مەسرور بارزانی: دەبێت پرۆسەی سیاسیی عێراق رەنگدانەوەی راستەقینەی ئیرادەی دەنگدەران بێت

لە میانەی گۆڕانکارییە خێراکان و ئاڵۆزییەکانی دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان, لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ کەناڵی (سکای نیوز عربیة) تیشک دەخاتە سەر نوێترین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکان، هەروەها دیدگای هەرێمی کوردستان بۆ سەقامگیریی ناوچەکە دەخاتە روو.

شەممە، 7ـی شوباتی 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە چوارچێوەی بەدواداچوون بۆ دوایین پەرەسەندنەکان و خوێندنەوەی هاوکێشە ئاڵۆزەکانی ناوچەکە، لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ کەناڵی (سکای نیوز عربیة)، بە وردی تیشکی خستە سەر دۆسیە گەرمەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. 

ئەم چاوپێکەوتنە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بە دۆخێکی پڕ لە گۆڕانکاریدا تێدەپەڕێت و تێڕوانین و هەڵوێستەکانی سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی، جێگەی بایەخی ناوەندە سیاسی و دیپلۆماسییەکانە.

لە دەستپێکدا مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند کە پێویستە سەرۆک کۆماری داهاتووی عێراق بەگوێرەی نەریتە دیموکراسییەکان و ئەنجامەکانی هەڵبژاردن کاندید بکرێت، و جەختیشی کردەوە کە پارتی دیموکراتی کوردستان (پارتی)، وەک گەورەترین هێزی سیاسی کوردی و نیشتمانی، مافی ڕەوای خۆیەتی کاندیدی سەرۆکایەتی کۆمار پێشکەش بکات.

پرۆسەی دوای هەڵبژاردنەکانی عێراق دەبێت رەنگدانەوەی ئیرادەی دەنگدەران بێت، کە لە دیاریکردنی سەرۆکایەتی پەرلەمانەوە دەست پێدەکات و بە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و سەرۆکوەزیران کۆتایی دێت. ئاماژەی بەوەش کرد، سەروەری و پەیوەندییە نێودەوڵەتییە هاوسەنگەکان بۆ عێراق زۆر گرنگن، و پێویستە پەیوەندییەکان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە وردی و بەرپرسیارانە مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت.

سەبارەت بە پێکهێنانی حکوومەت، مەسرور بارزانی گوتی: کاندیدکردنی سەرۆکوەزیران، بەپێی نەریتی سیاسی، لە ئەستۆی بلۆکی شیعەیە، لەکاتێکدا سەرۆکایەتی پەرلەمان بۆ پێکهاتەی سوننەیە. بە هەمان شێوە، سەرۆکایەتی کۆمار بەرپرسیارێتییەکی دەستووری هێزە سیاسییەکانی کوردە، هاوکات ئەو کەسە نابێتە سەرۆکی کوردەکان، بەڵکوو دەبێتە سەرۆککۆمارێکی کوردی بۆ عێراق، هەر وەک کە پارتی دیموکراتی کوردستان لە دوایین هەڵبژاردنەکاندا زیاتر لە ملیۆنێک و 200 دەنگی بەدەستهێناوە، بەوەش بووەتە گەورەترین حزب لە عێراق و نزیکەی نیوەی دەنگی دەنگدەرانی کوردی بەدەستهێناوە. گوتیشی، بەپێی هەمان ئەو لۆژیکەی بۆ کاندیدەکانی شیعە و سوننە بەکاردێت، پارتی مافی خۆیەتی کاندیدی سەرۆککۆمار دیاری بکات، بەڵام پارتی دەرگای کراوەیە بۆ کۆدەنگی و یەکڕیزی لایەنە کوردییەکان لە پێناو بەرژەوەندی گەلی کورد.

سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان باسی لەوەش کرد، ئەگەر کۆدەنگی نەهاتە ئاراوە، ئەوا دەبێت پرۆسەیەکی دادپەروەرانە و دیموکراسی بڕیار بدات، کە دوو میکانیزمی پێشنیاز کراوە؛ یان دەنگدان لە ناو پەرلەمانی کوردستان بۆ هەڵبژاردنی کاندیدێکی یەکگرتووی کورد، یان دەنگدان لەلایەن ئەندامانی کوردی پەرلەمانی عێراقەوە، و ئەو کاندیدەی زۆرترین دەنگی کوردانی پەرلەمان بەدەستبهێنێت ببێتە کاندیدی کۆدەنگی.

سەرۆک وەزیران پشتڕاستی کردەوە کە پارتی، فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی کاندید کردووە و بە کەسایەتییەکی لێهاتوو و بە ئەزموون وەسفی کرد کە دەتوانێت وەک سەرۆککۆمار خزمەتی عێراق بکات. ئاماژەی بەوەش کرد هەرچەندە سەرۆکایەتی کۆمار ئەرکەکانی جیاوازە لە وەزارەتی دەرەوە، بەڵام رۆڵێکی نیشتمانی گرنگە، و هەر کەسێک دوای ئەو پۆستی وەزارەتی دەرەوە وەربگرێت، بەرپرسیارێتی سیاسەتی دەرەوەی عێراق دەگرێتە ئەستۆ.

