باخچەکانی بابیل لە نێوان نەبوخودنەسرى کلدانی و مەسرور بارزانیدا

وەک چۆن باخچەکانی بابیل، بە پێی گێڕانەوە مێژووییە گوازراوەکان، نەبوخودنەسری دووەمی پاشای کلدانی و ئامیتیسی شازادەی میدی (کوردی) کۆکردەوە، بەهەمان شێوە "باخچەکانی بابیل" لە هەولێری ئەمڕۆدا وەک هێمایەکی نوێی یەکێتیی چارەنووس و تەواوکاریی شارستانی لە نێوان گەلانی ئەم خاکەدا دەردەکەوێت، کە پێکەوە ژیاون و مێژوویەکی هاوبەشیان لە ڕێڕەوی هەزاران ساڵدا خوڵقاندووە.

باخچە هەڵواسراوەکانی بابیل یەکێکن لە حەوت سەرسوڕهێنەرەکەی جیهانی کۆن، و یەکێکە لە دیارترین ئەو شایەتییانەی کە مێژوو لەسەر مەزنیی شارستانیەتی بابلیی کلدانی و داهێنانی ئەندازیاریی ئەو سەردەمە نەمری کردووە. سەرچاوە کلاسیکییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە پاشا نەبوخودنەسری دووەم ئەو باخچانەی بۆ هاوسەرەکەی (ئامیتیس) کە لە وڵاتی میدیاوە (کوردستان) هاتبوو بونیاد ناوە، تا ببێتە دیمەنێکی سەوز کە چیا و بەرزاییەکانی نیشتمانەکەی بەبیر بهێنێتەوە، بەمەش یەکێک لە قەشەنگترین چیرۆکەکانی وەفاداری و لێکتێگەیشتنی شارستانی لە مێژووی ناوچەکەدا بەرجەستە دەکات.

لەم سۆنگەیەوە، هەڵبژاردنی ناوی «باخچەکانی بابیل» بۆ ئەو باخچە گشتییە نوێیەی کە لەلایەن ڕێزدار مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە دروستکراوە، ڕەهەند و واتاگەلێکی قووڵی شارستانی و مرۆیی لەخۆدەگرێت کە تێپەڕ دەبێت لە تەنها یادکردنەوەی یەکێک لە حەوت سێرسوڕهێنەرەکەی جیهان؛ بەڵکو ڕەنگدانەوەی دیدگایەکە کە باوەڕی وایە ڕابردووی دێرین بنەمایە بۆ داهاتوویەکی هاوبەشی گەشاوەتر و لێبوردەتر.

ئەم ناوە میراتی دێرینی بابلی و کلدانی بەبیر دەهێنێتەوە وەک بەشێکی ڕەسەن لە ناسنامەی شارستانیی نێوان ڕووباران (میزۆپۆتامیا) و کوردستان، و قووڵیی پەیوەندیی مێژوویی نێوان دانیشتوانی دەشتایی و چیاکان بەرجەستە دەکات؛ لە نێوان کورد، کلدان، ئاشوور، سریان، ئەرمەن و سەرجەم پێکهاتەکانی دیکە کە پێکەوە بەشدارییان لە بونیادنانی ئەم فەزا شارستانییە بێوێنەیەدا کردووە.

هەروەها دەربڕی جێگیریی ڕێبازی حکومەتی هەرێمی کوردستانە لە چەسپاندنی بەهاکانی پێکەوەژیان، پاراستنی هەمەجۆریی ئاینی و نەتەوەیی، و شانازیکردن بە میراتی مێژوویی و کولتووریی سەرجەم پێکهاتەکانی گەلی کوردستان بەبێ جیاکاری یان پەراوێزخستن، ئەمەش لە سۆنگەی باوەڕێکی نەگۆڕەوە کە هێزی کوردستان لە هەمەجۆرییەکەیدا و گەشەسەندنی لەسەر بنەمای هاوبەشی و ڕێزی قبوڵکردنی یەکترە لە نێوان سەرجەم ڕۆڵەکانیدا.

