Başkan Barzani: Irak devleti ortaklık esasına göre kuruldu

Başkan Mesud Barzani, "Hata yapmak çok normaldir, ancak hatanı devam ettirmek suçtur. Kendini tüm eklemlere dayatma politikası ne Irak'ta ne de Orta Doğu'nun başka hiçbir ülkesinde başarılı olamadı." dedi.

Duhok Kürdistan Amerikan Üniversitesi tarafından bu yıl altıncısı organize edilen Orta Doğu Barış ve Güvenlik Forumu (MEPS2025) 18 Kasım 2025 Salı günü Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani’nin açılış konuşmasıyla başladı.

Açılış konuşmasının ardından kürsüye çıkan Başkan Barzani, MEPS2025’in hassas bir dönemde düzenlendiğinin altını çizerek, forum kapsamında araştırmaların olumlu sonuçlar doğurması ve hedeflerine ulaşmasını temenni etti. 

“Orta Doğu’da tehlikeli krizler” yaşandığını ve MEPS gibi forumların söz konusu krizlere çözüm bulmasını umut eden Başkan Barzani, “Bazı olaylar değişim ve tarih yaratır.” dedi. 

Orta Doğu milletlerinin sorunun nerede olduğunu bulmak için ciddi bir şekilde düşünmesi gerektiğini savunan Başkan Barzani, “Birlikte yaşayıp anlaşamıyor olmamız hiç doğru değil. Eğer sorunları tespit edersek, niyet ve iradeye sahip olursak, çözümler çok daha kolay olacaktır.” ifadelerini kullandı. 

I. Dünya Savaşı'ndan sonra hayata geçirilen Sykes-Picot Antlaşması’nın bölgede büyük değişikliklere yol açtığını ancak söz konusu anlaşma sonucu ortaya çıkan sistemin bölgeye istikrar getirmediğini vurgulayan Başkan Barzani, sözlerini şu şekilde sürdürdü: 

“Hata yapmak çok normaldir, ancak hatanı devam ettirmek suçtur. Kendini tüm eklemlere dayatma politikası ne Irak'ta ne de Orta Doğu'nun başka hiçbir ülkesinde başarılı olamadı. Gelecek neslin mutlu ve güzel bir hayata ihtiyacı var. Dolayısıyla mevcut sorunları gelecek nesillere bırakmamalıyız.”

Irak devletinin kuruluşu

Irak devletinin ortaklık temelinde kurulduğuna işaret eden Başkan Barzani, “Irak devleti, I. Dünya Savaşı'ndan sonra ortaklık temelinde kuruldu. 14 Temmuz 1958 devriminden sonra, Kürtler ve Arapların bu Irak’ı paylaştığını belirten bir madde yeniden yazıldı. Bu, Irak'a yeni bir güç verdi ve çok güzel günler gelip barışçıl bir ortam yaratıldı. Ancak bu da baş tutmadı, 11 Mart'ta devrimci liderlik ile Irak Hükümeti arasında bir anlaşmaya varıldı, ancak bu da başarısızlıkla sonuçlandı.” diye konuştu. 

“Devrimci liderlik, barışçıl bir çözüm için hiçbir fırsatı kaçırmadı.” diyen Başkan Barzani, “Kürtler olarak barıştan yana olduğumuzu kanıtladık. Başımıza gelenleri unutmayacağız ama intikam da almayacağız. Çünkü Araplarla ve toplumlarla kardeşliğimizin, hükümetin sorunlarından ve işlediği suçlardan çok daha yüce olduğunu çok iyi biliyoruz.” dedi. 

Başkan Barzani, “Hükümetle yaşanan sıkıntılar başka, milletin kardeşliği, dostluğu, birliği başkadır.” sözünün ardından konuşmasını şöyle sürdürdü: 

“2005 yılında Irak için temel bir anayasa taslağı hazırlandı. O zaman bile eksiklikler olduğunu biliyorduk, ancak önceki anayasayla, etrafımızdaki anayasalarla karşılaştırdığımızda çok ileri bir anayasa olduğunu görüyoruz. Anayasa tamamlandığı gün Erbil'e geri döndüm ve dedim ki, bu anayasa istediğimiz her şeyi içermiyor ama anayasada gurur duymamız gereken çok şey var. Anayasa, Irak'ı yeni bir aşamaya taşıdı. Kürdistan Bölgesi ile federal hükümet arasındaki ilişkileri yeniden düzenledi. Anayasa'nın şu anda ve gelecekte desteklediğimiz hükümleri var. Aslında, kendimize tüm bu sorunların Kürtlerin mi yoksa hükümetin mi suçu olduğunu sormalıyız. Hiçbir partiyi suçlamıyorum ama iktidardaki, yetenek ve kudret sahibi parti kesinlikle daha fazla suçludur. Hepimiz çok acı çektik, çok kan döküldü. 2003'te gelen fırsat hala orada ve kaçırmamalıyız.”

