ناتو د بەرامبەر مەزنترين ئەزموونا خۆدايە؟

پشتی ئەمریکا ب تاکلایەنە شەڕ دژی ئێرانێ کری، بێگومان جیهان هەمی ب ڤی شەڕی ڤە مژویل بوو و زیانێن ئابووری ل جیهانێ ب گشتی کرن. پەیمانا ناتۆ ب ناڤێ پەیمانا ئەتلەنتیکی باکوور دهێتە نیاسین، ناتۆ کەفتییە د بن مەزنترین تاقیکرنا خوە د مێژوویا خوە دا ژ دامەزراندنا خوە ل سالا 1949. ناتۆ ب یەک دەنگ و یەک دەست چوو د ناڤ شەڕێ ئەفغانستانێ دا و ل گەل ئەمریکا بەشداری د رووخاندنا رژێما تالیبان دا کر.

بەلێ ئەڤ هەڤسەنگییە ل شەڕێ عێراقێ تێک چوو، پشتی هەمی ئەندامێن ناتۆیێ بەشداری د ڤی شەڕی دا نەکری، بەلێ د وی دەمی ژی دا ناتۆ مەترسییەکا مەزن ل سەر نەبوو، د نوکە دا ناتۆ د بەرانبەر مەزنترین ئەزموونا خوە دایە. ئەگەر ناتۆ نەهێتە د ناڤ ڤی شەڕی دا، چ واتایەک بۆ ناتۆیێ دمینیت، ب تایبەت ل ماددەیێ پێنجێ بەحس ل بەرگرییا هاوبەش دکەت. ئەڤە گرنگترین ماددەیێ پەیمانا ناتۆیێ یە، هێرشەکا چەکداری بۆ سەر یەک ئەندام، وەک هێرشەکێ بۆ سەر هەمی ئەندامان دهێتە دانان. بەلێ هەر وەلاتەک خوە بڕیارێ ددەت چ جۆرە پێنگاڤەکێ بۆ هاریکارییا وی وەلاتی بگریتە بەر یێ هێرش ل سەر هاتییە کرن.

لێدان و هێرشێن سەرۆکێ ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ بۆ سەر ناتۆیێ گومان و دودلی زێدەتر لێ کرن، دەمێ گۆتی: سەرکردەیێن ناتۆیێ ترسنۆکن، ناتۆ بتنێ پلنگەکە ل سەر کاغەزێ. چ نەمایە شەڕێ ئێرانێ دووماهیێ ب هەڤپەیمانییەکا 77 سالی بینیت، ئیدی ناتۆ لەشەکێ یەکگرتی نەمایە. ئەڤا روو ددەت جیاوازییا دیتنا ئەندامێن ناتۆیێ یە بۆ دەستپێکرنا شەڕێ ئێرانێ، ئەوروپا ب توندی دژی ڤی شەڕی یە.

یا خویایە مە دیت بەرلین دگۆت ئەڤە نە شەڕێ مە یە، پاریس چ پلان بۆ ڤی شەڕی نینن، مەدرید رەت دکەت بەشداری ڤی شەڕی بکەت، لەندەن ب هێزترین هەڤپەیمانییا ئەمریکایە دبێژیت بەشداری ڤی شەڕی ناکەین! پسیار ل ڤێرێ یە بۆچی ئەوروپا دژی ڤی شەڕی یە؟ ئەو باش دزانن ئەڤ شەڕە نە بتنێ پێکدادانەکا سەربازی یە، بەلکو دەرگەهەکێ قەیرانەکا مەزنە و دەستپێکەکا کۆچەکا مەزنە ل رۆژهەلاتا ناڤەڕاست بەرەڤ ئەوروپا و کۆنترۆلکرنا وێ گەلەک ب زەحمەتە.

ناتۆ رۆلەکێ یەکلاکارە د هەمی هاوکێشەیێن شەڕی دا و ب بۆچوونا من ئەمریکا سەرکەفتی نابیت د شەڕێ ئێرانێ دا، ئەگەر ناتۆ بەشداریێ ل گەل ئەمریکا نەکەت.

ئەڤە نەخشەیێ بەرفرەهبوونا ناتۆیێ یە بەرەڤ رۆژهەلاتێ، ژ ژێدەرێ دی دەبلیو و ناتۆ ب خوە:

بەرفرەهبوونا ناتۆیێ بەرەڤ رۆژهەلاتێ - چەوا ئەوروپا بوویە قەلغانێ ئەمریکایێ؟

ئەڤ نەخشە پێنج قۆناخێن بەرفرەهبوونا ناتۆیێ نیشان ددەت:

یەک. قۆناخا دامەزراندنێ - 1949:

12 وەلاتێن دامەزرێنەر: ئەمریکا، بەریتانیا، فەرەنسا، کەنەدا، ئیتالیا، بەلجیکا، هۆلەندا، لۆکسمبۆرگ، نەرویج، دانیمارک، ئایسلەندا، پورتوگال.

دوو. قۆناخا دوویێ - 1952 تا 1990:

یۆنان، تورکیا، ئەلمانیا، ئیسپانیا - د دەمێ شەڕێ سار دا.

سێ. قۆناخا سێیێ - 1999:

پۆلەندا، چیک، مەجەر - یەکەم بەرفرەهبوون بەرەڤ رۆژهەلاتی پشتی رووخانا یەکێتییا سۆڤیەت.

چوار. قۆناخا مەزنترین - 2004 تا 2009:

بولگاریا، ئیستۆنیا، لاتڤیا، لیتوانیا، رۆمانیا، سلۆڤاکیا، سلۆڤینیا، ئەلبانیا، کرواتیا - ئەڤە ئەو قۆناخ بوو رووسیا گەلەک ژێ تووڕە بوو.

پێنج. قۆناخا نوی - 2017 تا 2020:

مۆنتینیگرۆ (چیا رەش)، مەقدوونیایا باکوور.

ئەو وەلاتێن هێل هێلین (ئۆکرانیا، بۆسنە، جۆرجیا) ئەون یێن حەزا وان هەی بچنە ناڤ ناتۆیێ دا.

ئەم دشێین بێژین: ئەڤ بەرفرەهبوونە بۆ رووسیایێ وەک گەمارۆدانەکێ دهێتە دیتن، هەر ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ سەرەکی یێ شەڕێ ئۆکرانیایێ. ناتۆ ژ 12 وەلاتان گەهشتە 32 وەلاتان و گەهشتە سەر سنوورێ رووسیایێ. بەلێ بۆ مە هەمیان جهێ سەرسوڕمانیێ بوو د شەڕێ ئێرانێ دا ناتۆ ب یەک دەست ل مەیدانا شەڕی دیار نەبوو.