Kürdistan Bölgesi’nin demokrasi, ekonomik büyüme ve birlikte yaşam konularında katettiği mesafe gurur verici

Kanadalı milletvekilleri Ziyad Aboultaif ve Ahmed Hussen, Kürdistan Bölgesi’nin demokratik ve ekonomik açıdan 'tarihi bir olgunluk' evresinde olduğunu belirterek; Kanada’nın, Kürt halkının hakları noktasında her zaman güçlü bir destekçi kalmaya devam edeceğini vurguladı.

Kurdistan24 sunucusu: "Sayın Ziyad, Sayın Ahmed; röportaj vermeyi kabul ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Öncelikle Kürdistan’a ve Kurdistan24 stüdyolarına hoş geldiniz. Sizinle bu röportaj yapmak bizim için bir onurdur. Sayın Ziyad, sizinle başlamak istiyorum. Kürdistan ziyaretinizde Kürt halkına mesajınız nedir? Bu konuda samimi görüşlerinizi merak ediyorum."

Ziyad Aboultaif: "Davetiniz ve bu röportaj için teşekkürler. Bu, Kürdistan’a ve Erbil’e ikinci gelişim. Şu ana kadar gördüğümüz en temel şey, Kürdistan halkının muazzam misafirperverliği ve enerjisidir. Mesajım şudur: İnanıyorum ki şu an, bu bölgenin neler başarabileceğini göstermesi ve büyümesi için tarihi bir andır. Bu fırsatın çok iyi değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Benim mesajım budur."

Kurdistan24 sunucusu: "Sayın Ahmed; siz ve genel olarak Kanada Hükümeti, Kürdistan Bölgesi’nin siyasi ve kalkınma deneyimini nasıl değerlendiriyorsunuz?"

Ahmed Hussen: "Öncelikle Kurdistan24’te bulunmak benim için bir onurdur, davetiniz için teşekkür ederim. Kürdistan Bölgesi’ne ilk ziyaretim ve burada olmaktan dolayı çok mutluyum. Burada hem ekonomik hem de sosyal alanda büyük bir ilerleme gördüm. Meslektaşım Ziyad’ın da belirttiği gibi, şu an tarihi bir dönemeçteyiz. Evet, bu bölgede ciddi zorluklar var ama aynı zamanda çok güzel şeyler de yaşanıyor. Bu olumlu gelişmeleri, sadece demokrasi alanında değil, güçlü ekonomik büyüme bazında da bizzat gözlemledim. Umuyorum ki bu fırsat daha fazla değerlendirilir ve bu sosyo-ekonomik kalkınma süratle devam eder."

Kurdistan24 sunucusu: "Peki Sayın Ahmed, uluslararası toplum Kürdistan Bölgesi Hükümetinin yönetim tecrübesinden nasıl faydalanabilir?"

Ahmed Hussen: "Her zaman birbirimizden öğreneceğimiz şeyler olduğuna inanıyorum. Kürdistan Bölgesi, tüm dünyaya birçok zorluğa rağmen ekonomiyi geliştirecek ve toplumu kalkındıracak yönetim modelleri sunabileceğini kanıtladı. Ayrıca Kanadalılar için de burayı daha yakından tanıma, birlikte çalışma, ticaret ve yatırım yapma fırsatları doğdu. Her iki tarafın da ekonomik ve yatırım açısından kazançlı çıkacağı bir koordinasyon ve hükümetler arası güçlü bir ilişki kurulabilir."

Kurdistan24 sunucusu: "Kanada’nın dev şirketlerinin yatırım ve ticaret için Kürdistan Bölgesi'ne gelme ihtimali nedir sizce?"

