گزارش نگرانکننده از وضعیت روزنامهنگاران در عراق
انجمن دفاع از آزادی مطبوعات عراق در گزارش سالانهی ۲۰۲۵ خود از تغییر رویکردهای محدودیتساز و افزایش کیفی و کمی نقض حقوق رسانهها و روزنامهنگاران خبر میدهد
«انجمن دفاع از آزادی روزنامهنگاری» در گزارش سالانهی ۲۰۲۵ خود، از افتی نگرانکننده در وضعیت آزادیهای مطبوعاتی در عراق پرده برداشت. این گزارش به تغییر شیوههای محدودیت و افزایش کیفی نقض حقوق و آزادی روزنامهنگاران، بهویژه در ماه فوریه، اشاره میکند و مسئولان را متهم میسازد که از قوانین و نهادهای رسمی برای محدودکردن فعالیتهای رسانهای سوءاستفاده کردهاند.
این انجمن تأکید کرده است که موارد محدودیت و تلاشها برای کاهش سطح آزادیهای روزنامهنگاری در عراق بسیار نگرانکننده است. سال ۲۰۲۵ شاهد تغییر در استراتژیهای اعمال فشار بر روزنامهنگاران و رسانهها بوده که با تکیه بر میراثی ستمگرانه از قوانین ضد قانون اساسی و رویکرد سلیقهای مسئولان صورت گرفته است. بر اساس رصدهای سالانهی این انجمن، روزنامهنگاران با فشارها و موانعی بیسابقه روبهرو هستند. بیشتر موارد محدودیت ناشی از استفاده از قدرت بهعنوان ابزاری برای تنبیه، زورگویی و خاموشکردن صداها سرچشمه گرفته است.
اتهام به نهادهای حکومتی
این گزارش، دولت عراق را متهم کرده است که در سال ۲۰۲۵ تلاشهای گستردهای را برای نظارت بر رسانهها و روزنامهنگاران به کار گرفته و تمامی نهادهای دولتی را بهعنوان ابزاری برای فشار و زورگویی استفاده کرده است. این امر علیرغم ادامهی شکایتهای حقوقی علیه روزنامهنگاران، بر اساس قوانینی که از دوران دیکتاتوری به جا ماندهاند، صورت میگیرد.
«هیئت رسانه و ارتباطات» بهعنوان یکی از برجستهترین این نهادها، قدرت فراتر از قانون خود را برای ممانعت و ممنوعیت فعالیت رسانهها و برنامههای تلویزیونی به کار برده است. همزمان، دستگاههای امنیتی نیز به شیوههای پلیسی خود علیه روزنامهنگاران ادامه میدهند؛ از جمله ضبط و توقیف وسایل، دستگیری، شکنجه و خشونت بدون هیچ مانعی.
آمار نقض حقوق در ۲۰۲۵
این گزارش ۱۸۲ مورد نقض حقوق در طول سال ۲۰۲۵ را ثبت کرده است. این نقضها به شرح زیر دستهبندی میشوند:
- بازداشت و دستگیری: ۳۴ مورد
- ممانعت از پوشش خبری: ۵۳ مورد
- تجاوز و ممانعت از کار: ۲۲ مورد
- شکایتهای حقوقی: ۲۸ مورد
- تهدید و ارعاب: ۷ مورد
- قتل و سوءقصد: ۲ مورد
- توقف پخش: ۴ مورد
- نقضهای هیئت رسانه: ۲۱ مورد
- سایر نقضها: ۱۱ مورد
ماه فوریه با بیشترین تعداد نقضها ثبت شده و ماه ژوئیه در رتبهی بعدی قرار دارد. در سطح استانها، بغداد با ۶۲ مورد در صدر قرار دارد، پس از آن سلیمانیه با ۲۲ مورد و بصره با ۱۹ مورد قرار گرفتهاند.
وضعیت آزادی روزنامهنگاری در عراق همواره مایهی نگرانی سازمانهای بینالمللی است. سازمان «گزارشگران بدون مرز» در گزارش سال ۲۰۲۵ خود، عراق را در رتبهی ۱۵۵ جهان از نظر آزادی مطبوعات قرار داده است. هرچند این پیشرفتی نسبت به رتبهی ۱۶۹ در سال ۲۰۲۴ محسوب میشود، اما هنوز وضعیت «خطرناک» ارزیابی میگردد. گزارشها همچنین نشان میدهند که عراق یکی از خطرناکترین کشورها برای فعالیت روزنامهنگاری است و دارای سومین آمار بالای روزنامهنگاران ناپدیدشده در جهان است. دیدبان حقوق بشر عراق و ائتلاف دفاع از آزادی بیان در اواخر سال ۲۰۲۵ نسبت به افزایش استفاده از قوانین رژیم سابق برای پیگرد روزنامهنگاران و فعالان هشدار دادند و از قوهی قضائیه خواستند تا نقش خود را در حفاظت از آزادیها ایفا کند.