayan 18 ölçek işaretini ortaya çıkardı.

Bir usturlabın ilk kaydedilen kullanımı, 1481’de Portekizli bir kâşif tarafından yapılan bir keşif gezisindeydi, ancak en eski versiyonları muhtemelen ahşaptı ve yüzlerce yıl boyunca hayatta kalamamıştı.

1498 yılına ait geminin zili ve enkaz bölgesinde bulunan sikke tarihlerinin tümü de bu tarih aralığını destekliyor.

Geminin zili de şimdiye kadar keşfedilmiş en eski gemi zili olarak rekorlara kaydedilecek. (Kaynak: Live Science, Arkeofili)