Axios: IAEA, Suriye'deki gizli nükleer maddeleri bölgeden çıkarıyor
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (IAEA) yakın zamanda Suriye'deki gizli bir tesiste depolanan tüm nükleer maddeleri ülkeden çıkaracağı iddia edildi.
ABD merkezli haber sitesi Axios'un haberine göre IAEA yakın zamanda Suriye'deki gizli bir tesiste depolanan tüm nükleer maddeleri ülkeden çıkaracak. Karar Washington, Şam ve Tel Aviv arasında bölgede askeri tırmanmayı önlemek amacıyla varılan gizli bir mutabakatın ardından alındı.
Bu anlaşmanın, Esad rejiminin El-Kibar reaktörü etrafında şekillenen ve 2007 yılında İsrail hava saldırısıyla imha edilen eski nükleer programının atıl kalmasının ardından geldiği belirtilirken, rejimin devrilmesinin ardından Atom Enerjisi Ajansının, pasif durumdaki tesislerin takibi için yeni Suriye Hükümetiyle bir anlaşma imzaladığı bildirildi.
Orta Doğu Enstitüsü (MEI) Araştırmacısı Charles Lister, konuya ilişkin değerlendirmesinde, yeni Suriye Hükümetinin uluslararası konumunu güçlendirmek ve diğer ülkelere güvence vermek adına Esad döneminden kalan nükleer ve kimyasal silahlar gibi tüm hassas ve tarihi dosyaları çözüme kavuşturmakta oldukça kararlı olduğunu belirtti.
"Saha 99" ve Sarı Pasta Tehlikesi
Axios, İsrail'in son iki yıldır yakından takip ettiği bu hassas noktalardan birinin "Saha 99" (Site 99) adıyla bilindiğini açıkladı.
İsrailli yetkililer, “Kibar” projesinin kalıntılarının ve ham uranyumun bir türü olan "sarı pasta" (yellowcake) maddesinin burada depolandığını ifade ediyor. Söz konusu maddeler doğrudan nükleer silah yapımında kullanılamasa da radyasyon yayan bir "kirli bomba" yapımında kullanılma riski taşıyor.
Bu gerekçeyle İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Esad rejiminin devrilmesinden kısa bir süre sonra tesise girişi engellemek amacıyla alanın giriş kapılarını bombalamıştı.
Yaklaşık bir yıldır ABD Ulusal Güvenlik Konseyi ve İsrailli muadilleri "Saha 99" ile nasıl mücadele edileceğini müzakere ediyordu. İsrail, Tahran veya Suriye'nin bu maddelere erişim sağlamaya çalışması halinde tesisi yeniden vuracağı yönünde doğrudan tehditte bulunmuştu.
Tel Aviv yönetimi son dönemde sahada bazı şüpheli hareketlilikler tespit ettiğini, hatta Türkiye'nin söz konusu nükleer maddeleri elde etmesi için Suriye Hükümetine yardım edebileceğinden endişe duyduğunu dile getirdi.
Anlaşma Sağlandı: Maddeler Bu Yıl Sonuna Kadar Taşınacak
Trump yönetimi, İsrail'den olası bir askeri müdahalede acele etmemesini isteyerek sürece Uluslararası Atom Enerjisi Ajansını dahil etti. ABD konuyu yeni Suriye yetkilileriyle görüştüğünde, yetkililer bu nükleer maddelerin varlığından haberdar olmadıklarını belirterek iş birliğine hazır olduklarını bildirdi.
Müzakerelerin sonucunda, üç hafta önce Suriye Hükümeti ile IAEA arasında söz konusu alandaki tüm nükleer maddelerin transfer edilmesini öngören resmi bir anlaşma imzalandı. ABD'li yetkililer, "Saha 99" üzerindeki çalışmaların kesintisiz devam eden bir operasyon niteliğinde olduğunu, maddelerin henüz nakledilmediğini ancak sürecin yakın zamanda başlayarak bu yıl sonundan önce tamamen tamamlanacağı konusunda iyimser olduklarını vurguluyor.