Amedi’nin 5 asırlık ilim yuvası Kubahan Medresesi restore ediliyor

Duhok iline bağlı Amedi ilçesinde bulunan ve yüzyıllar boyunca bölgenin en önemli ilim havzalarından biri olarak hizmet veren tarihi Kubahan Medresesi, Fransa’nın desteğiyle restore ediliyor.

Duhok Arkeoloji Müdürü Bêkes Birifkani, Kurdistan24’e yaptığı açıklamada; restorasyon projesinin Expertise France, ALIPH Vakfı ve Fransa Konsolosluğu iş birliğiyle yürütüldüğünü belirtti. Amedi genelindeki 6 tarihi alanı kapsayan bir yıllık projenin kış şartları nedeniyle geçici olarak durdurulduğunu aktaran Birifkani, çalışmaların mart veya nisan aylarında yeniden başlayacağını bildirdi.

Sıfırdan inşa edilmeyecek, özgün hali korunacak

Restorasyonda uluslararası koruma standartlarının esas alındığını vurgulayan Brifkani, hedeflerinin yapıyı sıfırdan inşa edilmiş yeni bir binaya dönüştürmek olmadığını söyledi. Birifkani, ayakta kalan tarihi dokunun güçlendirileceğini, çökmeye karşı sağlamlaştırılacağını ve özgün mimarinin korunarak geleceğe aktarılacağını kaydetti.

Evliya Çelebi: "Böylesi bir medrese görmedim"

Tarihi kayıtlara ve araştırmacı Hêriş Kemal Rêkani’nin aktardığı belgelere göre Kubahan Medresesi, 16. yüzyılda Badinan Emiri Sultan Husên Weli döneminde (1533-1573) inşa edilerek genişletildi. "El-Hüseyniye" ve "Es-Sultaniye" adlarıyla da anılan medrese, felsefeden astronomiye, doğa bilimlerinden dile kadar geniş bir alanda eğitim vererek bölgenin dört bir yanından ilim insanlarını ve talebeleri Amedi’ye çekti.

1656 yılında Amedi’yi ziyaret eden ünlü Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi de Seyahatname’sinde medreseye geniş yer ayırdı. Külliyenin 16 kubbesi, 60 odası ve 300 ila 400 öğrencisi olduğunu aktaran Çelebi, "11 yıl boyunca Kürdistan diyarını gezdim ancak böylesi bir medrese görmedim." ifadelerini kullandı.

Siirtli Molla Halil ve Zaho Müftüsü Molla Abdullah Rêkani gibi pek çok alimin ders verip el yazması eserler ürettiği medrese, 1961 yılına kadar kesintisiz olarak eğitim yuvası olmayı sürdürdü. Yürütülen restorasyon çalışmasıyla, Amedi’nin zengin entelektüel tarihinin somut mirasının ayakta tutulması hedefleniyor.