پێنج پڕۆژەیاسا بۆ زیادکردنی داهاتی عێراق رەوانەی پەرلەمان دەکرێن
وەزارەتی دارایی حکوومەتی عێراق بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی دارایی پێنج پڕۆژەیاسا رەوانەی پەرلەمان دەکات و سیستمێکی نوێی دارایی پەیڕەو دەکات، هاوکات عێراق هەڕەشەی کشانەوە لە ئۆپێک دەکات ئەگەر پشکی بەرهەمهێنانی نەوتی بۆ زیاد نەکرێت.
ئەمڕۆ دووشەممە، 13ـی تەممووزی 2026، دکتۆر جەمال کۆچەر، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق، بە کوردستان24ـی راگەیاند، لە کۆبوونەوەیاندا لەگەڵ فالح ساری، وەزیری دارایی حکوومەتی فیدراڵ، گفتوگۆیان لەسەر کەمبوونەوەی پارەی کاش و تێپەڕاندنی قەیرانی دارایی کردووە.
وەک ئەوەی ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی باسی کرد، وەزیری دارایی پێی گوتوون بۆ دەربازبوون لە قەیرانەکە و زیادکردنی داهات پێویستیان بە یاسا هەیە، بۆیە گرنگە پەرلەمان پاڵپشتیی بکات بۆ وەرگرتنی قەرز و جێبەجێکردنی سیستمی نەوت بەرانبەر پڕۆژە.
جەمال کۆچەر روونیشی کردەوە، وەزارەتی دارایی پێنج پڕۆژەیاسا رەوانەی پەرلەمان دەکات بۆ زیادکردنی داهات، ئەمەش لە داهاتوودا دەبێتە پاڵپشتییەک بۆ پڕۆژەیاسای بودجەی گشتی. ئاشکراشی کرد ئەمساڵ بودجەی عێراق هاوشێوەی ساڵانی رابردوو نابێت و لە 71 بڕگە پێکنایەت، بەڵکوو سیستمێکی نوێ ئامادە کراوە و لە سێ بەش پێکدێت. سەرەتا لە وەزارەتی کارەبا و هەردوو پارێزگای سەڵاحەدین و دیوانیە جێبەجێ دەکرێت.
بەپێی سیستەمە نوێیەکە، 200 ترلیۆن دینار تەرخان دەکرێت، لەو بڕەش 150 ترلیۆن دینار بۆ هەرێمی کوردستان و 13 پارێزگاکەی دیکەی عێراق دەبێت (جگە لە سەڵاحەدین و دیوانیە لەگەڵ وەزارەتی کارەبا)، هەروەها 20 ترلیۆن دیناریش بۆ تەواوکردنی پڕۆژەکان تەرخان دەکرێت و هیچ پڕۆژەیەکی نوێش جێبەجێ ناکرێت.
ئەو ئەندامەی دەستەی دارایی ئاماژەی بەوەش کرد، حکوومەتی عێراق دەیەوێت سیستمی نەوت بەرانبەر پڕۆژە جێبەجێ بکات و سندووقێکی وەبەرهێنان بۆ پڕۆژەکان پێکبهێنێت. لەم چوارچێوەیەدا هەریەک لە ئیمارات و قەتەر بەڵێنیان داوە 100 ملیار دۆلار لە سندووقەکەدا دابنێن.
لە هەمان کاتدا عێراق لەگەڵ ئەمریکا رێککەوتووە 400 هەزار بەرمیل نەوتی پێبدات بەرانبەر بەوەی واشنتن چەند پڕۆژەیەک لە بوارەکانی نەوت و کارەبا جێبەجێ بکات. لەگەڵ ئەڵمانیا و فەرەنساش گفتوگۆ کراوە بۆ بەشداریکردن لەم سیستمەدا و ئامادەییان دەربڕیوە.
جەمال کۆچەر باسی لەوەش کرد، عێراق داوای لە رێکخراوی ئۆپێک کردووە ئەگەر پشکی بەرهەمهێنانی رۆژانەی بۆ پێنج ملیۆن بەرمیل نەوت زیاد نەکات، ئەوا لە رێکخراوەکە دەکشێتەوە.
بەپێی زانیارییەکان، پڕۆژەیاساکانی وەزارەتی دارایی بریتین لە چاکسازی لە کەرتی وەبەرهێنان، رێکخستنەوەی بەکارهێنانی زەویوزاری کشتوکاڵی، فرۆشتنی خانوو و زەوییەکانی سەر بە وەزارەت و گواستنەوەی فەرمانبەران بۆ کەرتی تایبەت.