Ahmed Hussen: "Kanada şu an ticaretini çeşitlendirmek, ürün ve hizmetleri için yeni pazarlar ve yeni ortaklıklar bulmak konusunda her zamankinden daha istekli. Bu şekilde her iki tarafın da kazandığı ve ekonomilerin büyüdüğü bir ticaret hacmi oluşturabiliriz. Son dönemde Endonezya ve Ekvador ile anlaşmalar imzaladık; Avrupa ve Asya ülkeleriyle ilişkilerimizi derinleştirdik. Şu an ASEAN (Güneydoğu Asya Uluslar Birliği) ile anlaşmaya yakınız. Kürdistan Bölgesi ile de yatırımlarımızı ve ticaretimizi artırmamamız için hiçbir sebep yok. Bu durum Kürdistan halkı için yeni iş imkanları ve ekonomik fırsatlar yaratacaktır. Ekonomik büyüme temelinde yaşam standartları yükseldiğinde, halk daha iyi bir yaşama sahip olur; hükümet de sosyal programlara ve hizmetlere harcayacak gelir elde eder. Her zaman söylerim: Eğer insanların toplumsal sorunlara odaklanmasını istemiyorsanız, sosyal hizmetlere yatırım yapmalısınız. Bunun da en iyi yolu güçlü bir ekonomidir."

Kurdistan24 sunucusu: "Çok doğru, teşekkürler. Sayın Ziyad, Kürdistan Bölgesi’nde sizi en çok etkileyen ve dikkatinizi çeken yön ne oldu?"

Ziyad Aboultaif: "İnsanların yanı sıra, coğrafyası ve doğası beni büyüledi."

Kurdistan24 sunucusu: "Sadece o mu?"

Ziyad Aboultaif: "Bunun yanı sıra dün büyük bir geziye çıktık ve Barzan bölgesine gittik. O bölgenin eşsiz doğasını gördük. Bölgenin tarihini okuduğunuzda, kendinizi Kürt halkının tarihiyle bağ kurarken buluyorsunuz. Kürt halkı binlerce yıldır bu topraklarda; Zagroslar’dan İran içlerine kadar uzanan bu geniş coğrafyada yaşıyor. Dağların arasından geçerken o yerleşim yerlerinin güzelliği ve manzaralar nefes kesiciydi. Arkadaşım Ahmed ile birlikte şunu fark ettik: İnsanlar topraklarına ve doğaya büyük bir tutkuyla bağlılar. Bu harika bir şey. Bu doğal güzellik büyük bir değer; sadece turizm için değil, ekonomik açıdan da öyle. Hükümet bu doğa güzelliğini dış dünyayla ilişkiler geliştirmek için bir temel olarak kullanabilir."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkür ederim. Sayın Ziyad, bir sorum daha var. Özyönetim ve kalkınma tecrübesine baktığınızda, Kürdistan Bölgesi’nin bağımsız bir devlet olmayı hak ettiğini kanıtladığını düşünüyor musunuz?"

Ziyad Aboultaif: "Herhangi bir ulusun kendi kaderini tayin etme iradesine dışarıdan baktığınızda, ilk çekinceniz 'Acaba bu ulus kendini uygun şekilde yönetebilir mi?' veya 'Hükümet kurulduktan sonra birlik içinde kalabilirler mi?' olur. Tarihi okumalarıma ve deneyimlerime dayanarak şunu söyleyebilirim: Milyonlarca nüfusa sahip, devleti olmayan en büyük ulus olan Kürt halkının bu durumu büyük bir soru işaretidir. Dört devlete bölünmüş ve büyük bir diasporaya sahip olan bu devasa toplumun nasıl birleşip bir devlet olacağı büyük ve tarihi bir meseledir."

Kurdistan24 sunucusu: "Sayın Ahmed, siz ne düşünüyorsunuz?"

Ahmed Hussen: "Önceki soruya dönecek olursak; Kürdistan’a, doğasına ve manzaralarına hayran kaldım. İnsanların topraklarına olan bağlılığı, onlara emanet edilen bu coğrafyayı nasıl koruduklarını gösteriyor. Kürdistan Bölgesi’nin demokrasi, toplumsal cinsiyet eşitliği, ekonomik büyüme, dini çeşitlilik ve birlikte yaşam konularında katettiği mesafe gerçekten gurur verici. Bu, bir toplumun olgunluğunu gösterir ve dünyada nadir görülen bir durumdur. Siyasi sınıfın vizyonunu ortaya koyar. Bu bölgenin geleceği, nasıl bir hükümet istedikleri veya Irak çerçevesinde nasıl yaşayacakları tamamen Irak halkının ve buradaki ulusların kararıdır. Onların geleceği hakkında konuşmam uygun olmaz ama şunu söylemeliyim: Buradaki yönetim anlayışı, demokratik olgunluk ve insanların topraklarına bağlılığı beni çok etkiledi. Tıpkı Kanada’da olduğu gibi burada da dini ve siyasi özgürlüklerin, medya özgürlüğünün ve kişisel özgürlüklerin olduğunu görmek mutluluk verici."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkürler Sayın Ahmed. Siz daha önce bakanlık da yaptınız, bu yüzden bu soruyu size sormak istiyorum. Kürdistan Bölgesi Hükümeti son dönemde 24 saat kesintisiz elektrik, maaşların dijitalleşmesi için Benim Hesabım projesi, barajlar ve yollar gibi stratejik projeler başlattı. Bu ilerlemeyi nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu projelerin yararı ne olur?"

