چین و یەکێتیی ئەوروپا رێککەوتنێکی نوێ واژۆ دەکەن

سەرەڕای بەردەوامیی گرژییە بازرگانییەکان و ناکۆکییەکان لەسەر جەنگی ئۆکرانیا، چین و یەکێتیی ئەوروپا رێککەوتنێکی نوێی هاوبەشیان بۆ ماوەی دوو ساڵ واژۆکرد بۆ پاڵپشتیکردنی دارایی پرۆژە زانستییەکان لە کایەکانی گۆڕانی کەشوهەوا، کشتوکاڵ و پاراستنی هەمەجۆریی بایۆلۆژیدا.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی فۆرمولەی دارایی گەلی سەر بە پارتی کۆمۆنیستی چین، وەزارەتی زانست و تەکنۆلۆژیای چین و کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا رێککەوتنێکی نوێی توێژینەوەی هاوبەشیان بۆ ماوەی دوو ساڵ واژۆکردووە، بە مەبەستی دابینکردنی بودجەی هاوبەش بۆ پرۆژە زانستی و مەدەنییەکان.

ئەم هاوکارییە نوێیە سەرنج دەخاتە سەر کایە هاوبەشەکانی وەک گۆڕانی کەشوهەوا، خۆراک، کشتوکاڵ، بایۆسۆلوشنز و پاراستنی هەمەجۆریی بایۆلۆژی. نوێکردنەوەی ئەم رێککەوتنە لە کاتێکدایە کە برۆکسل و بەژینگ لە ململانێی تونددان بەهۆی لێشاوی ئۆتۆمبێلە کارەباییەکانی چین بۆ بازاڕەکانی ئەوروپا، کێشەی هەناردەی کەرەستە خاوە دەگمەنەکان لە لایەن چینەوە و دۆسیەی جەنگی رووسیا و ئۆکرانیا.

یەکێتی ئەوروپا لە چوارچێوەی پڕۆگرامی "ئاسۆیی ئەوروپا" (Horizon Europe) کە بودجەکەی 93 ملیار یۆرۆیە نزیکەی 110 ملیار دۆلار، کۆمپانیا و رێکخراوە چینییەکانی بێبەش کردووە لە بەشداریکردن و وەرگرتنی بودجە لە کایە هەستیار و ئەمنییەکان وەک ژیریی دەستکرد (AI)، تەکنۆلۆژیای کوانتەم، نیوەگەیەنەرەکان و بایۆتەکنەلۆجی بەهۆی مەترسیی بەکارهێنانی سەربازییەوە، بەڵام سێکتەرەکانی ژینگە و کشتوکاڵ و هەمەجۆری بایۆلۆژی لەم قەدەخەیە بەدەر کراون.

ئەم رێککەوتنە هاوڕێکە لەگەڵ جموجۆڵە دیپلۆماسییەکانی نێوان هەردوولا؛ رۆژی سێشەممە، وانگ هۆنگژی، سەرۆکی بەڕێوبەرایەتی نیشتمانیی وزەی چین لەگەڵ دان جۆرگنسن، کۆمیسیاری وزە و نیشتەجێبوونی ئەوروپا لە بەژینگ کۆبووەوە بۆ تاوتوێکردنی پلانەکانی گواستنەوەی وزە. هاوکات، شاندێکی هەشت کەسی لە لیژنەی کاروباری دەرەوەی پەرلەمانی ئەوروپا بۆ سەردانێکی سێ رۆژە گەیشتنە چین، کە ئەمەش یەکەمین سەردانی فەرمیی لیژنەکەیە بۆ پەکین بە مەبەستی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییە بازرگانییەکان.