Şuanda var olan anayasaya bağlılıklarını yineleyen Başkan Barzani, “Birkaç gün önce yapılan seçimlerin, aramızda bir daha sorun yaşanmaması için bizim doğru yola girmemizin ve Irak'taki siyasi sürecin doğru yola girmesinin önünü açmasını umuyoruz.” diye konuştu. 

Barış süreci

Türkiye’deki barış sürecine de değinen Başkan Barzani, “Türkiye'de başlatılan barış sürecinden duyduğum memnuniyeti ifade etmek istiyorum. Sürece sıcak bir destek verdik ve vermeye devam edeceğiz. Herkesin yararına olacak hedefe ulaşmasını umuyoruz.” ifadelerini kullandı. 

Suriye

Suriye için “altın bir fırsat” oluştuğunu vurgulayan Başkan Barzani, “Suriye'deki Kürtler ile diğer tüm toplumların, kendi aralarında ve mevcut hükümetle barışçıl ve demokratik bir şekilde anlaşarak var olan sorunları çözmelerini ayrıca herkesin birlikte mutlu bir şekilde yaşayabileceği bir mutabakata varmalarını umuyoruz.” sözlerini sarf etti. 

11 Kasım Irak Parlamento seçimleri 

Irak’ta 11 Kasım’da yapılan altıncı dönem Parlamento seçimlerini “önemli” olarak nitelendiren Başkan Barzani, seçimlerin başarısından ötürü tüm Irak halkını kutladı. 

Söz konusu seçimlerin önceki seçimlere kıyasla teknik açıdan oldukça başarılı ve farklı olduğunu belirten Başkan Barzani, “Bilginiz olsun, önceki seçimlerde oy kullanıp kullanmamak konusunda bana verilen son fırsatta oy kullanmaya gitmiştim, çünkü oylama sistemi çok karmaşıktı. Ama bu sefer ilk oy kullananlardan biriydim. Bu sefer tüm prosedürler bir dakikada tamamlandı. Teknik olarak oldukça iyiydi ve şükürler olsun ki ne güneyde ne de başka bir yerde o güzel havayı bozacak bir sorun görmedim.” ifadelerini kullandı. 

Başkan Barzani, seçimlerin barışçıl ortamda tamamlanmasının, hem federal hükümet, hem Irak halkı, hem de Kürdistan Bölgesi Hükümeti açısından takdire şayan bir durum olduğunu kaydederek, seçimlerin başarısının önümüzdeki dönemde ciddi adımlar atılması konusunda teşvik edici unsur olmasının önemli olduğunun altını çizdi. 

Hukukun üstünlüğüne işaret eden Başkan Barzani, “Devleti kurumlar devleti haline getirmek için hep birlikte çalışmalıyız. Devlet artık devletin içinde bir engel olmamalı ve sorun yaratmamalı. Hukukun üstünlüğü sağlanmalı. Her vatandaş haklarını ve görevlerini bilmeli ve Irak genelinde hizmetlere daha fazla odaklanılmalıdır.” dedi.

Halkın sloganlardan bıktığını artık hizmet görmek istediğini dile getiren Başkan Barzani, tüm tarafların insanların yaşam standartlarını iyileştirmeye odaklanmasını temenni ederek, “bunun iyi sonuçlar doğuracağı” görüşünü paylaştı.

Irak Parlamento seçimleri sonrası atılması gereken adımlar olduğunu vurgulayan Başkan Barzani, Seçim Yasasının değiştirilmesi, Anayasanın 65. maddesi gereğince Federal Konseyin kurulması için çalışmalar yapılması ve Anayasanın 92. ve 93. maddeleri uyarınca federal bir mahkeme kurulması gerektiğini ifade etti.