Ahmed Hussen: "Hükümetin bu hizmetleri sağlaması, altyapıyı inşa etmesi ve dijitalleşme gibi modern adımlar atması mükemmel. Sayın Ziyad buraya daha önce de gelmişti, ortak mesajımız şu: Halk için sağlanan bu hizmetleri ve altyapı çalışmalarını takdirle karşılıyoruz. Geçenlerde Başbakan'ın yeni bir yol açılışı yaptığını gördüm, bunlar harika gelişmeler. Ancak Kürt halkına mesajımız şu: Bunları tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz. Süreci hızlandırmak için başka ortakları da davet edebilirsiniz."

Kurdistan24 sunucusu: "Kanada gibi mi?"

Ahmed Hussen: "Evet, örnek olarak Kanada gibi. Sadece hükümetleri kastetmiyorum, özel sektörü de kastediyorum. Özel sektörün yatırım yapmasının önünde hiçbir engel yok. Kanadalı şirketler gelip iş imkanları yaratabilir, dijital hizmetler sunabilir. Bu hem sizin hem de Kanada için iyidir; ekonomik refah sağlar. Gelişiminizi hızlandırır. Sizin dostlarınız var, ortak değerlere sahip olduğunuz insanlar var; gelin birlikte çalışalım."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkürler Sayın Ziyad, dürüst olalım; şu an Irak ile sorunlarımız var. Bağdat, Kürdistan Bölgesi’nin anayasal haklarına birçok engel çıkarıyor. Siz bir Kanadalı milletvekilisiniz; Kanada’daki yetkililer Bağdat ile Erbil arasındaki ilişkilerine nasıl bakıyor?"

Ziyad Aboultaif: "Kanada’da bizim federal bir sistemimiz var..."

Kurdistan24 sunucusu: "Doğru, bu yüzden bu soruyu size sordum."

Ziyad Aboultaif: "Bu sistem 159 yıldır devrede. 12 eyaleti adalet ve eşitlik içinde yönetiyoruz. Ahmed kardeşimle bizim görüşümüz; buradaki yönetim modelinin de Kanada’ya benzemesi gerektiğidir. Çünkü ilişkilerde dengeyi korumak için çok çaba sarf etmeniz gerekir. Her bölgenin kendi kaynağı, nüfusu ve kültürü vardır. Bazen tıpkı Kanada’nın bazı bölgelerinde olduğu gibi kendi dilleri vardır. Biz çok kültürlü bir toplumuz; yerli halkların yanı sıra 93 farklı milletten insan yaşıyor. Tüm bu farklılıklar, ülkeyi beraber inşa etmek için merkezi hükümet tarafından anayasal çerçevede yönetilir. Bu aşamaya gelmek zaman ve sabır istedi. Ben her zaman yerelleşmenin, merkeziyetçilikten daha sağlıklı olduğunu söylerim. Çünkü bir bölgenin kendi kaynaklarıyla kalkınmaya ihtiyacı vardır. O bölgenin insanı kendisini daha iyi tanır, zayıf ve güçlü yönlerini, tarihini bilir. Güçlü bir ülke inşa etmek için siyasi sistemde bu olgunluk seviyesi çok önemlidir. Orta Doğu son 20-25 yılda şanssız bir dönem geçirdi, her yer sorunlarla dolu ve yolun sonunda henüz ışık görünmüyor. Eğer herkes geçmiş hatalardan ders çıkarırsa, geçmişin yöntemleriyle devam etmemesi gerektiğini anlar. Tarihin tekerrür etmesine izin vermemelisiniz."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkürler. Sayın Ahmed, size dönmek istiyorum. İran ve ABD arasındaki gerilimlerde Kürdistan Bölgesi tarafsız kalmasına rağmen saldırılara maruz kaldı ve maalesef can ve mal kayıpları yaşandı. Bu konudaki tavrınız nedir?"

