ABD ve İran müzakereleri neden Katar'a taşındı?
İran İslam Cumhuriyeti’nden üst düzey bir heyet, bugün Katar’ın başkenti Doha’ya ulaştı. Fransız haber ajansı AFP ve Çin merkezli Şinhua'nın analizlerine göre müzakere merkezinin İslamabad ve Umman'dan Doha'ya taşınması stratejik bir dönüm noktası teşkil ediyor; çünkü Katar, "dondurulmuş varlıklar" ve "enerji güvenliği" konularında kilit bir role sahip.
İran’ın Tesnim ve İRNA haber ajansları, İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın başkanlık ettiğini, heyette Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti’nin de yer aldığını doğruladı.
Financial Times gazetesi, Merkez Bankası Başkanı'nın heyette bulunmasının, müzakerelerin dondurulmuş varlıkların serbest bırakılma yöntemini netleştirme aşamasına geldiğinin açık bir göstergesi olduğunu yazdı.
Neden Doha?
AFP ve Financial Times’ın analizlerine göre bu kritik aşamada Katar’ın seçilmesinin arkasında birkaç temel neden bulunuyor.
1. Dondurulmuş Varlıklar Dosyası: AFP'nin raporuna göre Katar, daha önce Güney Kore'den transfer edilen 6 milyar dolarlık İran varlığının hamiliğini yapıyor. Bu paranın serbest bırakılması mutabakat zaptının temel şartlarından biri olduğu için Doha, mali detayların netleştirilmesi adına en uygun adres konumunda.
2. Katar'ın Ulusal Çıkarları (LNG): Haberlerde, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının Katar’ın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatını sekteye uğrattığı belirtiliyor. Bu durum Doha’yı, İran’ın deniz mayınlarını temizlemesi ve boğazı tamamen trafiğe açması konusunda daha aktif bir diplomatik çaba harcamaya itiyor.
3. Trump Ekibiyle Yakın İlişkiler: Ajansın aktardığına göre Katar Başbakanı son haftalarda ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile çok sayıda görüşme gerçekleştirdi. Bu durum Katar’ı mesaj trafiğinde "güvenilir bir köprü" haline getirdi.
Masadaki Şartlar ve Trump’ın Pozisyonu
Washington Post ve Financial Times, görüşmelerin 60 günlük bir ateşkes ilanı ve gemilerden herhangi bir "vergi/harç" alınmadan Hürmüz Boğazı'nın açılması üzerine yoğunlaştığını bildirdi. Axios haber sitesi ise buna karşılık ABD'nin deniz ablukasını hafifleteceğini ancak paranın serbest bırakılmasını zenginleştirilmiş uranyumun teslim edilmesine bağladığını iddia etti.
Fox News’un raporlarına göre ABD Başkanı Donald Trump çok iyi bir anlaşma yapılması şartını koştu, aksi takdirde askeri seçeneğe geri dönüleceğini yineledi. Axios’a konuşan Amerikalı yetkililer de İran zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçmediği sürece hiçbir varlığın serbest bırakılmayacağını vurguladı.
Son olarak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da masada, boğazın açılmasını ve nükleer dosya üzerinde ciddi müzakereleri içeren "sağlam bir teklif" olduğunu teyit etti.