سەبارەت بە مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە، مەسرور بارزانی، بەرگری لە بەردەوامی مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانان لە عێراق کرد و گوتی: هاتنی ئەوان داواکاری هەموو عێراقییەکان بووە نەک تەنیا کورد، بۆ شەڕی دژی داعش. سوپاسی رۆڵی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتی ئەمریکا کرد، بەتایبەتی لە پشتگیریکردنی هێزەکانی کورد کە لە ریزی پێشەوەی شەڕی ئەو گرووپەدا بوون.

مەسرور بارزانی، هۆشداری دا کە داعش بە تەواوی تێک نەشکێندراوە، سەرەڕای لەدەستدانی خاک. ئاماژەی بە شانە خەوتووەکان، ناسەقامگیری سووریا و ئازادکردنی چەکدارە دەستگیرکراوەکان کرد وەک مەترسیی بەردەوام. گوتیشی: "هەڕەشەی داعش زۆر ڕاستەقینەیە،" و هۆشداری دا کە گرووپە توندڕەوەکان لە ژینگەیەکی پڕ لە نادادپەروەری، هەژاری، ناهاوسەنگی و حکوومڕانی لاوازدا گەشە دەکەن، کە ئەو بارودۆخانە تا ئێستاش لە هەندێک ناوچەدا ماون.

سەرەڕای ئاماژەدان بە باشتربوونی تواناکانی هێزە ناوخۆییەکان، سەرۆکوەزیرانی ڕایگەیاند، پشتگیری هاوپەیمانان هێشتا پێویستە بۆ رێگریکردن لە دووبارە ڕێکخستنەوەی داعش بە شێوازێکی نوێ؛ کە کاتی کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە نێوان واشنتن و بەغدا گفتوگۆی لەسەر کراوە، بەڵام هەرێمی کوردستان پێی وایە بەردەوامی هاوکارییەکان بۆ تێکشکاندنی یەکجاری تیرۆر هێشتا پێویستە.

سەبارەت بە پرسی کورد لە ناوچەکە، گوتی: دابەشبوونی کوردستان بەسەر عێراق، سووریا، تورکیا و ئێراندا راستی جیاوازی لە هەر وڵاتێکدا دروست کردووە. لە کاتێکدا رێز لە سەروەری وڵاتانی دراوسێ دەگرێت، جەختی کردەوە کە کورد لە هەر شوێنێک بێت شایستەی مافی تەواو و شکۆمەندییە. پاڵپشتی خۆی بۆ فیدراڵیزم لە عێراق دووپات کردەوە، ئەگەر بە تەواوی جێبەجێ بکرێت سەرکەوتوو دەبێت.

ئاماژەشی دا، کوردیش وەک هەموو نەتەوەکانی دیکە خەونی هەیە و نابێت رێگری لێ بکرێت لە دەربڕینی ئاواتەکانی. گوتیشی: "خودا منی بە کورد دروست کردووە و شانازی بە کوردبوونی خۆمەوە دەکەم،" هەروەها فرەیی و ڕێزگرتن لە جیاوازییەکانی وەک بنەمای سەقامگیری ناو برد.

هەروەها رەخنەی لەوە گرت کە بەغدا نەیتوانیوە پابەندبوونی دەستووری خۆی بەرانبەر بە هەرێمی کوردستان جێبەجێ بکات، بەتایبەتی دواکەوتنی ناردنی شایستە داراییەکان و مووچە، باسی لەوە کرد، ئەم کارانە پێشێلکردنی دەستووری عێراقن و نادادپەروەرین بەرانبەر بە هاووڵاتییانی کورد، سەرەڕای پاڵپشتی بەردەوامی هەرێمی کوردستان بۆ حکوومەتە فیدراڵییە یەک لە دوای یەکەکان، لەوانەش حکوومەتەکەی محەممەد شیاع سودانی.

لە کۆتایی قسەکانیدا، مەسرور بارزانی گوتی کورد دەیەوێت بەشێک بێت لە چارەسەر نەک کێشە، چ لە ناو عێراق و چ لە ناوچەکەدا. داوای هێورکردنەوەی دۆخەکە و گفتوگۆ و خۆپاراستنی کرد لە ئاست گرژییەکانی ناوچەکە، و جەختی کردەوە کە پێویستە عێراق بێ لایەن بێت و تێوەنەگلێت لە ململانێ دەرەکییەکان؛ ئاماژەشی دا "ئێمە سەقامگیری، رێزی دوولایەنە و پێکەوەژیانی ئاشتیانەمان دەوێت، چونکە چارەسەرە بەردەوامەکان بەم شێوەیە بنیات دەنرێن."