ABD ve İran’dan dijital imza: İslamabad Mutabakatı yürürlüğe girdi

ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, savaşa son veren "İslamabad" mutabakat zaptını gece saatlerinde resmi olarak "elektronik imza" yoluyla imzaladı. ABD Başkanı Donald Trump, Fransa'daki Versay Sarayında metni imzalayarak anlaşmanın derhal yürürlüğe girmesini sağladı.

"Axios" internet sitesinin18 Haziran 2026 Perşembe günü yayınladığı ve iki üst düzey ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre Washington ile Tahran arasındaki imza süreci uzaktan (dijital) gerçekleştirildi. ABD Başkanı, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Versay Sarayında yediği akşam yemeği sırasında anlaşmanın bir kopyasını şahsen imzaladı, imzalı metnin fotoğrafı ise İranlılara ve arabulucu ülkelere gönderildi.

İran Dışişlerinden Açıklama: "İhlalin Bedeli Ağır Olur"

Diğer taraftan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, anlaşmanın kesinleştiğini doğrulayarak, "Şu an konuştuğum esnada, İslamabad mutabakat metni imzalanmak üzere her iki ülkenin liderlerine ulaşmış durumda." dedi.

Bekayi, bundan sonra herhangi bir tarafça yapılacak en ufak bir ihlalin çok ağır bir bedeli olacağını vurguladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, daha önce tarafların heyetler halinde Cenevre veya Brüksel'de bir araya gelmesinin planlandığını, ancak imzanın dijital ortamda atılmasına karar verildiğini, bu nedenle İsviçre'de resmi bir tören yapılmayacağını açıkladı.

Nükleer Konusu ve Çift Dilli Metin

“Zenginleştirilmiş nükleer maddelerin ülke dışına çıkarılması bizim kırmızı çizgimizdir ve hiçbir şekilde kabul edilemez." diyen Sözcü Bekayi, bu maddelerin geleceğine ilişkin ise "Zenginleştirilmiş maddelerin seyreltilmesi (Dilution) yeni bir seçenek değil; aksine diğer çözümlere kapıyı kapatmamak adına şu an ihtimallerden biri olarak masaya sunulmuştur." açıklamasında bulundu.

Mutabakat zaptının hem Farsça hem de İngilizce dillerinde imzalandığını belirten Bekayi, "Eğer sadece İngilizce metin olsaydı, çeviri unsuru maddelerin yorumlanmasında ve tefsirinde görüş ayrılıklarına yol açabilirdi. Ancak şimdi her iki tarafın da Farsça metni imzalamış olması, gelecekte yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmiştir." diye konuştu.

ABD'ye 60 Günlük Uyarı ve Petrol Ambargosunun Kaldırılması

Bekayi, ABD tarafına uyarıda bulunarak, "Müzakereler için belirlenen 60 günlük süre zarfında, karşı taraf bölgedeki askeri konumunu güçlendirecek veya yeni yaptırımlar dayatacak hiçbir adım atmamalıdır." dedi ve bu tür adımların anlaşmanın açık bir ihlali sayılacağını vurguladı.

İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması sürecinin bugünden itibaren başlayacağını ve müzakereler boyunca devam edeceğini açıklayan Bekayi, dondurulan varlıklar hakkında ise "İstediğimiz an, varlıklarımızı kendi seçtiğimiz herhangi bir alım satım işlemi için kullanabilmeliyiz." ifadesini kullandı.

İsmail Bekayi, bu konuda son iki haftadır çok detaylı müzakerelerin yürütüldüğünü ve ABD'nin tüm engelleri kaldırma sözü verdiğini de sözlerine ekledi.

"İsrail'in Lübnan Saldırıları Mutabakatın İhlalidir"

Konuşmasının bir diğer bölümünde Bekayi, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının devam etmesini, karşı tarafın mutabakat zaptını ihlal etmesi olarak gördüklerini belirtti. 

İranlı Sözcü Bekayi, "Biz ABD ile İsrail'i birbirinden ayırmıyoruz. İsrail diplomasiye hiçbir şans tanımak istemiyor; ancak Washington'ın bu anlaşmada İran'a verdiği taahhütlere İsrail'in de saygı duymasını sağlamak ABD'nin sorumluluğundadır." dedi.

Bu gece resmi olarak yürürlüğe giren bu anlaşma, aylardır bölgeyi etkisi altına alan savaşa son verirken, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğinin normale dönmesinin ve petrol ihracatının önünü açıyor.

İşte 14 maddelik "İslamabad Mutabakat Muhtırası"nın tam metni:

Askeri Operasyonların Durdurulması: Taraflar ve müttefikleri, tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandıracaklarını taahhüt eder. Birbirlerine karşı güç kullanma veya tehditte bulunmama sözü verilirken, Lübnan’ın toprak bütünlüğü güvence altına alınır.

Egemenliğe Saygı: ABD ve İran, birbirlerinin egemenliğine ve iç işlerine karışmama ilkesine bağlı kalacaktır.

60 Günlük Müzakere Süreci: Taraflar, karşılıklı rıza ile uzatılabilecek olan en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmaya varmayı hedefler.

Deniz Ablukasının Kaldırılması: İmza töreinden sonra ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde tamamen sonlandıracaktır. ABD kuvvetleri, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde İran yakın çevresinden çekilecektir.

Hürmüz Boğazı ve Ticari Gemilerin Geçişleri: İran, Basra Körfezi ve Umman Denizi arasında güvenli ve ücretsiz ticari geçişleri tesis edecektir. Mayın temizleme çalışmaları dahil olmak üzere trafik 30 gün içinde normale dönecektir.

300 Milyar Dolarlık Fon: ABD ve bölgesel ortakları, İran’ın ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan geliştirecektir. Bu planın mekanizması 60 gün içinde kesinleştirilecek ve gerekli lisanslar ABD tarafından verilecektir.

Yaptırımların Sona Erdirilmesi: BM Güvenlik Konseyi kararları ve ABD’nin tek taraflı tüm yaptırımları, nihai anlaşmada belirlenecek takvime göre kaldırılacaktır.

Nükleer Taahhütler: İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit eder. Mevcut zenginleştirilmiş malzeme stoğu, UAEA gözetiminde down-blend yöntemiyle çözülecektir. Zenginleştirme programının geleceği nihai müzakerelerde ele alınacaktır.

Statükonun Korunması: Nihai anlaşmaya kadar İran nükleer programını mevcut seviyede tutacak, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek askeri güç sevk etmeyecektir.

Petrol ve Bankacılık Muafiyetleri: ABD Hazine Bakanlığı; İran ham petrolü, petrol ürünleri, bankacılık, sigorta ve taşımacılık hizmetleri için derhal muafiyetler çıkaracaktır.

Dondurulmuş Varlıkların İadesi: İran’ın dondurulmuş veya kısıtlanmış tüm fonları ve varlıkları tamamen kullanıma hazır hale getirilecektir. ABD, bu fonların transferi için gerekli tüm lisansları çıkaracaktır.

İzleme Mekanizması: Mutabakata uyumu ve başarılı bir şekilde uygulanmasını denetlemek üzere ortak bir yürütücü mekanizma kurulacaktır.

Müzakerelerin Başlatılması: Temel maddelerin (1, 4, 5, 10 ve 11) uygulanmasıyla birlikte taraflar münhasıran diğer paragraflar üzerinde nihai anlaşma görüşmelerine başlayacaktır.

BM Onayı: Varılacak nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararı ile tescil ve teyit edilecektir.