Ortadoğu’da ilk kadın hakları savunucusu: Encum Yamulki

Mahir Yüksel / DİYARBAKIR

Kürt toplumunda kadınlar ulusal ve toplumsal meselelerde önemli roller oynamış ve tarihte önemli kişiler arasında yerlerini almışlar. Bu Kürt kadınlarından birisi de ulusal hareketler içinde yer almış kadın hakları savunucusu Encum Yamulki.

Araştırmacı-yazar Kerem Serhedi, Encum Yamulki’nin çalışmaları hakkında bir kitap hazırlamış. Kerem Serhedi’ye göre Encum Yamulki, Ortadoğu'daki genel durumun aksine, Kürt kadınlarının güç ve söz sahibi olmaya devam ettiğinin bir göstergesi.

K24’konuşan Serhedi, “Tarihte Kürt kadınlarının rolü diğer milletlerden farklı. Örnek olarak Araplar kız çocuklarını diri diri toprağa gömerken Kürtlerde kadın emirler vardı. Selahaddin Eyyubi’nin kız kardeşi buna örnektir” diyor.

Kitaba göre, 1919 yılında İstanbul’da Encum Yamulki öncülüğünde Kürt Kadınları Teali Cemiyeti kuruldu. Cemiyette Kürt kadınlarının hak ve özgürlüklerine ilişkin çalışmalar yapıldı. Kitabın yazarı, Encum Yamulki’nin Kürt tarihinde bir sembol olduğunu söylüyor.

Kerem Serhedi, “Ortadoğu’da kadın haklarından ve özgürlüklerinden bahseden ilk kişi Encum Yamulki’dir. Kürt Kadınları Teali Cemiyeti’ni kurdu. Kürt tarihinde Encum Yamulki’nin rolü önemli” diye belirtiyor.

Encum Yamulki, 1895 yılında Mustafa Yamulki Paşa’nın kızı olarak Süleymaniye’de dünyaya geldi. Paşa, yurtsever bir aileden geldiği için Kürt halkının ulusal haklarına sahip çıkmayı yaşam amacı haline getirmişti.

Encum Yamulki, 1970 yılında Paris’te yaşamını yitirdi ve Bağdat’ta defnedildi.