Çin'den Galibaf'ın Pekin ziyaretine dört şart

İran Yapıcı Kadrolar Partisi Genel Sekreteri Hüseyin Meraşi, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın Pekin ziyareti ile iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinin dört temel şartın yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirtti.

Hüseyin Meraşi'nin 3 Eylül 2026 Perşembe günü yaptığı açıklamalara göre Çin, ikili ilişkilerin geleceğini şu döt temel koşula bağladı:

1. Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine tamamen açılması

2. Geçiş yapan gemilerden herhangi bir vergi veya harç talep edilmemesi

3. Suudi Arabistan ile yaşanan bölgesel krizlerin sonlandırılması

4. ABD ile devam eden sorunların diplomatik yollarla çözüme kavuşturulması 

Bu gelişmeler, Tahran ile Pekin arasındaki ilişkilerde bir soğuma yaşandığına işaret eden raporların bulunduğu bir döneme denk gelmektedir. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Çinli mevkidaşı Şi Cinping arasında gerçekleşen kısa toplantıya ait video kayıtlarının İran medyası tarafından herhangi resmi ikili görüşme yapılmadığı gerekçesiyle diplomatik bir soğukluk işareti olarak yorumlanması bu durumu desteklemektedir.

Ekonomik açıdan veriler büyük bir gerilemeye işaret etmektedir. Çin'in İran'dan yaptığı petrol ithalatı günlük 540 bin varile düşmüştür ki bu miktar, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından önceki seviyenin üç kat daha altındadır.

Uzmanlar, Pekin'in Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimlere bir tepki olarak İran petrolü alımını azaltmaya yönelik doğrudan veya dolaylı tedbirler aldığını düşünmektedir.

Basra Körfezi'nin enerjisine büyük ölçüde bağımlı olan ve Arap ülkelerinde büyük yatırımları bulunan Çin, deniz güvenliğine yönelik her türlü tehdidi çıkarlarına bir tehlike olarak görmektedir. Ayrıca Pekin'in şartları, Çin'in İran'ın Suudi Arabistan ve ABD ile olan ilişkilerindeki istikrarı, Tahran ile olan stratejik iş birliğinin ayrılmaz bir faktörü olarak değerlendirdiğini ortaya koymaktadır.