Başkan Barzani, “140. Madde uygulanmalı ve daha fazla geciktirilmemeli. Petrol ve Gaz Yasası Anayasaya uygun olarak çıkarılmalıdır. Bu, Kürdistan Bölgesi ile Bağdat arasındaki çatışmanın temel nedenlerinden biridir.” açıklamasını yaptı.

Kürdistan Bölgesi yeni kabinesinin kurulma çalışmaları 

Kürdistan Bölgesi’ndeki seçimlerin üzerinden bir yıldan fazla süre geçmesine rağmen hükümetin kurulmadığını anımsatan Başkan Barzani, “Seçim sonuçları açıklanır açıklanmaz, milletvekili çıkarmış tüm partileri gelip geniş tabanlı bir hükümet kurmaya çağırdık. Ama bunu yapmadılar. Federal seçimlerin teşvik edici olmasını umuyorum. Bu platformdan bir kez daha tüm Kürt partilerini gelip Kürdistan Bölgesi Hükümetini kurmaya çağırıyorum.” dedi. 

Her iki tarafın ağırlığının korunması açısından federal hükümet ile Kürdistan Bölgesi Hükümetinin eş zamanlı olarak kurulmasını temenni eden Başkan Barzani, ülkedeki siyasi durumun Irak Parlamento seçimlerinden önceki durumla aynı olmadığının altını çizerek, tüm tarafların seçim sonuçları çerçevesinde haklarını alacağını söyledi.

“DAİŞ tehdidi hala devam ediyor” 

Irak dahil Orta Doğu’yu tehdit eden faktörlere değinen Başkan Barzani, “Bir diğer önemli konu ise Irak ve bölgenin karşı karşıya olduğu tehditlerdir. Şimdiye kadarki en büyük tehdit, henüz bitmemiş olan yıldırma meselesidir. DAİŞ olgusu tehlikeli bir olgudur ve bunun farkında olmamamız gerekir. Fırsat bulduklarında DAİŞ’in kendini yenilemesi uzun sürmeyecek.” değerlendirmesinde bulundu. 

Tüm tarafların DAİŞ’e karşı birlik olması gerektiğinin altını çizen Başkan Barzani, “Yurt dışındaki dostlarımızın da yardım ve desteğine ihtiyacımız var. Nasıl olacağını ise bu ilişkiyi düzenleyecek olan devletler arası anlaşmalar belirleyecek.” dedi.

Terör örgütü DAİŞ tehdidinin ortadan kalktığını düşünmenin “kendini kandırmak” olacağını söyleyen Başkan Barzani, “DAİŞ varlığını sürdürüyor ve yurt dışındaki dostlarımızın yardımına ihtiyacımız var.” ifadesini kullandı.

Uyuşturucuyla mücadele 

Kürdistan’dan Basra’ya kadar çok sayıda gencin uyuşturucu tuzağına düştüğünü belirten Başkan Barzani, ülkedeki uyuşturucu ağının çökertilmesi için güvenlik güçlerinin ve ilgili kurumların çok ciddi çalışmalar yapması gerektiğini söyledi. 

Kurulacak Kürdistan ve Irak hükümetlerinin ciddi tehditlerden biri olan uyuşturucuya karşı tam bir koordinasyon içerisinde çalışmasının önemine işaret eden Başkan Barzani, etnik ve mezhepsel çatışmaların da ülkeye zarar verdiğini bildirdi. 

Başkan Barzani, “Dünya genelindeki durum tam bir kriz, ancak en tehlikeli krizler bölgemizde, Orta Doğu'da yaşanıyor. Her türlü krizin barış ve diyalog yoluyla çözülmesini umuyoruz. Irak'la ilişkilerimizde, Irak'ın bu çatışmalara karışmamasını, Irak halkının korunmasını ve Irak'ın yabancı güçlerin çatışma alanı haline gelmemesini umuyoruz.” dedi. 

Bir arada yaşama konusuna da değinen Başkan Barzani, “Vurgulamak istediğim son nokta, bir arada yaşama meselesi. Kürdistan, bu kültürün Irak genelinde çok daha güçlü ve köklü olmasından gurur duyuyor. Tüm tarafların geri dönmesini ve böylece bir arada yaşamayı zenginleştirip derinleştirebilmemizi umuyoruz, çünkü Irak aslında çok etnikli, çok dinli ve çok mezhepli bir ülke. Bu ülkede hepimiz ortak olmalıyız ve herkes görevini ve haklarını bilmelidir.” sözlerini sarf etti.