ئەندامێکی لیژنەی دارایی: سێ ئەگەر بۆ یاسای ئەمساڵی بودجەی عێراق هەن
ئەندامێکی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق سێ ئەگەری بۆ چارەنووسی یاسای بودجەی ئەمساڵ خستە روو و دڵنیایی دەدات بە بێ یاساکەش هیچ مەترسییەک لەسەر دابەشکردنی مووچە دروست نابێت.
ئەمڕۆ سێشەممە، 19ی ئایاری 2026، جەمال کۆچەر، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق لە وەڵامی پرسیارێکی ماڵپەری کوردستان24 کە "ئایا ئەمساڵ بەهۆی درەنگ پێکهێنانی حکوومەتی نوێی فیدراڵ، عێراق یاسای بودجەی دەبێت؟" گوتی، "بە گوتەی فالح ساری، وەزیری نوێی دارایی، یاسای بودجە دەبێت".
وەک ئەوەی جەمال کۆچەر، باسی کرد، سێ ئەگەر بۆ چارەنووسی بودجەی ئەمساڵ لە ئارادان:
- ئەگەری یەکەم: بودجەیەکی کورت بۆ پێنج تا شەش مانگی داهاتوو هەبێت.
- ئەگەری دووەم: دەرکردنی یاسایەکی هاوشێوەی یاسای قەرزە هەروەک لە ساڵی 2020 کرا.
- ئەگەری سێیەم: هیچ یاسایەک دەرنەچێت و کارکردن بە بنەمای یەک لەسەر 12ی بودجەی ساڵی رابردوو بەردەوام بێت.
ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق پێشبینی دەکات، بۆ ئەو پێنج شەش مانگەی ماوە، جۆرە یاسایەک بۆ رێکخستنی ئەو خەرجیانەی حکوومەت پەسەند بکرێت، کە چوارچێوەی یاساییان نییە نەک بودجەیەکی زۆر بەرفراوان.
سەبارەت بە مووچەی فەرمانبەران، ئەندامەکەی لیژنەی دارایی ئاماژەی بەوە دا، ئەگەر بودجە پەسەند نەکرێت، هیچ کاریگەرییەکی لەسەر مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و عێراق نابێت.
ئەوەشی خستە روو، مووچە لەسەر بنەمای سیستەمی یەک لەسەر 12 دابەش دەکرێت و هەروەک چۆن لە ساڵانی 2014 و 2020 بودجە نەبوو و دابەشکردنی مووچە بەردەوام بوو، ئێستاش بە هەمان شێوە دەبێت.
جەمال کۆچەر رایگەیاند، یاسایەک هەیە رێگە بە حکوومەت دەدات لە کاتی نەبوونی بودجەدا بەشی خەرجییە بەکاربەرەکان بە سیستەمی یەک لەسەر 12 خەرج بکات و ئەم یاسایە تەنیا مووچە ناگرێتەوە، بەڵکوو خەرجییەکانی رۆژانەی وەزارەتەکان و پێداویستییەکانی وەک گاز و کارەبا و سووتەمەنیش دابین دەکات.
رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، 14ـی ئایاری 2026، پەرلەمانی عێراق متمانەی بە 14 وەزیری کابینەی عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی نوێی فیدراڵ دا؛ بەڵام، چەند وەزارەتێک بەتاڵ مانەوە و متمانەیان وەرنەگرت، لەوانەش وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن کە پشکی کورد و بەتایبەت پارتی دیموکراتی کوردستان بوو.
یەکێک لەو وەزیرانەی متمانەی پەرلەمانی وەرگرت؛ فالح ساری، وەزیری نوێی حکوومەتی عێراق بوو و لە شوێنی تەیف سامی دەستبەکار بوو.
عێراق بەهۆی ململانێی سیاسی و دواکەوتنی پێکهێنانی حکوومەت لە ساڵانی رابردوودا، زۆرجار نەیتوانیوە لە کاتی خۆیدا یاسای بودجە پەسەند بکات. لە ساڵانی 2014 و 2020 وڵاتەکە بە بێ یاسای بودجە بەڕێوە برا.