Ahmed Hussen: "Sivillere ve sivil altyapıya saldırmak hiçbir zaman doğru bir hareket olmamıştır. Kanada örneğine dönersek; 159 yıllık federal bir ülkede bile eyaletler ve federal hükümet arasında hala yetki tartışmaları olabiliyor. Yakın zamanda bir eyaletimizde federal sistemde kalıp kalmama üzerine referandum yapılacak. Bazıları bunu sevmese de bu 'federal ailenin' bir parçasıdır. Aile üyeleri arasında tartışma olur ama sonunda herkes o ailenin parçasıdır; sorunları diyalogla çözeriz. Dünyada bazen demokrasinin sadece 'çoğunluğun tahakkümü' olduğu sanılıyor. Hayır, demokrasi bu değildir. Çoğunluk sorumluluk almalı ve azınlığın haklarına saygı duymalıdır. Demokrasi sadece seçim kazanmak değil, seçimler arasında ne yaptığınızdır. Azınlığa, hukuka, kaynakların ve fırsatların eşit dağılımına saygı duyuyor musunuz? Kadın, erkek, çocuk, yaşlı herkese eşit davranıyor musunuz? Burada bu değerlerin geliştiğini görmek güzel. Bu yolculukta Kanada sizin ortağınızdır."

Ziyad Aboultaif: "Bir şey ekleyeyim; Batı dünyası çoğunluğun azınlığa saygı duyması konusunda başarılı oldu. Kürdistan Bölgesi’nde ise tam tersi bir durum var, bundan öğrenmemiz gereken şeyler var."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkürler Sayın Ziyad. Kanada, Orta Doğu’da Kürt halkının temel haklarına nasıl bakıyor?"

Ziyad Aboultaif: "Kanada son 35 yıldır Kürt halkının yanında durmuştur. Tarih boyunca her insani durumda Kanada orada olmuş ve yardım etmiştir. Çünkü biz adalete inanıyoruz; dünyanın neresinde olursa olsun zulme uğrayanların yanında durmayı görev biliyoruz. Kürtlerin soykırıma, kimyasal saldırılara ve çok zor durumlara maruz kaldığına şüphe yok. Kürt halkı için tarih çok zorlu geçti. Kanada o zor anlarda hep oradaydı. Şimdi önemli olan tarihin tekerrür etmemesi için çalışmaktır. O acı günlerin bir daha yaşanmasını engellemeliyiz; Kanada’nın rolü burada devreye giriyor."

Kurdistan24 sunucusu: "Çok teşekkürler. Biraz daha gayriresmi bir soruyla bitirelim. Orta Doğu’da Lübnan mutfağının dünya çapında ne kadar ünlü ve lezzetli olduğunu biliyoruz. Peki ya Kürt yemekleri? Sizce lezzetli mi?"

Ziyad Aboultaif: "Aslında Kürt yemekleri çok köklü bir tarihe sahip, özellikle evlerde hazırlanan yemeklere bayılıyorum. Kürdistan’da Lübnan mezeleriyle Kürt kebaplarını birleştiren çok iyi restoranlar var. Ama özellikle Zaho’da yediğim ev yemekleri çok lezzetliydi. O yemekler bana Lübnan’ın eski köylerini hatırlatıyor. Kürt toplumunun bu geleneği korumuş olması beni çok mutlu etti."

Kurdistan24 sunucusu: "Teşekkürler. Ya siz Sayın Ahmed?"

Ahmed Hussen: "Ben de aynı fikirdeyim, ev yapımı Kürt yemekleri bir numara. Özellikle dolmaya bayıldım; Kürt dolması tek kelimeyle harika. Dün Zaho’da Kanadalı Kürt bir arkadaşımızın evinde yedik. Bizi misafir ettiler ve hayatımda yediğim en lezzetli Kürt yemeklerinden biriydi."

Kurdistan24 sunucusu: "Çok teşekkür ederim her ikinize de. Bu kısa ama değerli röportaj için minnettarız. Kürdistan’a tekrar hoş geldiniz."