لەکاتێکدا، ئەم دەستپێشخەرییە گوزارشت لە بایەخدانی زۆری بەڕێز سەرۆکی حکومەت دەکات بۆ پاراستنی ژینگە، فراوانکردنی ڕووبەرە سەوزاییەکان، و دروستکردنی شوێنی حەوانەوەی خێزانی و باخچە گشتییە هاوچەرخەکان، تا ببنە سییەکی سەوزی زیندوو بۆ دانیشتوانی هەولێر، عەنکاوە و بە گشتی کوردستان، و ڕەنگدانەوەی دیدگایەکی گەشەپێدانە کە مرۆڤ، ژینگە و کوالیتی ژیان دەخاتە چەقی کارە لەپێشینەکانیەوە.

«باخچەکانی بابیل» تەنها باخچەیەک نییە، بەڵکو پەیامێکی شارستانییە کە دووپاتی دەکاتەوە ئەو گەلانەی لە مێژوودا هاوبەشن، دەتوانن لە داهاتووشدا هاوبەش بن، و ئەو میراتە دێرینەی کە باپیران جێیان هێشتووە دەکرێت ببێتە پردێک بۆ خۆشەویستی، پێکەوەژیان و ئاشتی لە نێوان ڕۆڵەکانی کوردستان و عێراقدا، ڕێک بەو شێوەیەی کە ئەم خاکە لە بەدرێژایی مێژوودا مەڵبەندی شارستانیەتەکان و بێشکەی هەمەجۆریی مرۆیی داهێنەرانە بووە.

ئەگەر پاشای کلدانی، نەبوخودنەسری دووەم، زیاتر لە دوو هەزار و پێنجسەد ساڵ لەمەوبەر بڕیاری بونیادنانی باخچە هەڵواسراوەکانی بابیلی دابێت وەک دیارییەکی خۆشەویستی و وەفاداری، و وەک تابلۆیەکی سەوز بۆ یادکردنەوەی جوانیی چیاکان و سەرنجڕاکێشیی سروشت و نەمریی لێکترازانی نێوان دوو شارستانیەتی مەزن، ئەوا بڕیاری ڕێزدار مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ دروستکردنی "باخچەکانی بابیل" لە قەزای عەنکاوە لە هەولێری پایتەخت، بە دیزاینێکی ئەندازیاریی جوان و هاوچەرخ، لای خۆیەوە ڕەنگدانەوەی باوەڕێکی قووڵە بەوەی کە شارەکان تەنها بە بەرد بونیاد نانرێن، بەڵکو بە جوانی، کرانەوە، یادەوەریی هاوبەش، و بە پەرۆشی بۆ هێشتنەوەی مرۆڤ، سروشت و کەلەپوور لە دڵی پڕۆژەی گەشەپێداندا بونیاد دەنرێن.

وەک چۆن نەبوخودنەسر ویستی خۆشەویستی لە ڕێگەی جوانییەوە نەمری بکات، مەسرور بارزانیش ویستی بەهاکانی پێکەوەژیان، گەشەپێدانی بەردەوام و جوانیی شارستانی لە دڵی هەولێر و کوردستاندا نەمری بکات. لە نێوان هەردوو بڕیارەکەدا کە بەسەر هەزاران ساڵدا دابەشبوون، دەزوویەکی شارستانی وەک یەک دەمێنێتەوە؛ دەزوویەک کە ڕابردوو بە داهاتووەوە دەبەستێتەوە و دووپاتی دەکاتەوە کە ئەم خاکەی شارستانیەتەکانی لێوە لەدایکبووە، هێشتاش دەتوانێت هیوا بچێنێت، جوانی بخوڵقێنێت، و نموونەیەک لە پێکەوەژیان و وەفاداری بۆ مرۆڤ و مێژوو پێشکەشی جیهان بکات.

کەواتە، لە باخچەکانی بابیلەوە کە پاشایەکی کلدانی بونیادی نا تا ببێتە هێمای خۆشەویستی و وەفاداری، بۆ باخچەکانی بابیل کە سەرکردەیەکی لێهاتووی کوردستان بونیادی نا تا ببێتە هێمای جوانی، گەشەسەندن و پێکەوەژیان، هەمان چیرۆک بەردەوام دەبێت و هەمان پەیامیش دەمێنێتەوە: کە شارستانیەتە مەزنەکان بەوە ناپێورێن کە لە بەرد بونیادی دەنێن، بەڵکو بەوە دەپێورێن کە لە ژیان دەیچێنن و ئەو شوێنەوارە جوانەی کە لە یادەوەریی نەوەکاندا جێی دەهێڵن.